Kutup girdabı bozuldu: 28 yıl sonra Türkiye'de kış senaryosu baştan yazılıyor

2026-2027 kışına ilişkin kasım ayında yayımlanan yeni tahminler, ABD'nin büyük bölümünde daha soğuk ve karlı bir mevsime işaret ediyor. Avrupa'da ise sıcaklıkların mevsim normallerinin üzerinde seyretmesi bekleniyor. On yılların en güçlü Süper El Niño olaylarından birinin yaşanabileceği bu dönemde, tahminler 1997-1998 kışıyla benzerlik gösteriyor.

1997-1998 kışında kuzey bölgelerinde sıcaklıklar mevsim normallerinin üzerinde seyrederken bazı bölgelerde yoğun kar yağışı görülmüştü. Yeni tahminler de benzer bir tabloya işaret ediyor. ABD, Kanada ve Avrupa için yayımlanan son veriler, kış mevsiminde sıcaklık ve yağış dağılımının nasıl şekillenebileceğini ortaya koyuyor.

Tahminlerde dikkat çeken bir diğer gelişme ise kış ortasında Kutup Girdabı'nın (Polar Vortex) zayıflama ihtimali. 2 büyük hava tahmin modelinde de görülen bu sinyalin gerçekleşmesi halinde kışın ikinci yarısında hava koşulları önemli ölçüde değişebilir.

KASIM TAHMİNLERİNDE DİKKAT ÇEKEN DEĞİŞİM Kasım ayında yayımlanan son tahminler, önceki aya göre ABD üzerinde daha belirgin bir kış tablosu ortaya koyuyor. Atlantik üzerindeki alçak basınç alanı güçlenirken Kanada üzerindeki yüksek basınç alanının da etkisini artırdığı görülüyor.

Bu değişim, ABD'de daha soğuk hava koşullarının oluşabileceğine işaret ediyor. Türkiye'nin içinde bulunduğu Avrupa'da ise yüksek basınç alanının güçlenmesi bekleniyor. Atlantik'teki alçak basınç sistemiyle birlikte bu durum, kıtanın batı ve güney kesimlerinde daha ılıman hava akımlarını destekleyebilir.

Sıcaklık tahminlerinde de benzer bir değişim var. ABD'nin batısı ve güneydoğusunda daha soğuk koşullara doğru bir eğilim görülüyor. Buna karşılık ülkenin kuzeydoğusu, Yukarı Orta Batı bölgesi ve Kanada'da sıcaklıkların daha yüksek seyretmesi bekleniyor.

Avrupa'da ise önceki tahmine kıyasla daha sıcak bir tablo öne çıkıyor. Atlantik üzerindeki basınç değişimleri, sıcaklık artışının çok daha belirgin olmasını engelleyebilir. KAR YAĞIŞI TAHMİNLERİNDE DE ÖNEMLİ DEĞİŞİKLİKLER YAŞANDI Kar yağışı tahminlerinde de önemli değişiklikler yaşandı.

ABD'nin büyük bölümünde ve güney Kanada'da kar yağışı beklentisi arttı. Özellikle ülkenin batı ve kuzey kesimleri, kuzeydoğusu ve Appalachian Dağları ile güney Kanada'da daha fazla kar yağışı öngörülüyor. Orta Batı bölgesinde ise önceki tahmine göre daha az kar bekleniyor.

Avrupa'da kar yağışı beklentisi batı ve orta kesimlerde sınırlı ölçüde artarken kuzeydoğuda daha belirgin bir yükseliş gösteriyor. Kıtanın orta ve Türkiye'nin güneydoğu kesimlerinde ise kar yağışı beklentisi daha düşük. Genel tablo, özellikle ABD ve Kanada'da daha soğuk ve karlı bir kış ihtimalinin güçlendiğini gösteriyor.

2026-2027 KIŞI HANGİ YILIN KIŞINA BENZİYOR? Yeni tahminlerde dikkat çeken konulardan biri de 2026-2027 kışının geçmiş Süper El Niño dönemleriyle karşılaştırılması. NOAA'nın okyanus yüzey sıcaklığı verileri kullanılarak yapılan analizde, ekim ayındaki sıcaklık değişimleri geçmişte yaşanan üç büyük Süper El Niño olayıyla karşılaştırıldı.

Sonuçlar, 2026'daki sıcaklık anormalliklerinin özellikle 1997-1998 dönemine benzediğini gösteriyor. Aynı karşılaştırma basınç sistemleri üzerinden de yapıldı. Aralık, ocak ve şubat aylarını kapsayan tahminlerde, geçmiş Süper El Niño dönemleri arasında 1997-1998 kışıyla en belirgin benzerlik ortaya çıktı.

Bu durum, 2026-2027 kışının birebir aynı şekilde geçeceği anlamına gelmiyor. Geçmişteki bu güçlü El Niño döneminin, yeni tahminleri değerlendirmek açısından önemli bir örnek oluşturduğu belirtiliyor. 1997-1998 kışında Kanada'nın güneyi ve ABD'nin kuzey yarısında sıcaklıklar genel olarak mevsim normallerinin üzerinde seyretmişti.

En yüksek sıcaklık farkları Yukarı Orta Batı ve kuzey Ovalar bölgesinde görülürken Güneybatı'da daha soğuk hava etkili olmuştu. Kar yağışında ise farklı bir tablo ortaya çıkmıştı. Kuzey Ovaları, Orta Batı, Büyük Göller çevresi ve doğu Kanada'da kar yağışı normalin altında kalmıştı.

Buna karşılık güneyden ilerleyen fırtına sistemleri Sierra Nevada, Güneybatı dağları, Appalachian Dağları ve Kuzeydoğu'ya normalden fazla kar getirmişti. Bu örnek, sıcak geçen bir Süper El Niño kışında bile bazı bölgelerde yoğun kar yağışının görülebileceğini ortaya koyuyor.

Kar miktarını belirleyen en önemli etkenlerden biri, basınç sistemlerinin konumu ve soğuk havanın hangi bölgelere ulaşabildiği. Avrupa'da ise 1997-1998 kışı büyük ölçüde ılıman geçmişti. Özellikle kıtanın orta kesimlerinde sıcaklıklar mevsim normallerinin üzerine çıkmıştı.

Daha soğuk hava ise ağırlıklı olarak kuzey ve kuzeydoğu bölgelerinde etkili olmuştu. Kar yağışı açısından da benzer bir tablo yaşanmıştı. Orta Avrupa, Birleşik Krallık ve kıtanın güneydoğusunda kar yağışı azalmıştı. Atlantik'ten gelen ılık batı rüzgarları, alçak kesimlerde kar yerine yağmur görülmesine neden olmuştu.

2026-2027 KIŞINDA HANGİ BÖLGELER DAHA SOĞUK OLACAK? Aralık, ocak ve şubat aylarını kapsayan son ECMWF mevsimlik tahmini, Süper El Niño'nun etkilerini yansıtan bir basınç dağılımı ortaya koyuyor. Tahminlere göre Kuzey Pasifik'te alçak basınç, Kanada üzerinde ise yüksek basınç alanı etkili olacak.

Güney ABD'de de belirgin bir alçak basınç sistemi oluşması bekleniyor. Güçlü Pasifik jet akımının etkisiyle ABD'nin güney ve doğu kesimlerinde fırtınalı hava koşulları görülebilir. Atlantik'e doğru uzanan alçak basınç alanı ile Avrupa üzerindeki yüksek basınç sistemi arasında ise güneybatı yönlü ılıman hava akımlarının oluşması bekleniyor.

1998 kışında Türkiye'de daha ılıman bir kış yaşansa da mart ayında Türkiye karı görmüştü. Sıcaklık tahminleri, Kanada'nın güneyi, ABD'nin kuzeyi ve kuzeydoğusunda mevsim normallerinin üzerinde değerlere işaret ediyor. Buna karşılık Güneybatı, güney Ovalar ve Güneydoğu bölgelerinde daha soğuk hava etkili olabilir.

YAĞIŞ OLACAK MI? Yağış tahminleri de ABD'nin büyük bölümünde normalin üzerinde yağış ihtimalini gösteriyor. Özellikle Güneydoğu ve Kaliforniya'da artan yağışla birlikte yerel sel riski de gündeme gelebilir. Güçlü Pasifik jet akımı, bölgelere daha fazla nem taşıyarak yağışları artırabilir.

Sıcaklıkların yeterince düşük olduğu yerlerde bu yağışlar kara dönüşebilir. Buna karşılık Batı Kanada ve ABD'nin kuzeyindeki bazı bölgelerde yağışların mevsim normallerinin altında kalması bekleniyor. Avrupa'da ise kış boyunca daha ılıman sıcaklıklar öne çıkıyor.

Atlantik'ten gelen batı yönlü hava akımları, kıtanın büyük bölümünde sıcaklıkları yüksek tutabilir. Kuzeyden gelecek soğuk hava sistemleri zaman zaman özellikle kuzey Avrupa'da sıcaklıkları düşürebilir. Kıtanın büyük bölümünde yağışların normalin üzerinde olması bekleniyor.

Atlantik üzerinden taşınan nem, özellikle batı ve güneybatı bölgelerinde yağış ihtimalini artırıyor. Ancak yağış miktarının artması, kar yağışının da artacağı anlamına gelmiyor. Kar oluşması için yeterince soğuk havanın bulunması gerekiyor.

Bu nedenle kar yağışı tahminlerinde sıcaklık, basınç sistemleri ve rakım birlikte değerlendiriliyor. ABD'DE KAR YAĞIŞI ARTACAK, AVRUPA'DA KAYAK MERKEZLERİ ZORLANABİLİR Süper El Niño, basınç sistemlerinin konumunu değiştirerek kar yağışının hangi bölgelerde yoğunlaşacağını da etkiliyor.

Güçlü jet akımları ve zaman zaman güneye inen soğuk hava, ABD'nin orta, güney ve doğu kesimlerinde yoğun kar fırtınalarına zemin hazırlayabilir. ECMWF'nin son kar yağışı tahminine göre ABD'nin bazı bölgelerinde normalin üzerinde kar yağışı bekleniyor.

Özellikle Orta Batı, Güneybatı, Ohio Vadisi, Appalachian Dağları ve Orta Atlantik'in iç kesimlerinde kar miktarı artabilir. Buna karşılık Pasifik Kuzeybatısı, Batı Kanada, kuzey Rocky Dağları, Büyük Göller çevresi ve Kanada'nın doğusundaki bazı bölgelerde kar yağışının mevsim normallerinin altında kalması bekleniyor.

Kayak ve kış sporlarıyla ilgilenenler için en güçlü kar yağışı sinyali Kaliforniya'daki Sierra Nevada bölgesinde görülüyor. Büyük Havza, Utah, güney Rocky Dağları ile Arizona ve New Mexico'nun yüksek kesimlerinde de normalin üzerinde kar yağışı ihtimali bulunuyor.

Avrupa'da ise genel hava düzeninin geniş çaplı kar yağışını desteklemesi beklenmiyor. Kuzey bölgeleri ve Alpler'in yüksek kesimleri bu tablonun dışında kalabilir. Kıtanın büyük bölümünde yağışlar artmasına rağmen ılıman hava nedeniyle kar sınırının daha yüksek rakımlara çıkması bekleniyor.

Bu durum, birçok kayak merkezinin sezon boyunca normalin altında doğal kar örtüsüyle karşılaşmasına yol açabilir. Özellikle 1.800-2.000 metre üzerindeki yüksek rakımlı bölgelerde, sıcaklıkların yeterince düşük kalması halinde normalin üzerinde kar yağışı görülebilir.

2026-2027 KIŞINDA AYLARA GÖRE HAVA NASIL OLACAK? Mevsimlik tahminler, kış boyunca beklenen hava eğilimlerinin aylara göre nasıl değişebileceğini de ortaya koyuyor. Aralık 2026: Kanada ve ABD'nin kuzeyinde yüksek basıncın etkisiyle daha ılıman bir başlangıç bekleniyor.

Güney Ovalar ve Meksika Körfezi kıyılarında ise sıcaklıkların daha düşük olması öngörülüyor. Kaliforniya ve ABD'nin güneydoğusunda yağışların artması bekleniyor. Avrupa'nın güneyi ılıman, kuzeyi ise mevsim normallerine yakın bir başlangıç yapabilir.

Ocak 2027: Soğuk hava eğiliminin güçlenmesi ve Güneybatı ile güney Rocky Dağları'na doğru ilerlemesi bekleniyor. Kaliforniya ve Güneydoğu'da yağışların daha yoğun olabileceği tahmin ediliyor. Avrupa'da ise özellikle kuzey ve doğu bölgelerinde sıcaklıkların mevsim normallerinin üzerinde seyretmesi bekleniyor.

Şubat 2027: ABD'nin orta, güney ve doğu kesimlerinde kışın en soğuk ve karlı döneminin yaşanabileceği öngörülüyor. Özellikle güney ABD ve orta Ovalar'da sıcaklıkların normalin altına düşmesi bekleniyor. Avrupa'da ılıman hava etkisini sürdürürken kuzey ve kuzeydoğuda kar yağışı artabilir.

Mart 2027: Kış koşullarının yavaş yavaş etkisini kaybetmesi bekleniyor. ABD'nin kuzeyinde daha ılıman hava öne çıkarken Güneybatı, güney Ovalar ve Meksika Körfezi kıyılarında soğuk hava etkili olabilir. Avrupa'nın güneyinde ılıman hava devam ederken kuzey kesimlerde sıcaklıkların mevsim normallerine yaklaşması bekleniyor.

KUTUP GİRDABI'NDAKİ BOZULMA KIŞIN İKİNCİ YARISINI DEĞİŞTİREBİLİR Süper El Niño dışında, kış mevsiminin seyrini etkileyebilecek bir başka önemli gelişme de Kutup Girdabı'nda yaşanabilecek zayıflama. Kutup Girdabı, kutup bölgelerinin üzerinde dönen ve soğuk havayı büyük ölçüde kendi çevresinde tutan geniş bir hava dolaşımıdır.

Yeryüzüne yakın katmanlardan yaklaşık 50 kilometre yüksekliğe kadar uzanan bu sistem, kış aylarında atmosferin önemli parçalarından biridir. Kutup Girdabı iki ana katmanda incelenir: Stratosfer ve troposfer. Güçlü ve dengeli olduğu dönemlerde kutup soğuklarının büyük ölçüde kuzeyde kalmasına yardımcı olur, ancak zayıflaması veya bozulması halinde soğuk hava daha güneye inebilir.

Bu bozulmanın en önemli nedenlerinden biri, stratosferde sıcaklık ve basıncın aniden yükselmesidir. Ani Stratosferik Isınma (SSW) olarak adlandırılan bu olay, Kutup Girdabı'nın zayıflamasına hatta bazı durumlarda rüzgarların yön değiştirmesine neden olabilir.

Son ECMWF tahminlerinde ocak ve şubat aylarında stratosferdeki batı rüzgarlarının belirgin biçimde zayıflayabileceği görülüyor. Tahmin çizgisinin normal değerlerin altına inmesi, Kutup Girdabı'nda olası bir bozulmanın işareti olarak değerlendiriliyor.

Kasım ayının başında da rüzgarlarda zayıflama ve yön değişimi sinyali görülüyor. Bu durum, kayıtlardaki en erken Kutup Girdabı bozulmalarından biri olarak değerlendiriliyor. Olayın kış mevsiminin başında gerçekleşmesi nedeniyle etkilerinin, kış ortasında yaşanacak benzer bir gelişmeden farklı olması bekleniyor.

İngiltere Meteoroloji Ofisi'nin (UKMO) tahminleri de ECMWF ile benzer bir tablo ortaya koyuyor. Her iki modelde de ocak-şubat döneminde stratosferik rüzgarların normalin çok altına inebileceği görülüyor. Kutup Girdabı'nın zayıflaması, üst atmosferdeki güçlü batı rüzgarlarının etkisini kaybetmesi anlamına geliyor.

Bu değişim alt atmosferi de etkilerse jet akımlarının yönü bozulabilir ve soğuk hava kütlelerinin daha güneye ilerlemesi kolaylaşabilir. KUTUP GİRDABI BOZULURSA HANGİ ÜLKELER SOĞUKTAN ETKİLENEBİLİR? ECMWF'nin 2026-2027 kışına ilişkin stratosfer sıcaklık tahminleri, kasım ayında başlayan ısınmanın ardından aralıkta Kutup Girdabı'nın yeniden güçlenebileceğini gösteriyor.

Ancak ocak ayında yeni ve daha güçlü bir stratosferik ısınma ihtimali öne çıkıyor. Tahminlerde ocak ayındaki ısınma sinyalinin bu kadar erken görülmesi dikkat çekiyor. Bununla birlikte uzun vadeli tahminlerin zaman içinde değişebileceği ve gelişmenin kesinleşmediği unutulmamalı.

El Niño döneminde kış ortasında büyük bir stratosferik ısınma yaşanmasının olası sonuçları da iklim modeli simülasyonlarıyla incelendi. Simülasyonlara göre Kutup Girdabı'nın bozulmasının ardından ABD'nin büyük bölümünde ve Kanada'nın batı-orta kesimlerinde daha soğuk hava koşulları görülebilir.

ABD'nin orta, doğu ve kuzeydoğu bölgelerinde kar yağışı ihtimali de artabilir. (Türkiye Avrupa'nın güneydoğunda yer alıyor) Bu eğilimin Kanada'nın güneydoğusuna kadar uzanması bekleniyor. Benzer bir hava düzeni geçen kış da görülmüştü.

Kutup Girdabı'nın alt atmosferdeki çekirdeğinin zayıflamasıyla soğuk hava, Orta Kanada üzerinden ABD'ye doğru ilerlemişti. Bu durum, kuzeyden güneye uzanan soğuk bir hava koridoru oluşturmuştu. Avrupa'da ise stratosferik ısınmanın etkisiyle kuzeydoğudan gelen soğuk havanın kıtanın kuzeybatı ve kuzey-orta kesimlerine ulaşabileceği değerlendiriliyor.

Güneydoğu Avrupa'da ise daha ılıman koşulların devam etmesi bekleniyor. Bu tür gelişmeler, Avrupa'nın büyük bölümünde kar yağışını artırabilecek bir hava düzeni oluşturabilir. Ancak Kutup Girdabı her kış farklı davrandığı için bu sonuçlar kesin bir tahmin değil, geçmiş olaylara ve model simülasyonlarına dayanan olası hava eğilimleri olarak değerlendirilmeli.

ARALIK AYINDA KIŞ NASIL BAŞLAYACAK? Meteorolojik kış, Kuzey Yarımküre'de 1 Aralık'ta başlıyor. Aralık, ocak ve şubat aylarını kapsayan bu dönem, yılın en soğuk üç ayı olarak kabul ediliyor.