Trump bu defa azledilmekten kurtulabilecek mi? Hangi ABD başkanları azil süreci geçirdi?

Amerika Birleşik Devletleri’nde tamamlanan ara seçimlerde Demokratların elde ettiği üstünlük, Washington kulislerinde "azil" senaryolarını yeniden tartışmaya açtı. ABD Kongresi'nin alt kanadı temsilciler meclisindeki sandalye dengelerinin değişmesiyle birlikte, ABD tarihinde yürütülen azil süreçleri ve başkanların karşı karşıya kaldığı hukuki-siyasi mekanizmalar kamuoyunun odağı haline geldi.

ABD siyasi tarihinde başkanların görevden alınması veya denetlenmesi için anayasal bir mekanizma olarak tasarlanan azil süreci; başkan, başkan yardımcısı veya sivil görevlilerin "ihanet, rüşvet veya diğer ağır suçlar ve kabahatler" işlediği iddiasıyla Kongre tarafından yargılanması anlamına gelir. Süreç iki aşamalı işler: Temsilciler Meclisi basit çoğunlukla suçlamaları onaylayarak başkanı itham eder (azil kararı alır), ardından Senato bir mahkeme gibi hareket ederek 3'te 2 çoğunlukla başkanı suçlu bulursa görevden alma kararı verir.

ABD tarihinde bugüne kadar 3 farklı başkan hakkında resmi azil süreci başlatılmış, bir başkan ise azil oylaması yapılmadan istifa etmek zorunda kalmıştır: Andrew Johnson (1868): ABD tarihinin ilk azil süreci uygulanan başkanıdır. İç Savaş sonrası dönemde Savaş Bakanı'nı Kongre'nin onayı olmadan görevden alarak "Görev Süresi Yasası"nı ihlal ettiği gerekçesiyle Temsilciler Meclisi tarafından azil kararı alınmış; ancak Senato'daki oylamada sadece 1 oy farkla aklanarak görevde kalmıştır.

Richard Nixon (1974 - İstifa Etmek Zorunda Kaldı): Watergate skandalı olarak bilinen siyasi dinleme ve örtbas olaylarının ardından hakkında azil süreci başlatılmıştır. Temsilciler Meclisi Adalet Komitesi, Nixon aleyhine azil maddelerini kabul etmiş ve Temsilciler Meclisi Genel Kurulu ile Senato'daki oylamada görevden alınacağına kesin gözüyle bakılmıştır.

Nixon, ABD tarihinde hakkında resmi olarak azil kararı oylanmadan önce 9 Ağustos 1974’te görevinden istifa eden tek ABD başkanı olmuştur. Bill Clinton (1998): Monica Lewinsky skandalı ve yürütülen soruşturmalar kapsamında "yalancı şahitlik" ve "adaleti engellemek" suçlamalarıyla Temsilciler Meclisi’nde azil kararı alınmıştır.

Ancak 1999 başında Senato'da yapılan oylamada gerekli 3'te 2 çoğunluk sağlanamamış ve Clinton aklanarak görev süresini tamamlamıştır. Donald Trump (2019 ve 2021): ABD tarihinde hakkında iki kez azil süreci başlatılan ve Temsilciler Meclisi'nde iki defa azil kararı alınan tek başkandır.

İlk olarak 2019'da Ukrayna ile ilgili "görevi kötüye kullanma" ve "Kongre'nin çalışmasını engelleme" iddialarıyla; ikinci olarak 6 Ocak 2021 Kongre baskınının ardından "isyana teşvik" suçlamasıyla azil edilmiştir. Her iki süreçte de Cumhuriyetçilerin ağırlıkta olduğu veya gerekli 3'te 2 çoğunluğun sağlanamadığı Senato oylamalarında aklanmıştır.