33 yıldır süren adalet arayışı: Etkili soruşturma yürütülmeli

33 yıl önce askeri helikopterle alınan, bir daha kendisinden haber alınamayan Bekir Demir’in durumuna dikkat çeken Cumartesi Anneleri, zaman aşımı kararına tepki göstererek, “Zorla kaybetme suçuna ilişkin uluslararası hukuk yükümlülükleri gözetilerek etkili soruşturma yürütülmeli” dedi.

Cumartesi Anneleri, gözaltında kaybettirilen yakınlarının akıbetini sormak ve sorumluların yargılanması talebiyle İstanbul Beyoğlu’nda bulunan Galatasaray Meydanı’nda gerçekleştirdikleri eylemlerinin bin 129'uncusunu düzenledi. Bu haftaki eylemde, 13 Ekim 1993’te gözaltında kaybettirilen Bekir Demir’in (29) akıbetini sordu.

Eyleme, çok sayıda hak savunucusu katıldı. Eylemde, gözaltında kaybettirilen ve katledilenlerin fotoğrafları ve karanfiller taşındı. Eylemde basın metnini İnsan Hakları Derneği (İHD) İstanbul Şubesi Gözaltında Kayıplar Komisyonu üyesi Zeynep Yıldız okudu.

Demir’in 4 çocuk babası olduğunu dile getiren Zeynep Yıldız, “Bekir Demir, Batmanlıydı ve Adana’da yaşıyordu. Otogarda taksicilik yaparak ailesinin geçimini sağlıyordu. Otogarda birlikte çalıştığı arkadaşı S.T., onu Diyarbakır’ın Kulp ilçesine bağlı Alacakepir Köyü’nün Badı Mezrası’nda yaşayan kayınpederinin evine davet etti.

Bekir Demir, bu daveti kabul ederek eşi ve bir buçuk yaşındaki çocuğuyla birlikte mezraya gitti. Amaçları ev sahibinden bal, ceviz gibi kışlık yiyecekler satın almaktı. O günlerde bölgede General Yavuz Ertürk komutasındaki Bolu Tugayı, yoğun askeri operasyonlar yürütüyordu.

Ziyaretlerinin ikinci günü, 13 Ekim 1993 tarihinde askerler Badı Mezrası’na da operasyon düzenledi. Mezrada bulunan yaklaşık 30 kişi köy meydanında toplandı. Kimlikleri alındı. Bekir Demir’e köyün yerleşik insanı olmadığı söylendi.

Ardından ‘Komutan istiyor’ denilerek, askeri helikoptere bindirildi ve götürüldü. Bekir Demir’in askerler tarafından götürülmesine eşi ve köylüler tanık oldu. Ancak o günden sonra kendisinden bir daha haber alınamadı. Bekir Demir’in ailesi valiliğe, jandarmaya ve savcılıklara başvurdu.

Ancak başvuruları delil bulunmadığı gerekçesiyle işleme alınmadı. Aile, nereye başvurduysa sonuç alamadı” diye konuştu.

‘ARŞİVİN BULUNDUĞU BİNANIN SU ALTINDA KALDIĞI’ İDDİASI

1995 ve 2002 yıllarında Demir ailesinin, savcılığa yeniden dilekçe verdiğini belirten Zeynep Yıldız, “Bu kez Bekir Demir’in kaybettirildiği dönemde bölgede herhangi bir askeri operasyon yapılmadığı cevabı verildi. Oysa Bekir Demir’in askerler tarafından götürüldüğüne tanık olan çok sayıda kişi vardı.

Üstelik daha sonra, kaybedildiği dönemde bölgede Bolu 2. Komando Tugayı tarafından askeri operasyon yapıldığı resmi belgelerle açığa çıktı. Tanıkların detaylı ifadelerine rağmen Kulp Cumhuriyet Başsavcılığı, 3 Kasım 2014 tarihinde davanın zaman aşımının dolduğu gerekçesiyle ‘kovuşturmaya yer olmadığına’ karar verdi.

Ailenin bu karara yaptığı itiraz da Diyarbakır 3’üncü Sulh Ceza Hâkimliği tarafından 5 Mart 2015 tarihinde reddedildi. Dosyadaki bir başka önemli gelişme de askeri arşivlerle ilgiliydi. Askeri Savcılık, 6 Kasım 2011 tarihinde Bolu 22’inci Komando Tugayı Komutanlığından, Alacakepir Köyü ve çevresindeki operasyonda görev alan rütbeli personelin kimlik bilgilerini istedi.

Ancak Tugay Komutanlığı bu bilgileri vermedi. Arşivin bulunduğu binanın su altında kaldığı ve arşiv kayıtlarına ulaşılamadığı iddia etti. Böylece operasyonda görev alan rütbeli personelin kimlikleri açığa kavuşturulmadı” dedi.

Başvurularından sonuç alamayan Demir ailesinin, avukatları aracılığıyla Anayasa Mahkemesi’ne (AYM) başvurduğunu belirten Zeynep Yıldız, “AYM, 7 Şubat 2015 tarihinde yaşam hakkının ihlal edildiği iddiasını süre aşımı gerekçesiyle ‘kabul edilemez’ buldu. Bunun üzerine aile, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine (AİHM) başvurdu.

Bekir Demir’in akıbeti hâlâ bilinmiyor. Oysa tanıkların anlatımları etkili biçimde araştırılmış olsaydı, operasyon kayıtlarının ve askeri belgelerin üzerine gidilseydi, bu dosyada hakikate ulaşmak mümkün olabilirdi. Bekir Demir’in ailesinin 33 yıldır süren adalet arayışının karşılığı, zamanaşımı kararları ve kayıp arşiv açıklamaları olamaz.

Gözaltında kaybedilişinin 33’üncü yılında bir kez daha soruyoruz: Bekir Demir nerede? Buradan yetkililere sesleniyoruz. Bekir Demir dosyası, zamanaşımı gerekçesiyle kapatılamaz. Zorla kaybetme suçuna ilişkin uluslararası hukuk yükümlülükleri gözetilerek etkili soruşturma ve kovuşturma yürütülmeli, Bekir Demir’in akıbeti ortaya çıkarılmalıdır” ifadelerini kullandı.

Bekir Demir’in oğlu Osman Demir’in açıklamaya gönderdiği mektubu ise İHD üyesi Nazım Dikbaş okudu. Mektupta, şu ifadelere yer verildi: “Babam gözaltına alındığında 6 yaşındaydım. Dört kardeşin en büyüğüydüm. O gün olanları anlayamayacak kadar küçüktüm.

Ama bir çocuğun hayatından babasının eksilmesinin ne demek olduğunu, büyüdükçe her yıl biraz daha ağır hissettim. Aradan geçen 33 yıla rağmen tüm aile fertleri olarak beklemeye devam edeceğiz. Dosya yıllarca masadan masaya gitti.

O masaların arasında bir ailenin ömrü geçti. Otuz yılı aşkın süredir hiçbir mahkeme, ‘Bekir Demir nerede?’ sorusunun cevabını esastan veremedi. Bir insan nasıl olur da bir devletin koruması altındayken, devletin güvenlik güçleri tarafından kaybedilebilir?

Ve bir devlet, kendi güvenlik güçlerinin kim olduğunu nasıl bilemez? Şimdi Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin yetkili makamlarına sesleniyorum. Adalet Bakanlığı'na ve savcılıklara: Bu dosyayı yeniden açın. Tanıkları yeniden dinleyin.

Zamanaşımının arkasına saklanmayın, esastan inceleyin. Milli Savunma Bakanlığı'na, Jandarma Genel Komutanlığı'na ve Askeri Savcılığa: 1993'te o bölgede görev yapan birlikleri, komutanları, o binbaşıyı kayıtlarınızdan çıkarın.

Arşivlerinizi açın. Babamıza ne olduğunu, kimlerin onu aldığını, nereye götürüldüğünü bilmek istiyoruz. Sorumluların hukuk önünde hesap vermesini istiyoruz. Bu bizim en temel insani hakkımızdır. Bir devletin adalet anlayışı, gücünü gösterdiği yerde değil, hesap verdiği yerde ölçülür. Bu dosyada devletin samimiyeti sözlerle değil, davranışlarla ölçülecek.