Zelenskiy'den Fener Rum Patrikhanesi'ne Kritik Ziyaret

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Türkiye'ye gerçekleştirdiği çalışma ziyareti kapsamında beraberindeki heyetle birlikte İstanbul'daki Fener Rum Patrikhanesi'ne bir ziyaret düzenledi. Bu ziyaret sırasında Patrik Bartholomeos ile bir araya gelen Zelenskiy, hem ikili ilişkileri hem de bölgedeki güncel gelişmeleri ele aldı.

Fener Rum Patrikhanesi ile Ukrayna arasındaki ilişki, 2018 yılında Patrik Bartholomeos'un Ukrayna Ortodoks Kilisesi'ne otosefali yani bağımsızlık statüsü tanımasıyla kritik bir dönemece girmişti. Son bin yılın en büyük dini kırılmalarından biri olarak kabul edilen bu karar, Rus Ortodoks Kilisesi'nin sert tepkisine yol açtı.

Moskova yönetimi, söz konusu adımı ABD destekli bir hamle olarak görerek dini gerilimi tırmandırmakla suçladı ve Patrikhane ile tüm ilişkilerini kesti. Bu kopuş, Zelenskiy'nin Patrikhane'ye yönelik her ziyaretini Rusya nezdinde siyasi bir meydan okuma olarak tanımlanmasına neden oluyor.

Ukrayna tarafı ise Patrikhane'yi, ülkenin dini egemenliğinin uluslararası arenada meşruiyet kazandığı temel bir merkez olarak görüyor. Zelenskiy'nin önceki ziyaretlerinde, Rusya'nın saldırıları sonucu ortaya çıkan insani krizler ve Ukraynalı çocukların yaşadığı mağduriyetlerin görüşmelerin ana gündemini oluşturduğu biliniyor.

Ziyaret, Fener Rum Patrikhanesi'nin Türkiye'deki hukuki statüsüyle ilgili tartışmaları da yeniden alevlendirdi. Türkiye, 1923 Lozan Antlaşması ve iç hukuk düzenlemeleri gereği Patrikhane'yi Eyüpsultan Kaymakamlığı'na bağlı dini bir kurum olarak tanımlamakta ve ekümenik sıfatını kabul etmemektedir.

Ancak Zelenskiy'nin geçmişte Patriği bu sıfatla anması, Türkiye'deki hassasiyetleri tetikleyen bir unsur olarak öne çıkıyor. Bir diğer önemli başlık ise 1971 yılından bu yana kapalı olan Heybeliada Ruhban Okulu'nun durumudur.

Patrikhane'nin bu okulun yeniden faaliyete geçmesi için yürüttüğü yoğun diplomasi trafiği, okulun açılmasının Patrikhane'ye Vatikan benzeri bir bağımsızlık kazandırabileceği endişelerini beraberinde getiriyor. Türkiye, bu tür girişimleri egemenlik hakları çerçevesinde değerlendirerek yakından takip etmeye devam ediyor.

Zelenskiy'nin ziyareti, Ukrayna'nın uluslararası alanda dini meşruiyet arayışını sürdürdüğünü gösterirken, bölgedeki jeopolitik ve dini dengelerin ne kadar kırılgan olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi. Patrikhane'nin statüsü ve Ruhban Okulu gibi konular, Türkiye'nin dış politika ve iç hukuk gündemindeki yerini korumayı sürdürüyor.