Kuş göçünün geleceği Samsun'da konuşuldu

Avrupa'da kuş göçleri konusunda çalışan kuruluşları bir araya getiren Avrupa Kuş Halkalama Birliği (EURING-European Union for Bird Ringing) 2026 Genel Kurul Toplantısı, Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) Ornitoloji Araştırma Merkezi ile Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünün işbirliğinde Samsun'da düzenlendi. Üç gün süren toplantıya 22 ülkeden 43 uzman katılırken, kuş halkalama çalışmalarında ortak standartların geliştirilmesi ve ülkeler arasında veri akışının hızlandırılması gündemin önemli başlıkları arasında yer aldı. EURING toplantısı ilk kez Türkiye'de yapıldıToplantının Türkiye açısından da önemli bir anlam taşıdığını belirten OMÜ Ornitoloji Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Kiraz Erciyas Yavuz, EURING Genel Kurul Toplantısı'na ilk kez Türkiye'nin ev sahipliği yaptığını söyledi. Samsun'daki Kızılırmak Deltası'nın Türkiye'nin kuş halkalama çalışmalarında önemli bir merkez olduğunu ifade eden Yavuz, deltada ulusal halkalama programı kapsamında kurulan ilk istasyonlardan birinin bulunduğunu belirtti. Yavuz, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü ile uzun yıllardır ulusal halkalama programının sağlıklı şekilde yürütülmesi için çalışma yaptıklarını, EURING'in talebi üzerine bu yıl genel kurul toplantısının Samsun'da gerçekleştirilmesine karar verildiğini aktardı. Ülkeler arasında kuş verilerinin paylaşılması hedefleniyorToplantıya 22 ülkeden 43 kişinin katıldığını belirten Yavuz, farklı ülkelerde yürütülen kuş halkalama programları arasında veri akışının sağlanması ve ortak standartların oluşturulmasının görüşüldüğünü söyledi. Kuşların göç sırasında birden fazla ülkenin sınırlarından geçmesi nedeniyle elde edilen verilerin uluslararası ölçekte paylaşılmasının büyük önem taşıdığını vurgulayan Yavuz, verilerin nasıl depolanacağı, kullanılacağı ve göçmen kuşların korunması amacıyla hangi bilimsel platformlara aktarılacağı konularının da masaya yatırıldığını ifade etti. Yeni teknoloji ve yapay zeka gündemdeKuş göçlerinin izlenmesinde kullanılan sistemlerin teknolojik gelişmelere ayak uydurması gerektiğine dikkat çeken Yavuz, EURING'in veri bankasının da yenilenmesi üzerinde çalışıldığını belirtti. Amaçlarının ülkeler arasındaki veri akışını daha hızlı hale getirmek ve elde edilen bilgileri daha kolay erişilebilir biçimde sunmak olduğunu anlatan Yavuz, verilerin yalnızca bilim insanları tarafından değil, vatandaşlar ve karar vericiler tarafından da kullanılabildiğini söyledi. Yavuz, kuş halkalama çalışmalarından elde edilen verilerin salgın hastalıkların takibinde de kullanılabileceğine işaret ederek, özellikle kuş gribi gibi vakalarda geri bildirimlerin hızlı şekilde haritalandırılmasıyla erken uyarı sistemlerinin geliştirilebileceğini kaydetti. Kızılırmak Deltası önemli bir merkezOMÜ Ornitoloji Araştırma Merkezi Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Sancar Barış da EURING'in Avrupa'daki kuş göçü araştırmalarında faaliyet gösteren kuruluşlar arasında bilgi paylaşımını sağladığını belirtti. Kuşların göç rotalarının ülkeler arasında uzandığını hatırlatan Barış, bu nedenle araştırmalarda uluslararası işbirliğinin zorunlu olduğunu ifade etti. Farklı ülkelerde yürütülen halkalama çalışmalarından elde edilen bilgilerin ortak bir kaynakta toplanmasının, göç araştırmalarının sağlıklı şekilde yürütülmesine katkı sağladığını dile getirdi. Barış, EURING bünyesinde 48 halkalama programının bulunduğunu, bu programların temsilcilerinin toplantılara yüz yüze veya çevrim içi katılarak hem kurumsal gelişime yönelik kararlar aldığını hem de ülkelerindeki çalışmalarla ilgili deneyimlerini paylaştığını aktardı. Ortak kodlarla tek bir veri sistemi oluşturulacakEURING Yönetim Kurulu Başkanı Rob Robinson da toplantının temel başlıkları arasında halkalama çalışmalarının yönetimi, ortak standartların geliştirilmesi ve ülkeler arasındaki veri paylaşımının bulunduğunu söyledi. Farklı ülkelerdeki araştırmacıların aynı verileri aynı şekilde değerlendirebilmesi için ortak kodlar ve veri formatlarının oluşturulması gerektiğini belirten Robinson, böylece ülkeler arasındaki bilgi paylaşımının daha etkin hale getirilebileceğini ifade etti. Kuşların hareketleri küçük cihazlarla izlenecekToplantıda kuşların hareketlerini takip etmek için geliştirilen yeni teknolojiler de değerlendiriliyor. Robinson, kuşların günlük hareketlerinin izlenmesini sağlayabilecek küçük elektronik cihazlar üzerinde durduklarını belirterek, bu teknolojilerin göç araştırmalarına önemli katkılar sağlayabileceğini söyledi. Yapay zekanın da elde edilen verilerin değerlendirilmesi, görselleştirilmesi ve yeni yöntemlerle paylaşılması açısından önemli fırsatlar sunduğunu belirten Robinson, teknolojik gelişmelerin uluslararası kuş araştırmalarında daha etkin kullanılmasının hedeflendiğini kaydetti.