TÜİK açıkladı sıralama değişti: Bolu'dan Ar-Ge'de büyük sürpriz!

Türkiye İstatistik Kurumu, 2025 yılına ait yurt içi araştırma ve geliştirme harcamalarının 980 milyar lirayı aştığını duyurdu. Ar-Ge yatırımlarında İstanbul ve Ankara başı çekerken, Bolu'nun da içinde bulunduğu bölgenin yükselişi dikkat çekti.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından paylaşılan 2025 yılı Araştırma-Geliştirme Faaliyetleri Araştırması sonuçlarına göre, Türkiye genelinde gayrisafi yurt içi Ar-Ge harcaması bir önceki yıla kıyasla 328 milyar 607 milyon TL artarak 980 milyar 428 milyon TL’ye ulaştı.

2025 yılı boyunca ülke genelinde ve ağırlıklı olarak özel sektör öncülüğünde gerçekleştirilen bu rekor yatırımda, Bolu'yu da kapsayan TR42 bölgesi en fazla Ar-Ge harcaması yapan üçüncü bölge olarak kayıtlara geçti.

Ar-Ge'nin Milli Gelirdeki Payı Yüzde 1,55'e Yükseldi TÜİK verilerine göre, 2024 yılında yüzde 1,46 olan Ar-Ge harcamasının gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) içindeki payı, 2025 yılında 63 trilyon 240 milyar 523 milyon TL'lik devasa GSYH içinde yüzde 1,55 seviyesine çıktı.

Gerçekleştirilen yatırımların yüzde 65'i mali ve mali olmayan şirketler tarafından yapıldı.

Yükseköğretim kurumları yüzde 30,3 ile ikinci sırada yer alırken, genel devlet ve kâr amacı gütmeyen kuruluşların payı yüzde 4,7'de kaldı.

Toplam bütçe içinde en büyük gider kalemini ise yüzde 58,8 ile personel harcamaları oluşturdu.

Finansman Yükünü Özel Sektör Sırtladı 2025 yılı Ar-Ge harcamalarının finansman kaynakları incelendiğinde, yüzde 52,5'lik oranla yine mali ve mali olmayan şirketler ilk sırada yer aldı.

Genel devlet kaynakları harcamaların yüzde 31,1'ini karşılarken, yükseköğretimin payı yüzde 14,1, yurt dışı kaynakların payı ise yüzde 2,3 olarak belirlendi.

Şirketlerin kendi Ar-Ge harcaması 637 milyar 252 milyon TL'ye ulaşırken, bu alandaki dolaylı devlet teşviklerinin özel sektör harcamaları içindeki payı son 10 yılda yüzde 14,8'den yüzde 26,5'e yükseldi.

Bolu ve Çevresi Ar-Ge Yatırımlarında Zirveyi Zorluyor İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması'na (İBBS) göre 2025 yılında en fazla Ar-Ge harcaması yüzde 31,8'lik pay ile İstanbul (TR10) bölgesinde gerçekleşti.

İstanbul'u yüzde 30 ile Ankara (TR51) izledi. Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova illerini kapsayan TR42 bölgesi ise toplam Ar-Ge harcamalarından aldığı yüzde 9,5'lik pay ile Türkiye genelinde üçüncü sıraya yerleşti.

Aynı bölge, istihdam edilen Ar-Ge personeli sayısında da yüzde 8,4'lük oranla dikkat çeken bir performans sergiledi.

317 Bin Ar-Ge Personeli Görev Aldı Türkiye genelinde 2025 yılında tam zaman eşdeğeri (TZE) cinsinden toplam 317 bin 982 Ar-Ge personeli istihdam edildi.

Bu personelin yüzde 67,9'u özel sektörde görev yaparken, kadın Ar-Ge personeli sayısı 108 bin 453 ile toplamın yüzde 34,1'ini oluşturdu.

Kadın personel oranının en yüksek olduğu alan ise yüzde 48,1 ile yükseköğretim kurumları oldu.

Eğitim durumuna bakıldığında personelin yüzde 40,6'sının lisans, yüzde 31'inin ise doktora veya eşdeğeri bir eğitime sahip olduğu saptandı.

Yüksek Teknolojiye Dev Bütçe Ayrıldı İmalat sanayisinde faaliyet gösteren girişimlerin Ar-Ge harcamaları teknoloji düzeylerine göre sınıflandırıldığında, 322 milyar 656 milyon TL'lik harcamanın yüzde 47,7'sinin yüksek teknolojili alanlara ayrıldığı görüldü.

Orta yüksek teknoloji faaliyetleri ise yüzde 40,7'lik pay aldı. Araştırmacı istihdamında 32 bin 399 kişi ile orta yüksek teknoloji faaliyeti yürüten firmalar öne çıktı.

Özel şirketlerin gerçekleştirdiği araştırma yatırımlarının yüzde 54,9'unun doğrudan Ar-Ge merkezlerinde yapılması ve bu yatırımların yüzde 89,5'inin 250 ve üzeri çalışana sahip büyük ölçekli işletmelerden gelmesi raporun öne çıkan diğer verileri arasında yer aldı.