Fon krizi üretimin finansmanını da vurdu

Yüksek faizler nedeniyle bankalardan kredi bulmakta zorlanan şirketlerin başvurduğu tahvil piyasası da fon krizinden etkilendi. Yatırım fonlarından yaşanan para çıkışları, şirketlerin tahvil ihraç ederek kaynak bulmasını güçleştirdi.

Reel sektörün tahvil stoku üç ayda 12,9 milyar lira azaldı. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) ise tahvil piyasasındaki gerileme nedeniyle şirketlerin yıl sonuna kadar vadesi gelecek tahvil borçlarını banka kredisiyle ödeyebilmesi için yeni bir düzenlemeye gitti.

FONLAR ÇEKİLİNCE FİNANSMAN DARALDIYüksek kredi faizleri karşısında alternatif kaynak arayan şirketler, son yıllarda tahvil ve finansman bonosu ihraçlarına yöneldi. Şirketler bu yolla yatırımcılardan borçlanarak üretimlerini sürdürmek, işletme sermayesi ihtiyaçlarını karşılamak ve mevcut borçlarını çevirmek için kaynak sağlayabiliyordu.

Bu borçlanma araçlarının önemli alıcıları arasında yatırım fonları bulunuyordu. Fonlar, dolaşımdaki şirket tahvillerinin yaklaşık üçte birini portföylerinde tutuyordu. Ancak eylül ayında patlak veren fon krizinin ardından yatırımcıların paralarını çekmesi, fon yöneticilerinin yeni tahvil alımlarına ayırabileceği kaynağı azalttı.

Fon piyasasındaki krizin ardından şirket tahvillerine yönelik talep de azaldı. Böylece yüksek faiz nedeniyle bankalardan borçlanmakta zorlanan işletmelerin kullandığı alternatif finansman kanalı da kapanmaya başladı. Tahvil ihraçlarıyla sağlanan kaynaklar, işletmelerin nakit ihtiyaçlarının karşılanmasında kullanılıyordu.

Şirketler, çalışanların maaşları, vergi ve kredi taksitleri ile tedarikçi ödemelerini karşılamada tahvil ihraçlarından yararlanıyor. TAHVİL STOKU 12,9 MİLYAR LİRA GERİLEDİTCMB verilerine göre reel sektörün tahvil stoku, temmuz ayında ulaştığı 185,4 milyar liradan 16 Ekim itibarıyla 172,5 milyar liraya geriledi.

Böylece yaklaşık üç ayda 12,9 milyar liralık, yüzde 7'ye yakın düşüş yaşandı. Şirket tahvili piyasasındaki baskı yabancı yatırımcıların işlemlerine de yansıdı. TCMB verilerine göre yabancılar, 18 Eylül-9 Ekim dönemindeki dört haftada özel sektör borçlanma senetlerinde toplam 1,3 milyar dolarlık net satış yaptı.

Tahvil stokundaki gerilemenin tamamı fon krizinden kaynaklanmasa da fonlardan para çıkışlarının hızlanması, şirketlerin yeni ihraçlarla finansman bulmasını zorlaştıran gelişmelerden biri oldu. MERKEZ BANKASI DEVREYE GİRDİŞirket tahvillerinde ödeme güçlüklerine ilişkin endişelerin artması üzerine Merkez Bankası 26 Ekim'de yeni bir adım attı.

Banka dışındaki özel sektör kuruluşlarının yurt içinde Türk lirası cinsinden ihraç ettiği borçlanma araçlarından yıl sonuna kadar vadesi gelecek olanların ödenmesi amacıyla kullandırılacak krediler, ticari kredi büyüme sınırından muaf tutuldu. Düzenlemeyle şirketlerin vadesi gelen tahvil borçlarını ödemek için bankalardan kredi kullanmasının kolaylaştırılması hedefleniyor.

Ancak bu adım, işletmelerin borç yükünü ortadan kaldırmıyor. Tahvil borcunu banka kredisiyle kapatan şirketler, bu kez yeni kredinin faiz ve geri ödeme yükümlülükleriyle karşı karşıya kalacak.