Van’da bankalara olan borç 96 milyar TL’yi geçti

Van’da bankacılık sektöründeki kredi hacmi büyümeye devam ederken, borçların geri ödenmesine ilişkin tablo da dikkat çekiyor. BDDK’nın Haziran 2026 Fintürk verilerine göre kentteki toplam nakit kredi hacmi 96 milyar 51 milyon TL’yi aşarken, bunun 3 milyar 822 milyon TL’lik bölümü takipte bulunuyor.

Van’da vatandaş, esnaf ve işletmelerin bankacılık sisteminden kullandığı kredi miktarı Haziran 2026 itibarıyla 96 milyar 51 milyon 894 bin TL’ye ulaştı. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun (BDDK) Fintürk il bazlı verilerine göre bu tutarın 92 milyar 229 milyon 814 bin TL’si normal kredi alacaklarından oluşurken, 3 milyar 822 milyon 80 bin TL’lik kısmı takipteki alacaklar olarak kayıtlara geçti. Böylece Van’da bankaların kullandırdığı her 100 liralık nakit kredinin yaklaşık 4 liralık bölümünün takipte olduğu görülüyor. Açıklanan rakamlar baz alındığında Van, kredi ödeme alışkanlığında ise 10’uncu sırada yer alıyor. Bu da Vanlıların borcuna sadık olduğunu gösteriyor.

TAKİPTEKİ KREDİ 3,8 MİLYAR TL

BDDK verilerindeki en dikkat çekici kalemlerden biri ise takipteki alacaklar. Van’da Haziran 2026 itibarıyla 3 milyar 822 milyon 80 bin TL tutarında kredi takipte bulunuyor. Takipteki alacak, doğrudan “vatandaşların tamamının ödemediği borç” anlamına gelmiyor. Bankaların zamanında tahsil edemediği ve ilgili muhasebe düzenlemeleri çerçevesinde takip hesaplarına aktardığı kredileri ifade ediyor. Bu nedenle rakam, Van’daki hanehalkı ve işletmelerin finansman koşullarında ödeme güçlüğünün önemli göstergelerinden biri olarak değerlendirilebilir.

VAN ORTALAMANIN ALTINDA KALDI

Van’daki kredi hacminin ulaştığı seviye, kentin ekonomik büyüklüğüyle birlikte değerlendirildiğinde daha dikkat çekici hale geliyor. TÜİK’in 2024 yılı il bazındaki GSYH verilerine göre Van’ın kişi başına gayrisafi yurt içi hasılası 203 bin 49 TL olarak gerçekleşti. Bu rakam, Türkiye’deki 2024 yılı kişi başına GSYH ortalaması olan 503 bin 76 TL’nin oldukça altında kaldı. Van, kişi başına GSYH bakımından 81 il içerisinde en düşük değerlerin bulunduğu iller arasında yer aldı. Bu tablo, Van’daki yüksek kredi hacminin yalnızca ekonomik hareketliliğin göstergesi olarak değerlendirilmemesi gerektiğini ortaya koyuyor. Kredi kullanımının üretim, yatırım ve ticari faaliyetlerin finansmanında ne kadar kullanıldığı kadar, tüketim ve mevcut borçların çevrilmesinde ne ölçüde kullanıldığı da önem taşıyor.

MART AYINDAN HAZİRANA DİKKAT ÇEKEN ARTIŞ

2026 yılının ilk çeyreğinde de Van’ın kredi hacmi gündeme gelmişti. BDDK’nın Ocak-Mart dönemine ilişkin verilerine göre Van’da toplam nakdi kredi hacmi yaklaşık 87,6 milyar TL seviyesinde bulunuyordu. Haziran ayındaki 96 milyar TL’yi aşan seviyeye göre bakıldığında, ilk yarıda kredi hacminde belirgin bir genişleme yaşandığı görülüyor. Bu artışın nedenleri arasında işletmelerin işletme sermayesi ihtiyacı, yatırım finansmanı, tüketici kredileri, konut ve taşıt finansmanı ile mevcut borçların yeniden yapılandırılması veya çevrilmesi gibi farklı faktörler bulunabilir. Dolayısıyla kredi hacmindeki artış tek başına “ekonomi büyüyor” ya da “vatandaş daha fazla borçlanıyor” şeklinde yorumlanabilecek bir veri değil. Kredinin hangi sektörlerde ve hangi amaçlarla kullanıldığı da tabloyu anlamak açısından önem taşıyor.

GAYRİNAKDİ KREDİ HACMİ 29,3 MİLYAR TL

Van’da bankacılık sektörünün yalnızca nakit kredi tarafında değil, gayrinakdi kredi tarafında da önemli bir hacme ulaştığı görülüyor. Haziran 2026 itibarıyla kentteki gayrinakdi kredi hacmi 29 milyar 334 milyon 489 bin TL olarak kaydedildi. Gayrinakdi krediler; bankaların müşterilerine doğrudan nakit kullandırmak yerine teminat mektubu, garanti ve benzeri yükümlülükler üstlendiği finansman araçlarını kapsıyor. Özellikle ticari işletmeler açısından bu tür bankacılık ürünleri, ihalelere katılım, ticari sözleşmeler, dış ticaret ve işletmeler arası finansal güven mekanizmalarında kullanılabiliyor. Bu nedenle Van’daki toplam bankacılık hareketliliğine yalnızca bireysel krediler üzerinden bakmak yeterli olmayabilir.

KİŞİ BAŞINA GELİR DÜŞÜK, KREDİ İHTİYACI YÜKSEK

Van ekonomisinin önemli göstergelerinden biri de kişi başına düşen gelir. TÜİK’in 2024 yılı verilerinde Van’da kişi başına GSYH 203 bin 49 TL olarak hesaplandı. Türkiye genelindeki kişi başına GSYH ise aynı yıl 503 bin 76 TL oldu. Buna göre Van’daki kişi başına GSYH, Türkiye ortalamasının yaklaşık yüzde 40’ı düzeyinde kaldı. Öte yandan TÜİK’in 2025 gelir dağılımı sonuçlarında Van, Muş, Bitlis ve Hakkari’nin yer aldığı TRB2 bölgesi, eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert gelirinin en düşük olduğu bölge olarak açıklandı. Bölgenin 2025 yılı ortalama yıllık eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert geliri 172 bin 552 TL olarak hesaplandı. Bu veri Van’a tek başına ait olmayıp TRB2 bölgesinin tamamını kapsıyor. Bu göstergeler, Van’daki kredi rakamlarının gelir seviyesiyle birlikte okunması gerektiğine işaret ediyor.

İŞSİZLİK DE ÖNEMLİ BİR GÖSTERGE

Van ekonomisindeki borçluluk tablosunun arka planında istihdam verileri de bulunuyor. 2025 yılı verilerine göre Van’da işsizlik oranı yüzde 12,7 olarak kaydedildi. Aynı yıl kentte işgücüne katılım oranı yüzde 42,4, istihdam oranı ise yüzde 37 seviyesinde gerçekleşti. Türkiye genelinde ise 2025 yılı işsizlik oranı yüzde 8,3 olarak açıklandı. Gelir seviyesinin düşük, istihdam olanaklarının sınırlı ve finansmana olan ihtiyacın yüksek olduğu ekonomilerde kredi kullanımının hanehalkı bütçeleri üzerindeki etkisi daha yakından takip ediliyor.

ESNAFIN FİNANSMAN İHTİYACI SÜRÜYOR

Van’da kredi konusu özellikle küçük işletmeler ve esnaf açısından da önem taşıyor. Ticaret Bakanlığı Nisan 2026’da Van’daki esnaf ve sanatkârların kullanımına sunulmak üzere TESKOMB desteğiyle 100 milyon TL tutarında esnaf kredisi gönderileceğini açıklamıştı. Bu gelişme, kentte işletmelerin uygun maliyetli finansmana erişim ihtiyacının devam ettiğini gösteren gelişmelerden biri olarak değerlendiriliyor. Esnaf açısından kredi yalnızca borçlanma anlamına gelmiyor. Doğru koşullarda kullanılan kredi; ürün alımı, stok yenileme, iş yeri yatırımı ve işletme sermayesi açısından faaliyetlerin sürdürülebilmesine katkı sağlayabiliyor.

Van sokaklarında ekonomik tablonun vatandaş tarafındaki karşılığı ise daha çok aylık bütçeler üzerinden hissediliyor. Özellikle kira, gıda, eğitim, ulaşım ve enerji gibi temel harcamalardaki artışların hane bütçelerini zorladığını belirten vatandaşların önemli bir bölümü, kredi ve kredi kartlarını zaman zaman nakit akışını dengelemek için kullandıklarını ifade ediyor. Vatandaşların ekonomik tabloya ilişkin genel değerlendirmelerinde öne çıkan başlıklardan biri de “maaşın ay sonuna yetmesi” olurken, kredi taksitlerinin bütçedeki payının arttığı yönündeki görüşler dikkat çekiyor. Bazı vatandaşlar ise krediye erişimin özellikle ev, araç veya iş yeri gibi yüksek maliyetli ihtiyaçlar açısından önemli olduğunu, ancak faiz ve taksit yükünün karar vermeyi zorlaştırdığını dile getiriyor.

PEKİ, PARA NEREYE GİDİYOR?

Van açısından asıl tartışılması gereken konulardan biri, 96 milyar TL’yi aşan kredi hacminin ekonomide nasıl kullanıldığı. Eğer kredi ağırlıklı olarak üretim, yatırım, ihracat ve işletme sermayesine yöneliyorsa, bu finansman ekonomik kapasitenin büyümesine katkı sağlayabilir. Ancak kredi kullanımının önemli bölümü günlük tüketim, temel ihtiyaçlar veya eski borçların kapatılması amacıyla gerçekleşiyorsa, bu durumda kredi hacmindeki büyüme hanehalkı ve işletmeler açısından gelecekteki ödeme yükünü artırabilir. Bu nedenle Van’ın ekonomik gündeminde yalnızca “ne kadar kredi kullanıldı?” sorusu değil, “Bu krediler hangi alanlarda kullanıldı ve ekonomiye ne kadar katma değer sağladı?” sorusu da önem kazanıyor.