Fırat’ın ortasındaki tarih: Rumkale’nin gizemli mirası

7 Kasım 2026, 10:09:45 ANASAYFA GÜNDEM SAMSUNSPOR SON DAKİKA 11 üniversiteye rektör ataması yapıldı Hafta sonu yurt genelinde yağış ve soğuk hava etkili olacak Süper Lig’de 11. hafta heyecanı: Samsunspor Konyaspor’u ağırlayacak Fırat’ın ortasındaki tarih: Rumkale’nin gizemli mirası BIST 100 haftayı yüzde 6,72 yükselişle tamamladı Dolar 50,1498 Euro 55,9219 Altın 6.556,39 BİST 11.482,60 Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak Samsun 13°C Hafif Yağmurlu Samsun 13°C Hafif Yağmurlu Paz 9°C Pts 12°C Sal 14°C Çar 17°C Menüye Eleman Ekleyiniz Fırat’ın ortasındaki tarih: Rumkale’nin gizemli mirası 7 Kasım 2026 09:57 0 3 A + A - [BHA] Gaziantep’in Yavuzeli ilçesi yakınlarında Fırat Nehri ile Merzimen Çayı’nın birleştiği noktada yer alan Rumkale, doğal coğrafyası ve yüzyıllara dayanan mimarisiyle Güneydoğu Anadolu’nun dikkat çeken tarihî alanlarından biri olarak öne çıkıyor. Fırat’ın sularının çevrelediği yüksek kayalıklar üzerinde uzanan taş surlar ve tarihî yapılar, kalenin geçmişten günümüze ulaşan görünümünü oluşturuyor.

Birecik Barajı’nın su tutmasının ardından üç yanı sularla kuşatılan yapı, yarımada görünümü kazandı. Gaziantep İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü verilerine göre kale, yaklaşık 120 metre genişliğinde ve 200 metre uzunluğunda bir alanı kaplıyor.

Yapı, doğal kayalıkların yontulması ve üzerine kesme kalker taşlarıyla inşa edilen surlarla iki farklı savunma bölümünden meydana geliyor. Kuzey ve doğu surlarında yedi burç ile çok sayıda mazgal açıklığı bulunuyor. Kayalara oyulan 30 metrelik savunma hendeği Kalenin en dikkat çekici bölümlerinden biri, güney yönünde ana kaya kütlesinin oyulmasıyla oluşturulan büyük hendek.

12. yüzyılda açılan yaklaşık 30 metre derinliğindeki ve 20 metre genişliğindeki hendek, kalenin karayla bağlantısını kesmek amacıyla düzenlendi. Kalenin doğu ve batı yönlerinde iki ana giriş hattı bulunuyordu; kara bağlantısında kullanılan tarihî köprüden günümüze yalnızca ayak kalıntıları ulaştı.

Fırat’ın derinliklerine uzanan su kuyusu Kale içerisinde bulunan yaklaşık 75 metre derinliğindeki su kuyusu, Fırat Nehri’nden su sağlamak amacıyla oluşturuldu. Yaklaşık 8 metre genişliğindeki kuyunun iç yüzeyinde, kaya kütlesinin oyulmasıyla meydana getirilmiş sarmal biçimli bir merdiven yer alıyor.

Tarihî anlatımlarda kuyunun gizli geçit olarak kullanıldığına ilişkin rivayetler de bulunuyor. Hristiyanlık tarihinde önemli bir merkez Tarih boyunca Şitamrat, Hromgla, Kal’at el Rum ve Kale-i Zerrin gibi farklı isimlerle anılan kale, 12. ve 13. yüzyıllarda Hristiyan topluluklar açısından önem kazandı.

İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü kayıtlarına göre 1113 yılında Ermeni Katolikosluğu’nun merkezinin Rumkale’ye taşınmasıyla yapı, dinî ve idari faaliyetlerin yürütüldüğü bir yerleşim hâline geldi. Kalenin güney kesiminde yer alan ve 1173 yılına tarihlenen Aziz Nerses Kilisesi ile 13. yüzyılda yaptırılan Barşavma Manastırı günümüze ulaşan önemli kalıntılar arasında.

Memlüklerden Osmanlılara uzanan geçmiş 1279 yılında Memlüklerin kuşatmasına karşı direnen kale, 1292 yılında Memlük Sultanı Melik el-Eşref’in seferi sonucunda ele geçirildi ve Kal’at el Müslimin adıyla anılmaya başlandı. 1516 yılında Osmanlı hâkimiyetine giren Rumkale, Halep Eyaleti’ne bağlı Birecik Sancağı içerisinde yerleşim merkezi hâline geldi.

17. yüzyılda bölgeyi anlatan Evliya Çelebi, kalenin sağlam yapısından ve çevresindeki cami, han, hamam ve küçük çarşıdan söz etti. Baraj gölüyle değişen Fırat manzarası 2000 yılında Birecik Barajı’nın su tutmasıyla Fırat Vadisi’ndeki su seviyesi yükseldi ve kalenin üç yanı baraj gölüyle çevrildi.

Günümüzde Gaziantep’in Kasaba köyü çevresinden ve Şanlıurfa’nın Halfeti ilçesinden düzenlenen tekne gezileriyle kalenin bulunduğu yarımada dışarıdan izlenebiliyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı müze kayıtlarında Rumkale Örenyeri’nin geçici olarak ziyarete kapalı olduğu belirtiliyor. n8n BENZER KONULAR Gündem 7 Kasım 2026 09:58 11 üniversiteye rektör ataması yapıldı Resmî Gazete’nin 7 Kasım 2026 tarihli ve 33423 sayılı...

Gündem 7 Kasım 2026 09:58 Hafta sonu yurt genelinde yağış ve soğuk hava etkili olacak Meteoroloji Genel Müdürlüğü, 7-8 Kasım hafta sonu için yayımladığı... Gündem 7 Kasım 2026 09:58 Süper Lig’de 11. hafta heyecanı: Samsunspor Konyaspor’u ağırlayacak Trendyol Süper Lig 2026-2027 sezonunda 11. hafta karşılaşmaları 6...

Gündem 7 Kasım 2026 09:57 BIST 100 haftayı yüzde 6,72 yükselişle tamamladı Yurt içi finans piyasaları 2-6 Kasım haftasını yükselişle kapattı.... Gündem 7 Kasım 2026 09:57 İçişleri Bakanı Çiftçi: Fon soruşturmasında 112 tutuklu İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, fon soruşturması kapsamında 433 kişinin...

Gündem 7 Kasım 2026 09:57 SPK üç şirketin pay işlemlerinde 88 kişi hakkında suç duyurusu yaptı Sermaye Piyasası Kurulu, Temapol Polimer Plastik, İsvea Seramik ve... YORUMLAR [Yoruma cevap yazmaktan vazgeç] Daha sonraki yorumlarımda kullanılması için adım, e-posta adresim ve site adresim bu tarayıcıya kaydedilsin.