Rafa kalkan uygulama tekrar başladı: Görmek için bile para isteniyor

Ev görmek bile ücretli oldu: Emlakçılardan 5 bin TL’ye varan talep

Konut kiralamak veya satın almak isteyen vatandaşlar, kira, depozito ve taşınma masraflarının yanı sıra yeni bir maliyetle daha karşı karşıya kalıyor. Bazı emlakçıların müşterilerine ev göstermeden önce 2 bin TL ile 5 bin TL arasında değişen ücretler talep etmeye başladığı öne sürüldü.

Türkiye Gazetesi'nden Kaan Zenginli'nin haberine göre, geçmişte yaygın olan yer gösterme ücretleri yeniden gündeme gelirken uzmanlar, uygulamanın hukuki boyutuna dikkat çekti.

Ev arayan vatandaşlardan talep edilen ücretlerin yalnızca bir dairenin gösterilmesi için alınmadığı, bazı emlakçıların bu hizmeti daha kapsamlı bir danışmanlık paketi olarak sunduğu belirtildi. Bu kapsamda müşterinin bütçesinin ve beklentilerinin belirlenmesi, uygun ilanların araştırılması ve belirli bir süre boyunca alternatif konutların sunulması da hizmete dâhil ediliyor.

Ancak uygulama, henüz aradığı evi bulamayan vatandaşların da ödeme yapmak zorunda kalabilmesi nedeniyle tartışma yaratıyor.

2000'li yıllarda gayrimenkul sektöründe sıkça karşılaşılan yer gösterme ücretlerinin, sektörün kurumsallaşması ve yasal düzenlemelerle zaman içerisinde ortadan kalktığı hatırlatılıyor. Son dönemde ise artan maliyetler ve konut arzındaki sıkıntıların gerekçe gösterilmesiyle benzer uygulamaların yeniden ortaya çıktığı aktarılıyor.

SİSTEM NASIL İŞLİYOR?

Uygulama kapsamında öncelikle ev arayan kişinin istediği bölge, bütçe, oda sayısı ve diğer beklentileri belirleniyor. Ardından emlakçı, bu özelliklere uygun konutları araştırıyor, ilan sahipleriyle iletişim kuruyor ve farklı daireler için randevular ayarlıyor.

Bazı hizmet paketlerinin bir aya kadar uzayabildiği belirtilirken, aranan evin bu süre içerisinde bulunamaması durumunda ödenen ücretin ne olacağı da tartışma konusu oluyor.

Aktarılan bilgilere göre, konutun kiralanması veya satın alınması hâlinde başlangıçta alınan ücretin aracılık komisyonundan düşülebildiği ifade ediliyor. Ancak müşterinin sunulan evleri beğenmemesi, başka bir konutta karar kılması ya da ev aramaktan vazgeçmesi durumunda para iadesi konusunda anlaşmazlıklar yaşanabiliyor.

Emlakçıların zaman, yakıt ve personel giderlerini gerekçe gösterebildiği, vatandaşların ise henüz bir konut kiralamadan veya satın almadan yaptıkları ödemenin karşılığını sorguladığı belirtiliyor.

UZMANLARDAN YER GÖSTERME ÜCRETİ UYARISI

Tüketici Hukuku Uzmanı Avukat Ali Kaya, son dönemde artan şikâyetler üzerine yaptığı değerlendirmede, emlakçıların peşin olarak talep ettiği ücretlerin hukuki dayanağı bulunmadığını savundu.

Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik'in 19'uncu maddesine dikkat çeken Kaya, yer gösterme hizmeti karşılığında ücret talep edilemeyeceğini belirtti. Bazı işletmelerin bu yasağı aşmak amacıyla ödemeleri farklı isimlerle sunabildiğini ifade eden Kaya, vatandaşların dikkatli olması gerektiğini söyledi.

Kaya, konuyla ilgili şu ifadeleri kullandı:

“Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik’in 19’uncu maddesi net bir sınır çizer: ‘Yer gösterme hizmeti karşılığında herhangi bir bedel talep edilemez.’ Ancak sahada bazı işletmelerin bu yasağı delmek için ‘danışmanlık ücreti’, ‘randevu bedeli’ veya ‘ciddiyet kaporası’ gibi isimler ortaya çıkardığını görüyoruz. Tüketiciler, bir kiralama veya satış işlemi resmiyete dökülmeden kesinlikle ödeme yapmamalıdır.

Eğer böyle bir dayatmayla karşılaşıp para ödemişlerse ve evi tutmaktan vazgeçmişlerse, emlakçı bu paraya el koyamaz. Bu uygulama açıkça mevzuata aykırıdır.”

EMLAKÇILAR ODASI BAŞKANI: KANUNEN YASAK

İstanbul Emlakçılar Odası Başkanı Nizameddin Aşa da uygulamanın ekonomik açıdan anlaşılabilir olabileceğini ancak mevcut mevzuat çerçevesinde yasak olduğunu ifade etti.

Aşa, Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik kapsamında satış işlemlerinde alıcı ve satıcıdan ayrı ayrı yüzde 2, kiralamalarda ise bir aylık kira bedeli artı KDV oranında hizmet bedeli alınabildiğini belirtti. Bunun dışında özel danışmanlık hizmetlerinin de sunulabileceğini aktardı.

Emlak ofislerinin işletme giderlerinin ve ilan portallarına ödediği ücretlerin yüksek olduğuna dikkat çeken Aşa, bu nedenle farklı hizmet modellerinin ortaya çıkmasının anlaşılabilir olduğunu söyledi. Ancak taşınmaz gösterme ücreti ile özel danışmanlık hizmetinin birbirinden ayrılması ve uygulamanın açık kurallara bağlanması gerektiğini vurguladı.

Aşa, değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:

“Bu uygulama mantık olarak anlaşılabilir ancak kanunen yasak. Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik’e göre, satış işlemlerinde alıcıdan ve satıcıdan ayrı ayrı yüzde 2, kiralamalarda ise bir aylık kira bedeli artı KDV oranında hizmet bedeli alınabiliyor.

Bunun dışında özel danışmanlık hizmetleri de verilebilir. Dünyada bunun örnekleri var. Emlak ofislerinin giderleri ve ilan portallerine ödediği ücretler oldukça yüksek. Bu nedenle söz konusu modelin ortaya çıkması anlaşılabilir ve yaygınlaşması da mümkün.

Biz taşınmaz gösterme ücretini suistimale açık olduğu için yasakladık. Özel danışmanlık hizmetiyle taşınmaz gösterme ücretinin birbirinden ayrılması ve sistemin somut kurallara oturtulması gerekiyor.”

EV ARAYAN VATANDAŞLARIN DİKKAT ETMESİ GEREKİYOR

Konut arayışındaki vatandaşlar için yer gösterme ücreti ile danışmanlık hizmeti arasındaki ayrım önem taşıyor. Uzmanların değerlendirmelerine göre, yalnızca bir taşınmazın gösterilmesi karşılığında ücret talep edilmesiyle kapsamı ayrıca belirlenen danışmanlık hizmetleri aynı şekilde değerlendirilmiyor.

Bu nedenle ev kiralamak veya satın almak isteyenlerin, kendilerinden talep edilen ödemenin hangi hizmet karşılığında istendiğini ve hangi koşullarda iade edileceğini önceden öğrenmesi önem taşıyor.