İsrail'de yeni hükümeti kurmakla görevlendirilen Gadi Eisenkot kimdir?

İsrail'de Gadi Eisenkot, Cumhurbaşkanı Isaac Herzog'un kendisini yeni hükümeti kurmakla görevlendirmesinin ardından Başbakan Binyamin Netanyahu'nun yerini alabilecek isim olarak öne çıktı. Eski Genelkurmay Başkanı Eisenkot'un hükümeti kurmayı başarması halinde, İsrail'in en uzun süre görev yapan başbakanı Netanyahu'nun yerini alması bekleniyor.

Netanyahu, özellikle son dönemdeki sert ve kutuplaştırıcı siyasi üslubuyla hem güçlü bir destekçi kitlesi edindi hem de yoğun tepki çekti. Netanyahu'nun siyasi üslubundan rahatsız olan bazı seçmenler açısından Eisenkot'un daha sakin ve düşük profilli kişiliği bir avantaj olarak görülüyor.

Eisenkot'un geniş muhalefet bloku, ekim ayında yapılan seçimlerde 120 sandalyeli parlamentoda 48 sandalye kazandı. Netanyahu'nun siyasi ittifakı ise 53 sandalyede kaldı. Böylece iki taraf da tek başına hükümet kurmak için gerekli çoğunluğa ulaşamadı.

Herzog ile yapılan parti istişareleri sırasında 66 yaşındaki Eisenkot, seçimlerde daha önce görülmemiş ölçüde kazanım elde eden Arap çoğunluklu iki siyasi listenin desteğini aldı. Bu partiler, hükümetin kurulmasında belirleyici konuma gelebilir.

Ancak Eisenkot'un blokunun hükümet kurarken Arap listelerinin desteğini kabul edip etmeyeceği henüz net değil. Ciddi ve mütevazı kişiliğiyle Eisenkot, Netanyahu'ya zıt bir profil çiziyor. Netanyahu akıcı Amerikan aksanlı İngilizcesi ve ABD televizyonları ile sosyal medyada sık sık gündem olan açıklamalarıyla öne çıkarken, Eisenkot daha mesafeli bir siyaset izliyor.2015-2019 yılları arasında İsrail Genelkurmay Başkanı olarak görev yapan Eisenkot, Netanyahu'nun ülkeyi keskin biçimde sağa yönelttiği ve toplumsal bölünmeleri derinleştirdiği dönemden sonra İsraillileri bir araya getirmeyi hedeflediğini söylüyor.

Eisenkot, Filistinlilere saldıran Batı Şeria'daki aşırılık yanlısı yerleşimcilerle mücadele edeceğini vaat etti. Netanyahu hükümetinin teşvik ettiğini savunduğu bu saldırıları "Yahudi terörü" olarak nitelendirdi. Ancak eski general, Filistin devletinin kurulmasını desteklemiyor.

Gazze'de Hamas yönetimine son verme ve hareketin askeri kanadını yok etme sözü veriyor. Eisenkot, 2006 yılında Hizbullah'la yaşanan savaş sırasında İsrail ordusunun Kuzey Komutanlığı'na liderlik ediyordu. Bu dönemde, adını Beyrut'ta savaş sırasında ağır hasar gören bir mahalleden alan "Dahiye doktrini" ile ilişkilendirildi.

İsrail, bu yaklaşımı Gazze'de de uyguladı. Ortaya çıkan yıkım, eleştirmenler tarafından savaş suçu olarak nitelendirilirken, İsrail bu suçlamaları reddediyor. Uluslararası ilişkiler konusunda ise Eisenkot, İsrail'in en yakın müttefiki ABD ile bağlarını güçlendirmeyi hedefliyor.

Gazze, Lübnan ve İran'daki savaşların ardından ABD'de İsrail'e yönelik, geçmişte iki partinin de büyük ölçüde paylaştığı desteğin zayıfladığına dikkat çekiliyor. İşçi sınıfından gelen bir siyasetçiEisenkot'un oğlu Gal ve iki yeğeni Gazze'deki çatışmalarda hayatını kaybetti.

Bu kayıplar, kamuoyunda kendisine yönelik sempati oluşmasına katkıda bulundu. Ailesinin işçi sınıfı geçmişi de Eisenkot'un kişisel hikâyesinin öne çıkan unsurlarından biri. Eisenkot, başbakan olması halinde kökenleri büyük ölçüde Orta Doğu ve Kuzey Afrika'ya uzanan Yahudi topluluklarından gelen ilk Sefarad başbakan olacak.

Babası ABD'de tanınmış bir profesör olan seçkin bir aileden gelen Netanyahu'nun aksine Eisenkot, Fas Yahudisi bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi ve İsrail'in merkezden uzak bölgelerinden birinde büyüdü. Seçim kampanyası sırasında İsrail toplumunun farklı kesimlerine seslenmeye çalışan Eisenkot, LGBTİ+ topluluğunun daha fazla korunmasını vadetti.

Dindar seçmenlere ise Batı Şeria üzerindeki İsrail kontrolünü savundu. Bununla birlikte bölgenin resmen ilhak edilmesine ve Netanyahu hükümetinin önünü açtığı, izinsiz yerleşim karakollarının kurulmasına karşı çıktı. Bu tür yerleşimlerin Filistinlilere yönelik şiddetteki son artışı körüklediğini savundu.

Gazze konusunda Hamas yönetimine 18 ay içinde son verme sözü veren Eisenkot, bunun ABD Başkanı Donald Trump'ın Hamas'ın silahsızlandırılması ve yönetimin devredilmesini öngören aşamalı ateşkes planının uygulanmasıyla ya da hareketin askeri kanadını ortadan kaldırmayı amaçlayan "yaratıcı operasyonlarla" gerçekleştirilebileceğini söyledi. Üç yıldır devam eden savaşın ardından İsrail toplumunda tepki çeken konulardan biri olan askerlik muafiyetleri konusunda da Eisenkot, din eğitimi gören öğrenciler için tanınan muafiyetleri sınırlandırmayı vaat etti.

Aşırı Ortodoks Yahudiler ile Arap vatandaşlarının da askerlik ya da sivil hizmet yapmasını öngören "evrensel ulusal hizmet yasası" çıkaracağını söyledi. Eisenkot, yargı bağımsızlığını, hukukun üstünlüğünü, azınlık haklarını ve özgür basını koruma sözüyle merkez ve liberal seçmenlere de seslenmeye çalıştı.

Bu başlıklar, Netanyahu'nun uzun yıllara yayılan iktidarı döneminde demokratik kurumların aşındığı endişesini taşıyan birçok İsrailli açısından önem taşıyor. Eisenkot da kendisini siyasi yelpazenin merkezinde konumlandırıyor.