1999 Kocaeli depremi bilimsel araştırmada incelendi! Kuvvet 10,4 katına çıktı

Eskişehir Osmangazi Üniversitesi'nden yüksek lisans öğrencisi Taner Karagönlü ve Doç. Dr. Hasan Savaş, 17 Ağustos 1999 Kocaeli depreminin zemin iyileştirme sistemleri üzerindeki etkilerini inceleyen kapsamlı bir bilimsel çalışma gerçekleştirdi.

15-16 Ekim 2026 tarihlerinde Sakarya Üniversitesi'nde düzenlenen 20. Ulusal Zemin Mekaniği ve Geoteknik Mühendisliği Konferansı'nda sunulan bu araştırma, deprem kayıtlarının zemin davranışı üzerindeki kritik rolünü gözler önüne serdi.

Araştırma kapsamında, Eskişehir'de inşa edilmesi planlanan 14 katlı bir rezidansın zemin koşulları temel alındı. Porsuk Çayı'na yakınlığı ve yeraltı su seviyesinin yüksekliği nedeniyle sıvılaşma riski taşıyan bu sahada, 80 santimetre çapında ve 9 metre uzunluğunda jet grout kolonları kullanılarak zemin iyileştirmesi modellenmesi hedeflendi.

Çalışmada, Pacific Earthquake Engineering Research Center (PEER) veri tabanından alınan 1999 Kocaeli, 1999 Hector Mine, 1992 Landers ve 1979 Imperial Valley depremlerine ait yer hareketi kayıtları kullanıldı. Bilimsel analizlerde, karşılaştırılabilir sonuçlar elde etmek amacıyla tüm deprem kayıtları 0,287 g maksimum yer ivmesi seviyesine ölçeklendi.

PLAXIS 2D yazılımı kullanılarak yapılan modellemelerde, Kocaeli depremi kayıtlarının jet grout kolonlarında en yüksek kesme kuvvetini ve toplam yer değiştirmeyi tetiklediği saptandı. Statik analizlerde 3,5 kN/m olarak hesaplanan kesme kuvveti, Kocaeli depremi simülasyonunda 36,5 kN/m seviyesine ulaşarak statik değerin 10,4 katına çıktı.

Çalışma, aynı ivme düzeyine sahip olsalar dahi farklı deprem karakterlerinin zemin üzerinde bambaşka etkiler yarattığını kanıtladı. Kocaeli depremi, 195,1 milimetrelik toplam yer değiştirme ile incelenen dört deprem arasında en yüksek deformasyonu oluştururken, diğer depremlerde farklı mühendislik parametreleri öne çıktı.

Örneğin, eksenel kuvvet açısından en yüksek değer 742,7 kN/m ile Landers depremi kaydında gözlemlendi. Araştırmacılar, elde edilen bulguların zemin iyileştirme projelerinde deprem hareketinin karakteristik özelliklerinin detaylıca incelenmesi gerektiğini vurguladı.

Elde edilen veriler, gerçek binalardaki hasar tespitlerinden ziyade, belirli bir zemin modelinin dinamik yükler altındaki teorik davranışını yansıtmaktadır. Bu çalışma, zemin iyileştirme yöntemlerinin deprem güvenliği açısından mühendislik tasarımlarında ne denli hassas bir analiz süreci gerektirdiğini bilimsel verilerle ortaya koymaktadır.