Greta Thunberg'den Antalya'daki COP31'e sert eleştiri: “Yeşil aklamayla süslenmiş sirke dönüştü”

Beş yıl aradan sonra Birleşmiş Milletler İklim Zirvesi'ne katılan Greta Thunberg, Antalya'daki COP31'de hem Türkiye'nin insan hakları sicilini hem de fosil yakıt şirketlerinin iklim müzakereleri üzerindeki etkisini eleştirdi. Zirveleri “yeşil aklamayla süslenmiş sirkler” olarak nitelendiren aktivist, ev sahibi ülkelere kendilerini aklama fırsatı sunulduğunu söyledi.

Türkiye ise, 2053 için net sıfır emisyon hedefi açıklarken, kömür çıkış takvimi belirlememesi nedeniyle de eleştiriliyor.

Paylaş Paylaş WhatsApp Kopyala Kısa Dalga- İsveçli iklim aktivisti Greta Thunberg, beş yıl aradan sonra ilk kez katıldığı Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı'nda (COP31), iklim müzakerelerinin büyük şirketlerin ve hükümetlerin çıkarları doğrultusunda şekillendiğini savundu.

9-20 Kasım tarihleri arasında Antalya'da düzenlenen zirveye 10 Kasım'da gelen Thunberg, gazetecilere yaptığı açıklamada iklim kriziyle mücadelede küresel liderlerin yıllardır verdikleri sözleri yerine getirmediğini söyledi.

Thunberg, zirvelerin iklim politikalarından çok hükümetlerin ve büyük şirketlerin imajlarını düzeltmelerine hizmet ettiğini savunarak şunları söyledi:

“COP zirveleri yeşil aklamayla süslenmiş sirklere dönüştü, gerçek bu."

Thunberg, COP31'e ev sahipliği yapan Türkiye'yi ve zirvenin düzenlenme biçimini de eleştirdi. İklim müzakerelerinde fosil yakıt endüstrisinin ekonomik çıkarlarının güçlü biçimde temsil edildiğini savunan Thunberg, şu ifadeleri kullandı:

“Ev sahibi ülkelere her yıl kendilerini aklama fırsatı verilmesi bir ikiyüzlülük. Bu müzakerelerin, mevcut son derece yıkıcı düzenden fayda sağlayan endüstriler tarafından finanse edilen lobicilerle dolu olduğunu biliyoruz.”

Thunberg'in sözünü ettiği “yeşil aklama” (greenwashing), şirketlerin veya hükümetlerin çevreye ve iklime zarar veren uygulamalarını sürdürürken kendilerini çevre dostu olarak tanıtmalarını ifade ediyor.

İklim aktivistleri uzun süredir petrol, doğal gaz ve kömür şirketlerinin COP zirvelerine katılımını ve müzakerelerdeki etkisini eleştirdi. Thunberg'in açıklamaları da iklim zirvelerinin meşruiyeti ve fosil yakıt şirketlerinin uluslararası iklim politikalarındaki rolü hakkındaki tartışmaları yeniden gündeme getirdi.

Thunberg, zirvenin ev sahibi Türkiye'ye yönelik eleştirilerini yalnızca iklim politikalarıyla sınırlı tutmadı. İsveçli aktivist, Türkiye'nin insan hakları alanındaki uygulamalarına dikkat çekerek şöyle konuştu:

“Ev sahibi ülkenin birçok temel insan hakkını ihlal ettiği gerçeğine gözlerimizi kapatamayız.”

Uluslararası insan hakları örgütleri de COP31 öncesinde Türkiye'de sivil toplumun konferansa katılımı, ifade ve toplanma özgürlüğü ile çevre savunucularının faaliyetlerini sürdürebilmesi konusunda uyarılarda bulunmuştu.

İnsan Hakları İzleme Örgütü (Human Rights Watch), 4 Kasım'da yaptığı açıklamada hükümetlerden iklim krizinden etkilenen toplulukların haklarını korumalarını ve sivil toplumun müzakerelere anlamlı biçimde katılmasını sağlamalarını istemişti. Kuruluş, iklim politikalarının insan haklarından bağımsız ele alınamayacağını vurgulamıştı.

Thunberg, iklim krizinin yalnızca çevresel bir sorun olmadığını; insan yaşamını, toplulukların geleceğini ve küresel eşitsizlikleri doğrudan etkilediğini söyledi.

“Sevdiğimiz her şey ve herkes tehlikede” diyen Thunberg, iklim krizinin bedelinin özellikle en az sorumluluğu bulunan topluluklar tarafından ödendiğini savundu.

Ekonomik ve siyasi gücü elinde bulunduran azınlığın çıkarlarının korunmasına karşı çıkan Thunberg, insanların ve gezegenin korunmasını önceleyen politikalar çağrısında bulundu.

Thunberg, iklim hareketinin amacını da hükümetlere daha önce verdikleri taahhütleri hatırlatmak olarak açıkladı:

“Biz aktivistler olarak, iktidar sahiplerini onlarca yıldır dile getirdikleri taahhütleri gerçekten hayata geçirmeye zorlamak için buradayız.”

Bununla birlikte İsveçli aktivist, uluslararası iklim müzakerelerinde elde edilen sınırlı ilerlemelerin de bütünüyle göz ardı edilmemesi gerektiğini söyledi.

Thunberg'in açıklamaları, COP31'e ev sahipliği yapan Türkiye'nin kendi iklim politikalarının uluslararası kuruluşlar tarafından eleştirildiği bir dönemde geldi.

Türkiye, 2053 yılında net sıfır sera gazı emisyonuna ulaşmayı hedefliyor. Hükümet ayrıca rüzgâr ve güneş enerjisi kapasitesinin artırılmasını ve elektrik üretiminde yenilenebilir kaynakların payının büyütülmesini planlıyor.

Ancak bağımsız iklim politikası değerlendirme kuruluşu Climate Action Tracker (CAT), Türkiye'nin 2030 ve 2035 hedeflerini Paris Anlaşması'nın küresel sıcaklık artışını 1,5 dereceyle sınırlandırma amacı bakımından “kritik derecede yetersiz” olarak değerlendiriyor.

Kuruluşun analizine göre Türkiye'nin 2035 için açıkladığı iklim hedefi, emisyonların 2018 seviyelerine göre artmasına imkân tanıyor.

CAT, Türkiye'nin kömürden çıkış için bir takvim belirlememesini de iklim politikalarındaki önemli eksikliklerden biri olarak gösteriyor. Türkiye'nin elektrik üretiminde kömürün payı 2025 yılında yaklaşık yüzde 34 seviyesinde bulunuyordu.

Kuruluş, Türkiye'nin yenilenebilir enerji alanındaki ilerlemesini olumlu karşılamakla birlikte, fosil yakıt yatırımlarının sürdürülmesinin iklim hedefleriyle çeliştiğini savunuyor.

Londra Ekonomi Okulu (LSE) bünyesindeki Grantham İklim Değişikliği ve Çevre Araştırmaları Enstitüsü de 22 Ekim'de, COP31 öncesinde Türkiye'nin iklim politikalarını değerlendiren bir rapor yayımladı.

Raporda, Türkiye'nin 2025'te kabul ettiği İklim Kanunu'nun emisyon ticaret sistemi kurulması açısından bir çerçeve oluşturduğu belirtildi.

Bununla birlikte araştırmacılar, 2030 ve 2035 iklim hedeflerinin güçlendirilmesi, sektörlere göre somut emisyon azaltım planları hazırlanması, kömürden çıkış taahhüdü verilmesi ve bağımsız bir iklim danışma mekanizması kurulması gerektiğini vurguladı.

Raporun önerileri arasında emisyon ticaret sisteminde mutlak ve giderek azalan bir emisyon üst sınırı belirlenmesi de bulunuyor.

Antalya'da düzenlenen COP31, önceki zirvelerden farklı bir yönetim modeliyle gerçekleştiriliyor. Türkiye'nin ev sahipliğinde yapılan zirvenin başkanlığını Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum yürütüyor.

Avustralya'nın İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı Chris Bowen ise uluslararası müzakerelerin başkanlığını üstleniyor. Bu model, Türkiye ile Avustralya'nın zirveye ev sahipliği konusunda 2025 yılında yaşadığı anlaşmazlığın ardından oluşturuldu.

Türkiye'nin COP31 için öne çıkardığı hedefler arasında yenilenebilir enerji, elektrifikasyon, sürdürülebilir şehirler, gıda güvenliği, sıfır atık ve iklim krizine dayanıklı altyapı bulunuyor.

Zirve öncesinde Türkiye'nin sunduğu temel önerilerden biri, elektriğin küresel nihai enerji tüketimindeki payının 2035'e kadar yüzde 35'e çıkarılması. Bu oran bugün yaklaşık yüzde 23 düzeyinde bulunuyor.

Greta Thunberg, son olarak 2021'de İskoçya'nın Glasgow kentinde gerçekleştirilen COP26 zirvesine katılmıştı. O dönemde dünya liderlerinin iklim krizine karşı verdikleri sözleri “bla, bla, bla” diyerek eleştirmişti. 2018'de henüz 15 yaşındayken İsveç Parlamentosu önünde başlattığı okul greviyle tanınan Thunberg, sonraki yıllarda küresel iklim hareketinin önde gelen isimlerinden biri oldu.

Antalya'daki zirveye katılmasının ardından genç iklim aktivistlerinin de Thunberg'in varlığının hükümetler üzerindeki baskıyı artırmasını umdukları bildirildi. Ancak Thunberg, COP31'e katılmasının zirvenin yeterli olduğu anlamına gelmediğini vurguladı.

İsveçli aktiviste göre iklim krizinin büyüklüğü karşısında uluslararası toplantılar tek başına yeterli değil; hükümetlerin vaatlerden somut uygulamalara geçmesi gerekiyor. COP31 müzakereleri 20 Kasım'a kadar devam edecek.

COP31 ev sahibi Türkiye iklim endeksinde 53'üncü sıraya geriledi

COP31 başladı... Kurum: Dünya ortak bir geleceği paylaşacaksa, sorumluluğunu da birlikte taşıyacaktır

COP31 başlıyor: Elektrikleşme önde, fosilden çıkış nerede?

COP31’de yeşil aklama sorusu: Holdingler iklimi mi kurtarıyor, itibarlarını mı?