AK Parti Gerçeğini Görmeden Siyaset Okunmaz!

Muhalefetin en büyük yanılgısı, AK Parti’nin siyasi ömrünü kendi beklentilerine göre hesaplamasıdır.

Türkiye siyasetinde yıllardır değişmeyen bir alışkanlık var: AK Parti aleyhine yaşanan her gelişmeyi iktidarın sonu olarak ilan etmek, her siyasi tartışmayı bir dönemin kapanışı gibi sunmak ve her seçim sonucunu kendi siyasi beklentilerine göre yorumlamak…

Ekonomik sıkıntılar mı yaşandı? “AK Parti bitti!”

Bir siyasi tartışma mı çıktı? “Erdoğan’ın sonu geldi!”

Anketlerde iktidarın oyları mı geriledi? “Bu kez kesin gidiyor!”

Peki, yıllardır aynı nakaratı tekrarlayanlar hiç kendilerine şu soruyu sordular mı: Madem AK Parti her seferinde bitiyordu, nasıl oldu da Türk siyasetinin en belirleyici aktörlerinden biri olmaya devam etti?

İşte muhalefetin öncelikle cevaplaması gereken soru budur.

Çünkü siyaseti anlamak, yalnızca rakibin zayıf yönlerini görmekle değil, o rakibin neden hâlâ güçlü bir toplumsal karşılığa sahip olduğunu kavramakla mümkündür.

AK Parti gerçeği, temennilerle ortadan kalkmaz!

AK Parti’nin önünde ekonomik sorunlar, hayat pahalılığı, vatandaşın beklentileri ve siyasi rekabetten kaynaklanan ciddi sınamalar bulunabilir. İktidarın bu sorunlardan etkilenmediğini söylemek gerçekçi değildir. Nitekim hiçbir siyasi parti eleştirilerden, seçmen tepkisinden ve sandığın değiştirici gücünden muaf değildir.

Ancak bütün bunlardan hareketle AK Parti’nin toplumsal karşılığını yok saymak da aynı ölçüde yanlış bir değerlendirmedir.

Bir siyasi partinin oy kaybetmesiyle siyasi varlığını yitirmesi aynı şey değildir. Seçmenin iktidara yönelik eleştirileri olması, o seçmenin mutlaka muhalefete yöneleceği anlamına da gelmez.

Muhalefetin görmesi gereken temel gerçek tam olarak budur.

AK Parti, yıllar içinde yalnızca seçim kazanan bir parti olmadı; geniş bir seçmen kitlesiyle siyasi, sosyal ve ekonomik bağlar kurdu. Bu bağların bir bölümü hizmet beklentilerine, bir bölümü siyasi aidiyete, bir bölümü liderlik tercihine, bir bölümü de muhalefetin alternatifine duyulan güvensizliğe dayanıyor olabilir.

Bu toplumsal gerçekliği anlamadan yapılan her siyasi hesap eksik kalacaktır.

Her krizi iktidarın sonu ilan etmek, analiz değil temennidir!

Türkiye’nin yakın siyasi tarihi bunun örnekleriyle doludur.

2007’deki 367 krizi, 2008’deki kapatma davası, Gezi olayları, 17-25 Aralık süreci, 7 Haziran 2015 seçimleri ve 15 Temmuz darbe girişimi…

Her dönemin kendine özgü şartları vardı. Her biri Türk siyasetinde önemli sonuçlar doğurdu. Fakat bu gelişmelerin her birini AK Parti’nin kesin sonu olarak değerlendirenler, siyasi tablonun bütününü okumakta zorlandı.

Buradan çıkarılması gereken sonuç, AK Parti’nin hiçbir zaman kaybetmeyeceği değildir. Böyle bir iddia siyasetin doğasına aykırıdır.

Çıkarılması gereken sonuç şudur: Bir iktidarın zorlanması başka şeydir, o iktidarın toplumsal desteğinin sona erdiğini varsaymak başka şeydir.

Demokratik siyasette hiçbir parti sonsuza kadar iktidarda kalma garantisine sahip değildir. Ancak hiçbir parti de rakiplerinin isteğiyle siyaset sahnesinden çekilmez.

Kararı millet verir.

Baro seçimleriyle Türkiye’nin siyasi geleceği okunabilir mi?

Son dönemde baro seçimleri, meslek odaları ve çeşitli sivil toplum kuruluşlarında ortaya çıkan sonuçların genel siyasete ilişkin kesin hükümler vermek için kullanılması da bu tartışmanın bir parçasıdır.

Elbette bu seçimlerin siyasi anlamı olabilir. Meslek kuruluşlarında ortaya çıkan tercihler, belirli toplumsal kesimlerin eğilimleri hakkında fikir verebilir. Bunları bütünüyle önemsiz saymak doğru olmaz.

Ancak bir meslek kuruluşunun seçmen kitlesiyle Türkiye genelindeki seçmen kitlesi aynı değildir.

Baro seçimlerinde ortaya çıkan bir sonuç, tek başına genel seçimlerin sonucunu belirlemez. Bir meslek odasındaki yönetim değişikliği, doğrudan iktidarın değişeceği anlamına gelmez.

Aynı şekilde, bir anketin belirli bir dönemde ortaya koyduğu tablo da tek başına siyasi geleceğin kesin hükmü olarak görülemez. Anketler önemlidir; fakat yöntemleri, örneklemleri, zamanlamaları ve farklı araştırmaların ortaya koyduğu eğilimler birlikte değerlendirilmelidir.

Siyaset, tek bir veriye bakılarak değil, farklı göstergeler bir arada ele alınarak okunur.

Muhalefetin yapması gereken, her olumsuz gelişmeyi iktidarın sonunun işareti olarak sunmak değil, bu gelişmelerin seçmen davranışına nasıl yansıyacağını doğru analiz etmektir.

Peki, muhalefet neden aynı yanılgıya düşüyor?

Çünkü rakibinin zayıflamasını, kendi güçlenmesiyle karıştırabiliyor.

Oysa ikisi aynı şey değil.

AK Parti oy kaybedebilir. İktidara yönelik memnuniyetsizlik artabilir. Ekonomik sorunlar seçmenin tercihlerini etkileyebilir. Bütün bunlar siyasetin doğal dinamikleridir.

Ancak seçmenin iktidardan uzaklaşması, otomatik olarak muhalefete yönelmesi anlamına gelmez.

Vatandaş yalnızca mevcut iktidarı değerlendirmez; karşısındaki seçenekleri de tartar. Muhalefetin kadrolarına, politikalarına, yönetme kapasitesine, kendi içindeki uyuma ve ülkenin sorunlarına getirdiği çözümlere bakar.

Dolayısıyla muhalefetin önündeki asıl mesele, AK Parti’nin hata yapmasını beklemek değil, seçmene güven veren bir alternatif ortaya koymaktır.

Sadece iktidarın kaybetmesini isteyen bir siyaset anlayışıyla, ülkeyi yönetmeye hazır olduğunu gösteren bir siyaset anlayışı arasında büyük fark vardır.

Birincisi beklenti üretir. İkincisi güven oluşturur.

Seçmenin tercihini belirleyecek olan da bu iki yaklaşım arasındaki farktır.

Erdoğan faktörünü küçümsemek de yanlış olur

AK Parti’nin siyasi gücünü değerlendirirken Recep Tayyip Erdoğan’ın rolünü göz ardı etmek mümkün değildir.

Erdoğan, uzun yıllardır Türkiye siyasetinin merkezindeki en etkili siyasi aktörlerden biri olmuştur. Seçmenle kurduğu doğrudan siyasi bağ, kriz dönemlerinde geliştirdiği söylem ve kendi tabanını harekete geçirme kapasitesi, AK Parti’nin siyasi performansını değerlendirmede dikkate alınması gereken unsurlardır.

Bu durum, Erdoğan’ın veya AK Parti’nin eleştirilemeyeceği anlamına gelmez. Tam tersine, güçlü siyasi aktörleri anlamak için onları yalnızca eleştirmek değil, hangi nedenlerle desteklendiklerini de incelemek gerekir.

Muhalefet, Erdoğan’ın siyasi etkisini küçümseyerek değil, bu etkinin toplumsal dayanaklarını anlayarak etkili bir siyaset geliştirebilir.

Bir liderin siyasi geleceği hakkında hüküm vermek kolaydır. Asıl zor olan, onun yıllar boyunca neden geniş bir seçmen kitlesinin desteğini alabildiğini açıklayabilmektir.

AK Parti’nin de görmesi gereken gerçekler var

Bu değerlendirme, AK Parti’ye yönelik eleştirilerin önemsiz olduğu anlamına gelmiyor.

İktidar açısından da önemli bir gerçek var: Geçmişte kazanılan seçimler, gelecekte kazanılacak seçimlerin garantisi değildir.

Vatandaşın geçim sıkıntısı, adalet beklentisi, kamu hizmetlerine ilişkin talepleri ve gençlerin geleceğe dair kaygıları görmezden gelinemez. Seçmen desteği kalıcı bir mülk değil, sürekli yenilenmesi gereken siyasi bir emanettir.

AK Parti’nin geçmişteki başarılarını geleceğe taşıyabilmesi, bugünün sorunlarına ne ölçüde çözüm üretebildiğine bağlıdır.

Bu nedenle AK Parti gerçeğini kabul etmek, iktidarın her politikasını doğru bulmak değildir. Bir siyasi hareketin toplumsal gücünü teslim etmekle o hareketin bütün uygulamalarını onaylamak birbirinden farklıdır.

Gerçekçi bir siyasi analiz, hem iktidarın gücünü hem de karşı karşıya olduğu sorunları birlikte değerlendirmeyi gerektirir.

Son söz: Sandığın hükmünü kimse önceden veremez!

Kararı, anayasal ve demokratik süreçler içinde millet verir.

Bu nedenle muhalefet, AK Parti’nin bittiğini ilan etmek yerine neden hâlâ güçlü bir siyasi aktör olduğunu anlamaya çalışmalıdır. İktidarın zayıfladığı her noktayı zafer ilan etmek yerine, o zayıflığın kalıcı bir siyasi değişime dönüşüp dönüşmeyeceğini sorgulamalıdır.

Çünkü siyasette en büyük yanılgı, rakibinin kaybetmesini kendi kazanman sanmaktır.

AK Parti’nin toplumsal karşılığı vardır ve bu gerçek, siyasi hesap yapılırken göz ardı edilemez. Aynı şekilde bu karşılığın değişmez olduğu da ileri sürülemez.

Muhalefetin ihtiyacı olan şey, AK Parti’nin bittiğini tekrar tekrar söylemek değil, seçmenin neden AK Parti’ye oy verdiğini anlamak ve o seçmeni ikna edebilecek bir siyaset ortaya koymaktır.

AK Parti gerçeğini görmeden Türkiye siyasetini doğru okumak mümkün değildir.