Microsoft’un üresel çöküşünden çıkarılacak ders: Yumurtaları tek sepete koymayın

Microsoft'un üresel düzeyde yaşadığı çöküş yavaş yavaş sona eriyor ama bu çöküşten milyonlarca kullanıcı, onbinlerce şirket, hastaneler, havayolları etkilendi. Şimdi, bütün hizmetleri tek bir yerden almanın sakıncaları konuşuluyor ve gelecekteki çöküntülere önlem aranıyor.

Perşembe gecesinin geç saatlerine kadar yüzlerce Microsoft mühendisi ve üst düzey yöneticisi, karanlık ofislerinde veya evlerinin bodrum katlarında oturmuş, bir teknoloji şirketi için tam bir kâbus senaryosuna müdahale etmek üzere bir video konferansa bağlanmıştı.

Dünya hâlâ e-posta ile dönüyor ve bu trafiğin büyük bir kısmı Microsoft Outlook üzerinden işliyor. Şirkette yaşanan ve saatlerce süren kesinti; dünyanın dört bir yanında hastaneleri, okulları, işletmeleri etkiledi. Hatta Microsoft’un kendi çalışanları bile e-postalarını kullanamadı.

Toplantı hakkında bilgi sahibi olan ve kamuoyuna konuşma yetkisi bulunmayan bir kişinin The New York Times gazetesine söylediğine göre, video konferansta şirketin bilişim altyapısından sorumlu en kıdemli yönetici Scott Guthrie olası çözüm yollarını öneriyordu.

Odadakiler tırnaklarını yiyor, alınlarını ovuşturuyor ve sistemler yeniden çevrimiçi olduğunda yeni taleplerle aşırı yüklenip tekrar çökmesini önlemek —yani bir “sürü izdihamına” engel olmak— için diğer hizmetlerin nasıl kapatılabileceğini tartışıyordu.

Cuma sabahına gelindiğinde şirket en az iki kez özür dilemişti. Microsoft, sorunun ağ altyapısında yakın zamanda yapılan ve bazı sunucuların kapanmasına yol açan bir güncellemeden kaynaklandığını tespit ettiğini ve sistemlerin istikrarlı bir şekilde iyileştiğini açıkladı.

Şirketten yapılan açıklamada, “Talebin boyutu göz önüne alındığında, hizmetleri kademeli olarak geri yükledik ve her aşamada kararlılığı doğruladık. Bu süreç daha uzun sürse de sistemin sağlam bir şekilde ayağa kalkmasına yardımcı oldu” denildi.

Nihayet “sürüyü” kontrol altına almayı başarmışlardı.

Uzun süren ve geniş çapta hissedilen bu kesinti, modern yaşamın ve iş dünyasının teknolojik temellerinin yalnızca bir avuç büyük şirket üzerinden yürütüldüğünün en son hatırlatıcısı oldu. Siber saldırılar ve kötü niyetli aktörler bu sistemleri hedef alabilse de şirketler bazen kendi küresel sistemlerini güncellerken veya bakımını yaparken yıkıcı hatalara yol açabildiklerini acı bir şekilde öğreniyor.

Hastaneler, kolluk kuvvetleri, devlet kurumları ve diğer hayati hizmetler genellikle savunmasız kalıyor; saatlerce hatta günlerce işlevsiz hale gelebiliyor.

Geçen yıl Amazon’un bulut bilişim hizmetleri 15 saat boyunca çökmüş; aralarında Zoom ve The New York Times’ın bazı bölümlerinin de bulunduğu çok sayıda uygulama ve web sitesini çevrimdışı bırakmıştı. 2024 yazında ise siber güvenlik firması CrowdStrike’ın hatalı bir yazılım güncellemesi, havayollarının uçuşları durdurmasına, işletmelerin erken kapanmasına ve ameliyatların ertelenmesine neden olmuştu.

Microsoft için bu haftaki kesintinin yarattığı sorunlar henüz bitmiş değil. Yatırım bankası William Blair’in analistleri cuma günü yayımladıkları bir araştırma notunda, kısa vadeli mali kayıpların “yönetilebilir” düzeyde kalacağını belirtti.

Ancak analistler, bu uzun süreli kesintinin şirketleri ve diğer müşterileri tek bir teknoloji sağlayıcısına bu kadar bel bağlamayı yeniden düşünmeye itebilecek ciddi bir itibar darbesi olduğunu vurguladı.

Analistler notta, “Kesintinin, kurumları Microsoft’un altyapısına olan bağımlılıklarını yeniden değerlendirmeye sevk edebileceğine inanıyoruz” ifadelerine yer verdi.

Kesintiden etkilenen Outlook, Teams ve yapay zekâ asistanı Copilot gibi diğer hizmetler, 450 milyondan fazla kişi tarafından kullanılan ve 30 Eylül’de sona eren son çeyrekte yaklaşık 28 milyar dolar gelir getiren Microsoft 365 bulut abonelik paketinin bir parçasını oluşturuyor. Sosyal medyada paylaşılan esprilerde ise bu paketin adının “Microsoft 364” olarak değiştirilmesi gerektiği yönünde şakalar yapıldı.

Bu abonelikler şirketin iş modelinin merkezinde yer alıyor ve yapay zekâ araçlarını pazarladığı temel zemini oluşturuyor. Microsoft, müşterilerine daha fazla veriyi kendi sistemlerinde tutmaları halinde yapay zekâyı daha kolay uygulayabileceklerini ve faydalarını en üst düzeye çıkarabileceklerini savunuyor.

Şirket, kesintiden yaklaşık 20 farklı hizmetin etkilendiğini kabul etti; bu da tedarikçileri tek elde toplamanın daha büyük bir “tek hata noktası” (sistemin tek bir arızayla tamamen çökmesi riski) yaratabileceğinin bir göstergesi oldu.

Microsoft, Outlook sorunlarını ilk olarak perşembe sabahı şirketin genel merkezinin bulunduğu ABD’nin Batı Yakası saatiyle 09.00 sularında tespit etti. Sorun kısa sürede Amerika kıtasından tüm dünyaya yayıldı.

Şirket ilk başta nedenin beklenmedik bir trafik artışı olduğunu düşündüğünü belirtti. Ardından veri merkezlerindeki çok sayıda sunucunun kapandığı ve bunun sistemin geri kalanına aşırı yük bindirdiği belirlendi. Bazı sunucular yeniden çevrimiçi hale getirilse bile, tıpkı “köstebek vurma” (Whac-A-Mole) oyununda olduğu gibi tekrar kapanıyorlardı.

İngiltere’deki Birmingham Üniversitesi’nde siber güvenlik alanında yardımcı doçent olan Luca Arnaboldi, kesintinin insanlara “bulutu” kullandıklarında aslında sınırlı kaynaklara sahip fiziksel sunuculara güvendiklerini hatırlattığını söyledi.

Gece boyunca süren video konferansta Guthrie, diğer sistemler de çökmüş olmasına rağmen ekiplerin Outlook’u ayağa kaldırmaya öncelik vermesi gerektiğini vurguladı. Microsoft’un birçok üretkenlik hizmetini yöneten Charles Lamanna da toplantıdaydı.

Lamanna daha önce kamuoyundan özür dilemiş ve sorunun arkasında bir siber saldırı olduğu ihtimalini elediklerini açıklamıştı.

Suçlu, bizzat şirketin kendi sistemleriydi.

Deneyiminizi iyileştirmek, tanımlama bilgilerini, sitemizin doğru şekilde çalışmasını sağlamak, içerikleri ve reklamları kişiselleştirmek, sosyal medya özellikleri sunmak ve site trafiğimizi analiz etmek için yasal düzenlemelere uygun çerezler (cookies) kullanıyoruz.