Dodurga’nın adı nereden geliyor?

Ankara’nın yerleşim adları, şehrin geçmişine ilişkin izler taşıyor. Bu adlardan biri olan Dodurga’nın kökeni de Oğuz boylarına uzanıyor. Dodurga, bölgede kullanılan Oğuz boyu adları arasında gösteriliyor. Ancak ismin tarihî kökeniyle Ankara’daki yerleşimin kuruluş hikâyesini birbirinden ayırmak gerekiyor.

Dodurga boyunun geçmişi yazılı kaynaklardan izlenebilse de bu bilgiler, Ankara’daki yerleşimin hangi tarihte ve kimler tarafından kurulduğunu tek başına açıklamıyor. KÂŞGARLI MAHMUD’UN ESERİNDE “TOTURKA” OLARAK GEÇİYORTarihçi Faruk Sümer’in TDV İslâm Ansiklopedisi için kaleme aldığı “Dodurga” maddesine göre Kâşgarlı Mahmud, XI. yüzyılda hazırladığı Oğuz boyları listesinde bu boyu on altıncı sırada, “Toturka” yazımıyla kaydediyor.

Eserde boyun damgasına da yer veriliyor. XIV. yüzyıl tarihçisi Reşîdüddin ise Dodurga’yı Bozoklar arasında, Ay Han’a bağlı boylardan biri olarak gösteriyor. Adı da bugün kullanılan Dodurga biçimiyle aktarıyor. Bu kayıtlar, ismin yüzyıllar öncesine uzanan bir boy adı olduğunu ortaya koyuyor.

DODURGA NE ANLAMA GELİYOR?Dodurga adının anlamına ilişkin açıklamalardan biri de Reşîdüddin’e ait. Faruk Sümer’in aktardığına göre tarihçi, Dodurga’yı “ülke almak ve yönetmek” anlamıyla açıklıyor. ANKARA’NIN YER ADLARINDA OĞUZ İZLERİİlhami Durmuş’un Ankara’nın Kuzeybatısında Eski Türkçe Yer Adları başlıklı araştırması, Ankara ve çevresindeki yerleşim adlarının boy adlarıyla ilişkisini ele alıyor.

Çalışmada Dodurga; Avşar, Bayındır, Bayat, Kayı ve Kınık gibi adlarla birlikte, bölgede kullanılan Oğuz boyu adları arasında sayılıyor. Bilecik Dodurga Belediyesinin tarihçe sayfasında da Ankara’daki eski Dodurga köyü, aynı boyun adını taşıyan yerleşimlerden biri olarak gösteriliyor.

Ankara’daki isim, bu yönüyle Anadolu’nun farklı yerlerinde karşılaşılan Dodurga adlarıyla ortak bir tarihî bağ taşıyor.“DODUR HAN” ANLATISI İSE RİVAYETKamuoyunda, “Dodur Han” adlı bir kişinin bölgede konakladığı ve yerleşimin adının zamanla Dodurga’ya dönüştüğü yönünde bir anlatı da bulunuyor. Ancak bu hikâye de rivayet olarak sunuluyor; onu doğrulayan tarihî bir belge gösterilmiyor. Bu nedenle mahallenin kesinleşmiş kuruluş öyküsü olarak kullanılması doğru değil.