Ne elektrik ne güneş paneli: Çatısına şişe takan bedavaya aydınlanıyor

Elektrik tüketimini azaltmaya ve gün ışığından yoksun karanlık alanları aydınlatmaya yönelik düşük teknolojili (low-tech) bir yöntem olan "Moser lambası", dünya genelinde yaygınlaşmaya devam ediyor. 2001 yılında Brezilyalı tamirci Alfredo Moser tarafından geliştirilen ve uluslararası Liter of Light projesi kapsamında binlerce haneye ulaştırılan sistem; elektrik şebekesi, pil veya güneş paneline ihtiyaç duymadan çalışıyor.

IŞIĞIN KIRILMASI PRENSİBİYLE ÇALIŞIYOR Sistem, içi su ve az miktarda çamaşır suyu veya klorla doldurulmuş iki litrelik şeffaf PET şişelerden oluşuyor. Çatıya yarı kısmı dışarıda, yarı kısmı içeride kalacak şekilde yerleştirilen şişeler, su sızdırmazlığı sağlayan contalar ve macunlarla sabitleniyor.

Mekanizma, ışığın suda kırılması ve yayılması fiziksel ilkesine dayanıyor. Şişenin dışarıda kalan kısmı çatıya gelen güneş ışığını toplarken, su bu ışığı 360 derecelik bir açıyla kırarak altındaki kapalı mekana eşit şekilde dağıtıyor.

Karışıma eklenen klor veya çamaşır suyu ise suyun berraklığını koruyarak alg ve mikroorganizma oluşumunu engelliyor. 1.700 LÜKSÜN ÜZERİNDE AYDINLATMA SEVİYESİ Yapılan teknik ölçümler ve saha testleri, üç adet su şişesinin kullanıldığı bir düzenekte aydınlatma seviyesinin 1.739 lükse kadar çıkabildiğini gösteriyor.

Bu değer, standart bir çalışma ofisindeki aydınlatma düzeyine denk geliyor. Tek bir şişe dahi kiler, garaj, penceresiz koridor veya bahçe kulübesi gibi gün ışığı almayan alanlarda hareket alanı sağlayacak düzeyde görüş imkanı sunuyor.

SADECE GÜNDÜZ KULLANILABİLİYOR Gündüz saatlerinde aydınlatma amaçlı elektrik kullanımını sıfıra indiren ve plastik atıkların yeniden değerlendirilmesini sağlayan sistemin bazı yapısal sınırları bulunuyor. Tamamen doğal gün ışığına bağımlı olan düzenek geceleri işlev görmüyor ve geleneksel elektrikli aydınlatmanın yerini tümüyle alamıyor.

Uzmanlar, ana binaların çatısında yapılacak delme işlemlerinin su yalıtımı riskleri barındırması nedeniyle, uygulamanın öncelikli olarak müstakil garaj, kiler veya müştemilat gibi alanlarda tercih edilmesini öneriyor.