İran'da Ekim Ayında 5 Kürt mahpus idam edildi, 64 kişi gözaltına alındı

İnsan hakları örgütü, 2 Kürt mahpusa idam cezası verildiğini, 21 kişiye ise toplam 67 yıl 15 gün hapis ve 10 yıl ertelenmiş hapis cezası verildiğini bildirdi. Hapis cezasına çarptırılan kişilerden birine ayrıca 31 kırbaç cezası verildi.

Raporda yer alan veriler, İran’ın Aralık 2025’te başlayan ülke genelindeki hükümet karşıtı protestoları kanlı şekilde bastırmasının ardından insan hakları sicili nedeniyle uluslararası toplumun artan baskısıyla karşı karşıya olduğu bir dönemde açıklandı. Birleşmiş Milletler (BM) bünyesindeki araştırma misyonu, eylül ayında yayımladığı raporda İranlı yetkililerin kitlesel katliamlar, keyfi gözaltılar ve işkence gerçekleştirdiğini, bazı ihlallerin insanlığa karşı suç kapsamına girdiğini bildirmişti.

BM uzmanları ayrıca başta Kürtler ve Beluçlar olmak üzere etnik azınlıklara yönelik baskıların arttığına dikkat çekerek keyfi tutuklamalar, zorla kaybetmeler ve idamlar konusunda uyarıda bulunmuştu.

Aralarında 8 kadın ve 6 çocuk da bulunuyor

Hengaw’ın aktardığına göre, İran güvenlik güçleri tarafından gözaltına alınan 64 Kürdün arasında 8 kadın ve 6 çocuk bulunuyor. En fazla gözaltı, 27 kişiyle İran’ın batısındaki Kürdistan eyaletinde, 25 kişiyle de Urmiye’de kaydedildi.

İlam eyaletinde 8, Kirmanşan’ta 2 kişi gözaltına alınırken Tahran ve Kuzey Horasan eyaletlerinde birer kişi gözaltına alındı.

Bulgular, İran’da siyasi mahpuslara ve etnik azınlıklara yönelik uygulamalara ilişkin endişelerin sürdüğü bir dönemde yayımlandı. Hengaw’ın raporlarına göre, İranlı yetkililer ekim ayında en az 85 mahpusu idam etti. Bu sayı, eylül ayına kıyasla yüzde 25’lik artışa işaret ediyor. Örgütün ülke genelinde belgelediği 124 gözaltı vakasının 64’ünü ise Kürtler oluşturdu.

Hengaw, idam edilen 5 Kürt mahpustan 2’sinin uyuşturucuyla bağlantılı suçlardan, 3’ünün ise tasarlayarak cinayet işlemekten mahkum edildiğini bildirdi.

İdam cezasına çarptırılanlar arasında Sine kentinden Kürt siyasi mahpus Varişe Muradi de bulunuyor.

Kürdistan İnsan Hakları Ağı’nın (KHRN) aktardığına göre, Tahran İslam Devrim Mahkemesi 15’inci Dairesi, İran Yüksek Mahkemesi’nin daha önceki kararını bozmasının ardından ekim ayının ortalarında Muradi hakkında ikinci kez idam cezası verdi. Muradi, “silahlı isyancı bir gruba üyelik” suçlamasıyla mahkum edildi.

Hengaw, gözaltı ve yargı kararlarının yanı sıra Bane kentinin yakınlarında İran sınır muhafızlarının Kürt kolber Ali Meşhuri’yi silahla vurarak yaraladığını da rapor etti. Kolberler, geçimlerini sağlamak amacıyla İran’ın batısındaki Kürt bölgelerinde dağlık sınır hatlarından çeşitli malları taşıyan sınır işçileri olarak biliniyor.

Örgüt, ekim ayında Kürt kadınlara yönelik 4 kadın cinayetini de belgeledi. Bu vakalardan birinin “namus” gerekçesiyle işlendiği belirtildi. Hengaw’ın kadın haklarına ilişkin başka raporunda ise aynı ay İran genelinde en az 23 kadın cinayeti işlendiği, 16 kadın aktivistin gözaltına alındığı ve gözaltına alınanlardan en az 8’inin Kürt olduğu bildirildi.

Eylül ayında Hengaw, 5 Kürt mahpusun idam edildiğini, 70 kişinin gözaltına alındığını ve 13 kişinin idam ya da hapis cezasına çarptırıldığını kaydetmişti. Ekim ayında belgelenen gözaltı sayısı bir miktar azalırken yargı kararıyla cezalandırılan Kürtlerin sayısı arttı.

KHRN ise salı günü yayımladığı ayrı aylık raporunda, ekim ayında en az 2 idam, 44 gözaltı, tutuklama veya hapis vakası ile 5 kişinin idam ya da hapis cezasına çarptırıldığını belgeledi.