Neandertal gen varyantı: şizofreni riskini yaklaşık yüzde 10 azaltıyor
- Neandertallerden miras kalan bir gen mutasyonunun, şizofreni riskini neredeyse yüzde 10 oranında azaltabileceği, yeni bir çalışmayla ortaya konuldu
- Neandertaller, modern insanın yakın evrimsel akrabalarıydı, ancak yaklaşık 40 bin yıl önce yok oldular
Neandertallerden miras kalan bir gen mutasyonunun, şizofreni riskini neredeyse yüzde 10 oranında azaltabileceği, yeni bir çalışmayla ortaya konuldu. Neandertaller, modern insanın yakın evrimsel akrabalarıydı, ancak yaklaşık 40 bin yıl önce yok oldular.
Türler arası çiftleşme nedeniyle Afrika dışındaki modern insanların DNA'sının yüzde 1 ila 4'e kadarı Neandertal kökenli. Sahra altı Afrikalıların ise çok daha az Neandertal DNA'sına sahip olduğu düşünülüyor. Çalışma, Neandertallerin, beynin arka kısmında bulunan oksipital lobu etkileyen yaygın bir genetik varyantı günümüz insanlarına aktardığını ortaya çıkardı.
Oksipital lob, beynin görsel korteksine ev sahipliği yapıyor ve görme, zihinsel imgeler oluşturma ile okuma süreçlerinde rol oynuyor. Neandertallerin, modern insanlardan daha büyük oksipital loblara sahip oldukları düşünülüyor.
Buna karşın, söz konusu genetik varyanta sahip modern insanların oksipital lobları daha küçük. Proceedings of the National Academy of Sciences (kaynak İngilizce) dergisinde yayımlanan çalışmaya göre bu küçülme, her kopya için yaklaşık 0,85 santimetreküp.
Varyant, beyin gelişiminde rol oynayan ve protein kodlayan DAAM1 geninin yakınında bulunuyor. Gen varyantının iki kopyasını taşıyan kişilerde şizofreni riskinin de yaklaşık yüzde 10 daha düşük olduğu görülüyor, ancak varyantın zekayı ya da diğer önemli psikiyatrik bozuklukları etkiliyor gibi görünmüyor.
Çalışmanın yazarları ve evrimsel genetikçiler Hugo Zeberg ile Svante Pääbo, "Bu Neandertal kökenli varyant, günümüz insanlarında değişmiş beyin anatomisi ve daha düşük şizofreni riskiyle bağlantılı, genel bilişsel yetenekle ise çok az ya da hiç ilişkili," diye yazdı. Zeberg ile Pääbo, "Bu bulgular, bir beyin bölgesinin büyüklüğünün bilişsel yeteneklerle özdeşleştirilmesine karşı uyarıyor," diye ekledi.
İsveç'teki Karolinska Institutet'ten Zeberg ile Almanya'da Max Planck Enstitüsü Evrimsel Antropoloji bölümünden 2022 Nobel Ödülü sahibi Pääbo, Neandertal genlerinin günümüz insan sağlığını nasıl etkilediğini ortaya çıkarmak için yıllardır birlikte çalışıyor. Daha önce, 3. kromozomda Neandertallerden miras kalan büyük bir gen kümesinin ağır COVID-19 riskini artırdığını ortaya koymuşlardı.
Sonraki araştırmalar, aynı varyantın HIV'e karşı koruma sağladığını da ortaya çıkarmıştı.2021'de, başka bir araştırma ekibi (kaynak İngilizce) Neandertal kökeninin, gen havuzunu şizofreni riskini etkileyebilecek bir şekilde değiştirebileceğini ortaya koymuştu. Ancak Zeberg ile Pääbo'ya göre, olası "koruyucu etki" yalnızca yakın zamanda tanımlanan bu gen varyantına özgü görünüyor.
Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.


Kategori: Kültür-Sanat
Yayın: 17 Kasım 2026 10:47 · Kaynak: tr.euronews.com