Gökbilimciler 27 gün süren devasa bir kozmik patlama keşfetti

Gökbilimciler, merkezi enerji kaynağı 27 gün boyunca aktif kalan bir gama ışını patlamasının, bu kozmik olayları açıklayan mevcut teorik modelleri zorladığını belirledi. 6 Temmuz 2022'de tespit edilen'GRB 220706A' adlı gama ışını patlaması, yaklaşık 27 güne yayılan enerji üretimiyle astrofizikçilerin dikkatini çekti.

Olağanüstü gücü nedeniyle kozmik patlamaların'İnanılmaz Hulk'u olarak nitelendirilen olayda, normalde ilk birkaç gün içinde sönen X-ışını parlamaları haftalar boyunca devam etti. Önceki altı günlük gecikmeli parlama rekorunu 20 günden fazla aşan gözlem, bu tür patlamaları açıklayan mevcut teorik modelleri tartışmaya açtı.

MERKEZİ KAYNAK 27 GÜN AKTİF KALDI Birmingham Üniversitesi'nden Dr. Benjamin Gompertz liderliğindeki uluslararası ekip, patlamanın kendi referans çerçevesinde 27'nci güne kadar gözlenen parlamaların, merkezde enerji üretmeye devam eden bir mekanizmaya işaret ettiğini bildirdi.

Uzun süreli gama ışını patlamaları genellikle büyük kütleli yıldızların çökmesi, süpernova patlaması meydana getirmesi ve kara deliğe dönüşmesiyle açıklanıyor. Ancak araştırmacılara göre bu olayda gözlenen süpernovanın aşırı parlaklığı ve yaklaşık bir ay süren enerji üretimi, standart yıldız çöküşü modelleriyle tek başına açıklanamıyor.

MAVİ ÜSTDEV SENARYOSU Araştırmacılar, uzun süreli enerji salınımını açıklamak için iki temel olasılığı değerlendiriyor. İlk senaryoda patlamanın kaynağının, yarıçapı Güneş'in yaklaşık 1.000 katına ulaşan bir'mavi üstdev' yıldız olabileceği üzerinde duruluyor.

Standart gama ışını patlamalarıyla ilişkilendirilen Wolf-Rayet yıldızlarından çok daha büyük bir yapıya sahip böyle bir yıldızın çöküşünün daha uzun sürebileceği belirtiliyor. Bu süreçte merkeze düşmeye devam eden maddenin, patlamanın oluşturduğu jeti haftalar boyunca besleyebileceği değerlendiriliyor.

MAGNETAR OLASILIĞI İkinci senaryo, yıldızın çöküşünün ardından kara delik yerine bir magnetar oluşmasına dayanıyor. Son derece güçlü manyetik alana sahip bir nötron yıldızı olan magnetarın, saniyede yaklaşık 1.000 kez dönerek uzun süre enerji sağlayabileceği öne sürülüyor.

Bu olasılıkta, gözlenen süper parlak süpernovayı besleyen kaynağın da söz konusu manyetik mekanizma olduğu düşünülüyor. Araştırmacılar, iki senaryonun gözlem verileriyle ne ölçüde örtüştüğünü incelemeyi sürdürüyor. X-IŞINI GÖZLEMLERİ ÖNEM KAZANIYOR Ultra uzun süreli gama ışını patlamalarının takibi, mevcut gözlem araçlarının yörünge koşulları nedeniyle güçleşiyor.

Alçak Dünya yörüngesindeki uyduların yaklaşık 90 dakikalık yörünge döngülerinde hedeflerinin Dünya'nın arkasında kalması, haftalar süren olayların gözleminde veri kesintilerine yol açıyor. Bilim insanları, bu tür patlamaların uzun süreli etkinliğinin gama ışınlarından çok X-ışını dalga boyunda belirginleştiğine dikkat çekiyor.

Einstein Probe gibi hassas X-ışını gözlem araçlarının, benzer olayların tespit edilmesine ve uzun süreli enerji üretim süreçlerinin daha ayrıntılı incelenmesine katkı sağlaması bekleniyor.