İhracatta Karbon Ayak İzi Alarmı: Dönüşüm Ekonomik Zorunluluk

Belek Turizm Merkezi'nde gerçekleştirilen IAEE COP 2026 Sempozyumu ve 5. Avrasya Enerji ve Sürdürülebilirlik Konferansı, enerji sektörünün geleceğine dair kritik uyarılara sahne oldu. Boğaziçi Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Enerji Ekonomisi Derneği Başkanı Prof.

Dr. Gürkan Kumbaroğlu, Türkiye'nin ihracat ürünlerinde karbon ayak izinin yüksek olmasının, Avrupa'nın sınırda karbon düzenleme mekanizmaları nedeniyle ciddi maliyetlere yol açabileceğine dikkat çekti. Kumbaroğlu, Türkiye'nin güneş enerjisi potansiyelinin Avrupa'nın en verimli bölgelerinden bile daha yüksek olduğunu belirterek, bu avantajın rüzgar ve güneş teknolojileri ihracatına dönüştürülmesi gerektiğini ifade etti.

Sanayicilerin düşük karbonlu üretime geçebilmesi için ulusal elektrik üretiminin de düşük karbonlu kaynaklara dayalı olması gerektiğini vurgulayan Kumbaroğlu, 3 dereceyi aşan küresel ısınma senaryolarının dünya ekonomisi için felaket anlamına geldiğini hatırlattı. Küresel emisyonların azaltılması sürecinde Çin'in sürdürülebilir enerji yatırımlarının umut verici olduğunu belirten Kumbaroğlu, ABD gibi büyük emisyon kaynağı ülkelerin de bu uluslararası koalisyona dahil olması gerektiğini savundu.

Çinli üreticilerin Moldova gibi ülkelerde kurduğu şarj istasyonu fabrikalarını örnek gösteren uzman, sürdürülebilir enerji kaynaklarıyla işletilen bu tesislerin küresel dönüşüm için önemli bir model oluşturduğunu kaydetti. Konferansta konuşan Moldova Cumhuriyeti Karbon Azaltımından Sorumlu Devlet Bakanı Carolina Novac ise ülkesinin yenilenebilir enerji hedeflerindeki başarısını paylaştı.

2030 yılı için belirlenen yüzde 30 yenilenebilir enerji tüketim hedefine 2026 yılında ulaştıklarını açıklayan Novac, 2,4 milyon nüfuslu ülkelerinde elektrikli araç sayısının 10 bini aştığını belirtti. Moldova'nın fosil yakıt bağımlılığı olmaması ve AB mevzuatına uyum süreci, bu hızlı dönüşümü kolaylaştıran temel faktörler olarak öne çıktı.

Novac, Moldova'nın geçmişte yaşadığı enerji krizleri ve Rusya kaynaklı fiyat oynaklıklarına karşı AB desteğiyle ayakta kaldıklarını vurguladı. Electricity 35 by 35 hedefiyle elektrik sektöründe iddialı bir yol izlediklerini belirten Bakan, küresel çapta daha fazla iş birliği ve çaba gösterilmesi gerektiğinin altını çizdi.

Türkiye'nin COP31 dönem başkanlığındaki çalışmalarını da takdirle karşıladığını ifade etti. Sonuç olarak, hem Türkiye hem de Moldova gibi ülkeler için enerji dönüşümünün artık bir tercih değil, ekonomik bir zorunluluk olduğu netleşti.

İhracat pazarlarındaki karbon vergileri ve enerji güvenliği kaygıları, ülkeleri yenilenebilir enerji kapasitelerini artırmaya ve sanayilerini düşük karbonlu üretime uyumlu hale getirmeye zorluyor. Bu süreç, uluslararası iş birlikleri ve teknoloji transferi ile şekillenmeye devam edecek.