İTO Başkanı Avdagiç: Faiz indirimlerinin etkisi sembolik kalıyor

MERVE YİĞİTCAN

İstanbul Ticaret Odası’nda (İTO) 22’nci dönemin ilk meclis toplantısı önceki akşam gerçekleşti. Meclisin açılış konuşmasını yapan İTO Başkanı Şekib Avdagiç, burada güncel ekonomik gelişmelere ve iş dünyasının gündemindeki konulara ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Konuşmasına Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ü anarak başlayan Avdagiç, “Türkiye devletinin banisi, Milli Mücadelemizin muzaffer başkomutanı, Cumhuriyet’in kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ü, aramızdan ayrılışının 88'inci sene-i devriyesinde minnetle yâd ediyorum. Millî Mücadelemizi zaferle taçlandırmasından tam 16 yıl sonra 10 Kasım 1938'de vefat eden Gazi Paşa, Türkiye’nin tam bağımsızlığının sembol ismidir” ifadelerini kullandı.

Avdagiç, Türkiye’nin bir yandan dezenflasyon sürecini sürdürmeye çalışırken, bir yandan da yüksek finansman maliyeti, üretim ve rekabet gücündeki sıkıntılar, enerji ithalatına bağlı dış kırılganlık ve sermaye piyasalarında yaşanan son gelişmelerle meşgul olduğunu söyledi.

İş dünyası 3 ana soruna çözüm bekliyor

Ekonomide çözüme kavuşturulması gereken bazı hususlar olduğunu belirten Avdagiç, bu noktada iş dünyasının önerilerini şöyle sıraladı: “Birincisi enflasyonun kalıcı biçimde düşürülememesi ve finansman maliyetlerinin üretim üzerindeki baskısını sürdürmesi, reel sektörü zorluyor. Öncelikli meselemiz budur.

Çözüm olarak, para politikasında güvenilirliği korurken, kamu harcamalarında verimliliği ve mali disiplini güçlendirmek gerekiyor. Krediyi genel talep artışından ziyade ihracat, teknoloji, verimlilik ve yeşil dönüşüm yatırımlarına yönlendirmek lazım.

İkincisi sanayide maliyet baskısı ve verimlilik açığı, rekabet gücümüzü aşındırıyor. Bu tablo otomasyon, dijitalleşme, Ar-Ge, nitelikli iş gücü, yerli ara malı üretimi ve ölçek ekonomilerini destekleyen uzun vadeli yatırım ortamının bir an önce tesisini zorunlu kılıyor.

Üçüncü olarak enerji ithalatı ve dış finansman ihtiyacı, küresel şoklardan etkilenmemize yol açıyor. Yenilenebilir enerji, depolama ve şebeke yatırımlarının hızlandırılması, enerji verimliliği, ihracat pazarlarının çeşitlendirilmesi ve uzun vadeli doğrudan yatırımların çekilmesi bu kırılganlığı azaltabilecektir.”

Dezenflasyonda hassas denge

Ekonomide hassas bir dengenin ortaya çıktığına dikkat çeken Avdagiç, “Erken ve hızlı gevşeme, kur ve fiyatlama davranışı üzerinden dezenflasyon kazanımlarını aşındırabilir. Uzun süren yüksek faiz ise kredi maliyetlerini, yatırım ve işletme sermayesi yükünü artırıp üretim kapasitesini zorluyor.

Reel sektördeki görünüm, sıkı finansal koşulların üretim üzerindeki etkisinin giderek daha da belirginleştiğine işaret ediyor” ifadelerini kullandı.

Finansman maliyetleri üretimi baskılıyor

Merkez Bankası’nın ekim ayı faiz kararını hatırlatan Avdagiç, “TCMB, 22 Ekim’de politika faizini 100 baz puan indirerek yüzde 36'ya çekti. Ne var ki finansmana erişim, tek başına faiz oranını indirme meselesiyle ilişkili olmuyor.

Kredi büyüme sınırları devam ettiği sürece, faiz indirimlerinin etkisi sembolik kalıyor. Finansman maliyetleri üretim üzerindeki baskısını sürdürürken reel sektörün beklentisi, KOBİ kredilerinde büyüme sınırının artırılması değil, ilk aşamada ihracatçı firmalar için kaldırılmasıdır” değerlendirmesinde bulundu.

İTO Başkanı Avdagiç, “Burada önemli bir nokta var. Merkez Bankası, faiz indirim kararında, enflasyonun ana eğiliminde yavaşlamaya ve iç talepte zayıflamaya işaret etti. Böylece jeopolitik gelişmelerin enerji fiyatları üzerinden enflasyon için yukarı yönlü risk oluşturduğunu vurguladı.

Bu çerçevede faiz indirimlerinin devamının, yalnızca yıllık enflasyonun düşmesine değil, aylık fiyat artışlarının, beklentilerin ve kur geçişkenliğinin birlikte kontrol altına alınmasına bağlı olacağı görülüyor” diye konuştu.

Kur, enflasyonun neredeyse yarısı kadar arttı

Enflasyon ile kur arasındaki makasın temel meselelerden biri olmayı sürdürdüğünü belirten Avdagiç, “2026 yılının ilk 10 ayında TÜFE yüzde 27,5, Yİ-ÜFE yüzde 25,4 arttı. İki endeksin ortalaması yüzde 26,5'e ulaştı. Aynı dönemde dolar yalnızca yüzde 16,1, Euro ise yüzde 10,8 arttı.

Kur sepetindeki ortalama artış yüzde 13,4'te kaldı. Yani kur, enflasyonun neredeyse yarısı kadar arttı” dedi. Avdagiç, “Bu kürsüde pek çok defa dile getirdiğimiz üzere, bu tablo yeni değil. 2024'ün ilk 10 ayında fiyatlar ortalama yüzde 33,5 artarken kur sepeti yalnızca yüzde 14,4 yükseldi ve 19 puanlık bir fark oluştu.

2025'te ise Euro, parite etkisiyle yüzde 33'e yakın bir artış gösterdi. Ancak dolar yüzde 18,8'de kaldı ve sepet ortalaması yine yüzde 27,2'lik enflasyon ortalamasının altında gerçekleşti.” ifadelerini kullandı. Avdagiç, “Bu dengesizlik maalesef yıllardır devam ediyor, maliyetlerimiz Türk lirası cinsinden kurdan çok daha hızlı artıyor.

Bu durum, döviz cinsinden bakıldığında üretimin her geçen yıl pahalılaştığı anlamına geliyor. Dış pazarlardaki rekabet gücümüzü korumak için bu tabloyu değiştirmemiz, kur ve enflasyon arasındaki dengeyi sağlamamız şart” diye konuştu.

2027’de ekonomide 4 alana odaklanma önerisi

İş dünyasının 2027 yılına ilişkin hedeflerini de değerlendiren Avdagiç, şunları kaydetti: “2027'ye girerken ana hedefimiz dezenflasyon uğruna üretim kapasitesini aşındırmadan makroekonomik istikrarı sağlamak ve küresel dönüşümün sunduğu fırsatları yatırıma çevirmek olmalıdır. Bunun için ise birincisi enflasyonla mücadeleyi kararlı biçimde sürdürmeliyiz.

İkincisi sanayinin teknoloji ve verimlilik düzeyini yükseltmeliyiz. Üçüncüsü enerji bağımlılığını azaltmalıyız. Ve finansal sistemin güvenilirliğini güçlendirmeliyiz. Jeopolitik konumumuz başta olmak üzere çok önemli fırsatlarımız var.

Bu fırsatlarımızı ekonomik güce dönüştürmemiz ise; ancak ve ancak üretim, teknoloji, enerji güvenliği, sermaye ve kurumsal kapasitemiz ile mümkün olacaktır. Bunun için de başta hükümet ve özel sektör olmak üzere hepimize önemli görevler düşüyor.”