Türk Devletleri Teşkilatı Ankara Bildirisi açıklandı: Ekonomi, savunma ve futbolda yeni dönem

Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Devlet Başkanları Konseyi 13. Zirvesi, Ankara'da gerçekleştirildi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ev sahipliğinde düzenlenen zirvenin ardından 163 maddelik Ankara Bildirisi imzalandı.

Bildiride Türk devletleri arasında ekonomik bütünleşmenin güçlendirilmesi, ortak ticaret koridorlarının geliştirilmesi, savunma sanayisinde işbirliğinin artırılması ve Türk dünyasının uluslararası alandaki etkinliğinin yükseltilmesi hedefleri öne çıktı. TÜRK DEVLETLERİ TEŞKİLATI ANKARA BİLDİRİSİ YAYIMLANDI Beştepe Millet Sergi Salonu'nda "Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik" temasıyla düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı Devlet Başkanları Konseyi 13.

Zirvesi'nin ardından Ankara Bildirisi imzalandı. 163 maddeden oluşan bildiride, Türk dünyasında giderek güçlenen dayanışmanın kalıcı stratejik işbirliğine dönüştürülmesi ve gelecek yüzyılın daha büyük birlik ve refah çağı haline getirilmesine yönelik ortak irade teyit edildi.

Uluslararası işbirliğine duyulan güvenin azaldığı bir dönemde Türk dünyasının birlik, dayanışma ve ortak direncinin stratejik öneminin arttığına dikkat çekildi. Daha dayanıklı, birbirine bağlı ve küresel ölçekte etkili bir Türk dünyası oluşturulması yönündeki kararlılık yinelendi.

Bildiride, Türk Devletleri Teşkilatı'nın Türk dünyasının ortak vizyonunu ortaya koyan, bölgesel ve uluslararası barış, istikrar ve refaha katkı sağlayan, "giderek daha etkili ve nüfuzlu bir platform" olarak güçlendirilmesi gerektiği vurgulandı. Macaristan, Türkmenistan ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin Türk dünyasının ayrılmaz bir parçası olarak gözlemci statüsünde TDT çalışmalarına sundukları katkılar da takdir edildi.

TDT 2027-2031 STRATEJİSİ VE ORTAK DIŞ POLİTİKA VURGUSU Ankara Bildirisi'nde, "Türk Dünyası 2040 Vizyonu"nun bir sonraki aşamasını oluşturacak TDT 2027-2031 Stratejisi'nin sonuçlandırılması teşvik edildi. "Türk Devletleri Arasında Stratejik Ortaklık, Ebedi Dostluk ve Kardeşlik Antlaşması" taslağında kaydedilen ilerleme memnuniyetle karşılandı.

Üye devletlerin uluslararası kuruluşlardaki adaylıklara karşılıklı destek vermesi, ortak karar ve girişimlerde eş güdümün güçlendirilmesi çağrısında bulunuldu. Aksakallılar Konseyinin düzenli toplantılarının desteklendiği belirtilirken UNESCO bünyesinde Türk Devletleri Grubu'nun kurulması memnuniyetle karşılandı.

Bölgesel ve küresel gelişmeler karşısında ortak hareket edilmesi amacıyla üye ülkelerin dışişleri bakanları arasında sık temasların sürdürülmesi, zamanında istişare yapılması ve siyasi koordinasyonun artırılması istendi. ANKARA BİLDİRİSİ'NDE KKTC, GAZZE, SURİYE VE AFGANİSTAN MESAJLARI Bildiride, Kıbrıs meselesinin Ada'daki mevcut gerçekler temelinde "müzakere edilmiş, karşılıklı olarak kabul edilebilir ve sürdürülebilir bir çözüme" ulaştırılması gerektiği vurgulandı.

"Türk dünyasının ayrılmaz bir parçası olan" Kıbrıs Türk halkının özden gelen eşit haklarının güvence altına alınmasına yönelik çabalara destek verildi. Gazze'deki ağır insani durumun ele alınması, güvenlik ve istikrarın sağlanması ve yeniden toparlanma sürecinin başlatılması amacıyla Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin 2803 (2025) sayılı kararının ve Gazze İhtilafını Sona Erdirmek için Kapsamlı Planı'nın tam olarak uygulanması gerektiği belirtildi.

Bildiride, "İsrail-Filistin çatışmasına adil ve kalıcı bir çözüm bulunması ve ilgili BM kararları uyarınca iki devletli çözümün hayata geçirilmesi ihtiyacının" altı çizildi. Suriye'nin toprak bütünlüğü ve birliğine, ülkenin güvenliği, istikrarı ve yeniden inşasına yönelik destek yeniden teyit edildi.

Afganistan'da barış, istikrar ve sürdürülebilir kalkınmanın sağlanmasına katkıda bulunmak amacıyla TDT Afganistan Çalışma Grubu dahil ortak çalışmaların kararlılıkla sürdürüleceği kaydedildi. TÜRK DEVLETLERİ ARASINDA SAVUNMA SANAYİSİ İŞBİRLİĞİ GÜÇLENDİRİLECEK Ankara Bildirisi'nde savunma sanayisi ve güvenlik alanındaki işbirliğinin geliştirilmesine ilişkin önemli başlıklara yer verildi.

TDT Üye Devletleri Güvenlik Konseyi Sekreterleri ile Savunma Sanayisi Kurumları Başkanları toplantılarının sonuçları memnuniyetle karşılandı. İlgili makamlar, karşılıklı çıkar alanına giren bölgesel ve uluslararası gelişmeler konusunda düzenli siyasi ve güvenlik istişareleri gerçekleştirmeye devam etmeye çağrıldı.

Savunma sanayisinde çok taraflı işbirliğinin artırılmasına yönelik ortak irade yeniden teyit edildi. TÜRKİYE'DE TDT SAVUNMA SANAYİSİ KOLEJİ KURULMASI GÜNDEMDE Bildiride, Türkiye'nin ev sahipliğinde bir TDT Savunma Sanayisi Koleji programı oluşturulması imkanının araştırılması teşvik edildi.

Söz konusu programla bilgi ve deneyim paylaşımının artırılması, nitelikli personel yetiştirilmesi, savunma sanayisinde teorik ve uygulamalı uzmanlığın geliştirilmesi ve teknolojik gelişmelere uyum sağlanması amaçlanıyor. Terörizm, aşırıcılık, ayrılıkçılık, organize suçlar, uyuşturucu kaçakçılığı, silah kaçakçılığı ve siber suçlarla mücadelede işbirliği ile koordinasyonun sürdürülmesi kararlılığı da vurgulandı.

"TDT Üye Devletleri ve Gözlemcileri Arasında Suçla Mücadele Konseyi Kurulmasına İlişkin Anlaşma"nın imzalanması teşvik edildi. Siber güvenlik alanındaki mutabakat zaptının imzalanmasının ve TDT Siber Güvenlik Konseyinin kurulmasına yönelik istişarelerin hızlandırılması istendi.

Irkçılık, ayrımcılık, yabancı düşmanlığı, İslam karşıtlığı, nefret söylemi ve dezenformasyonla mücadelede işbirliği taahhüdü yinelendi. Uluslararası biyolojik güvenliğin güçlendirilmesi amacıyla Biyolojik Silahlar Sözleşmesi temelinde bir Uluslararası Biyolojik Güvenlik Ajansı kurulması ihtimalinin değerlendirildiği aktarıldı.

TÜRK DEVLETLERİ ARASINDA EKONOMİK İŞBİRLİĞİ VE TİCARET ARTIRILACAK Ankara Bildirisi'nin ekonomi başlığında, Türk devletleri arasındaki ticaret hacminin artırılması ve ekonomik bütünleşmenin derinleştirilmesine yönelik çalışmalar öne çıktı. Bölge içi ticarette yaşanan artış memnuniyetle karşılanırken "Sürdürülebilir Kalkınma için Hizmetler ve Yatırımların Kolaylaştırılması Anlaşması" taslağına ilişkin müzakerelerin sürdürülmesi teşvik edildi.

Ekonomik bütünleşmenin güçlendirilmesi kapsamında şu alanlara dikkat çekildi: Gümrük süreçlerinin optimize edilmesi Ticaretteki teknik engellerin kaldırılması Ticaret maliyetlerinin düşürülmesi Hizmetler ve yatırımların kolaylaştırılması Dijital platformların oluşturulması Standardizasyon alanında işbirliğinin geliştirilmesi Bu süreçte TDT Ticaretin Kolaylaştırılması Komitesinin kritik rol üstlendiği vurgulandı. Ekonomi, rekabet, vergi, sanayi, finansal istihbarat ve gümrük alanlarında ilgili kurum başkanlarının gerçekleştirdiği toplantıların sonuçları da memnuniyetle karşılandı.

ORTA KORİDOR VE ZENGEZUR KORİDORU İÇİN STRATEJİK İŞBİRLİĞİ Türk Devletleri Teşkilatı Ankara Bildirisi'nde uluslararası ticaret ve ulaştırma koridorlarının geliştirilmesi konusuna geniş yer ayrıldı. Hazar Geçişli Uluslararası Doğu-Batı Orta Koridoru, Zengezur Koridoru, Çin-Kırgızistan-Özbekistan Demir Yolu ve Trans-Afgan Demir Yolu projelerinin bölgesel bağlantısallık ve ticaret açısından taşıdığı stratejik önem vurgulandı.

Bu doğrultuda "TDT Ulaşım Koridorları Stratejisi"nin hazırlanması teşvik edildi. Orta Koridor'un geliştirilmesine yönelik işbirliği anlaşmalarının uygulanması ve üye ülkeler arasındaki ulaştırma bağlantılarının güçlendirilmesi desteklendi.

Tarım ve gıda ürünlerinin sevkiyatında hızlı gümrük mekanizmalarının geliştirilmesi ve elektronik belge paylaşımının yaygınlaştırılması gerektiği belirtildi. Sürdürülebilir dağ kalkınması ve "Bişkek+25" İkinci Küresel Dağ Zirvesi'ne yönelik beklentilere de bildiride yer verildi.

DİJİTAL İPEK YOLU VE ENERJİ KORİDORLARI GÜNDEMDE Bildiride, ulaştırma ve dijital altyapı alanlarında yeni işbirliği mekanizmalarının geliştirilmesi desteklendi. Bu kapsamda havalimanlarında özel yolcu şeritlerinin oluşturulması, Azerbaycan-Kazakistan fiber optik kablo hattını içeren "Dijital İpek Yolu" girişiminin ilerletilmesi ve e-CMR Mutabakat Zaptı'nın hayata geçirilmesi teşvik edildi.

Enerji güvenliğinin artırılması amacıyla aşağıdaki alanlarda işbirliğinin derinleştirilmesi kararlaştırıldı: Boru hatları Yeşil enerji koridorları Kritik mineraller Enerji verimliliği Nükleer enerjinin barışçıl amaçlarla kullanılması TÜRK DEVLETLERİNDEN UZAY TEKNOLOJİLERİNDE ORTAK ADIM Uzay teknolojileri ve dijitalleşme de Ankara Bildirisi'nin öne çıkan konuları arasında yer aldı. Türk devletlerinin uzay ajansları arasında gerçekleştirilen toplantılar takdirle karşılandı.

12U "TDT-SAT" Küp Uydusu'nun üretiminin tamamlanması ve "TDT Bünyesinde Uzay Sanayii Alanında İşbirliği Kapasitesinin Geliştirilmesine Yönelik İlk Çerçeve Sözleşmesi"nin imzalanması memnuniyetle karşılandı. Kırgızistan'ın ilk ulusal uydusunu fırlatması da tebrik edildi.

YAPAY ZEKA, TEKNOFEST VE DİJİTAL TÜRK DÜNYASI VURGUSU Bildiride, "Dijital Türk Dünyası" konsepti kapsamında teknolojik işbirliğinin geliştirilmesine dikkat çekildi. TEKNOFEST, yapay zeka yönetişimi ve fikri mülkiyet haklarının korunmasına yönelik çalışmaların önemi vurgulandı.

Azerbaycan'ın COP29 Başkanlığının sonuçları memnuniyetle karşılanırken Türkiye'nin COP31 ev sahipliği ve belirlenen öncelikler desteklendi. Birleşmiş Milletler tarafından ilan edilen "Gezegeni Yeşillendirme Uluslararası Günü" ile TDT ve İslam Gıda Güvenliği Teşkilatı arasındaki ortaklık da olumlu karşılandı.

UYGUN FİYATLI KONUT VE SÜRDÜRÜLEBİLİR ŞEHİRCİLİK İŞBİRLİĞİ Ankara Bildirisi'nde şehircilik ve konut politikalarına ilişkin işbirliği çağrıları da yer aldı. Sürdürülebilir şehircilik, uygun fiyatlı konutların geliştirilmesi ve Azerbaycan'daki 13.

Dünya Kent Forumu kapsamında imzalanan Kentsel ve Mekansal Planlama Mutabakat Zaptı'nın somut adımlarla uygulanması teşvik edildi. Kültür turizmi kapsamında Ortak Müze Kart projesi ve "Tabarruk Ziyorat" turizm rotaları desteklendi.

Ankara ve Taşkent'in Türk Dünyası Turizm Başkenti ilan edilmelerine verilen destek de bildiride yer aldı. Çalışma, istihdam, göç yönetimi, sağlık turizmi, adli bilimler ağı, yargı etiği, yüksek mahkemeler ve başsavcılıklar arasında imzalanan mutabakat zaptları ile oluşturulan işbirliği mekanizmaları takdirle karşılandı.

TDT çerçevesinde Kızılay ve Kızılhaç Dernekleri arasında oluşturulan Türk Devletleri Kızılay ve Kızılhaç Ağı tarafından yürütülen bölgesel insani işbirliği faaliyetlerine de değinildi. TÜRK DEVLETLERİ ARASINDA AİLE VE NÜFUS POLİTİKALARINDA İŞBİRLİĞİ Bildiride, kadının güçlendirilmesi, aile kurumunun korunması ve geleneksel aile ile kültür değerlerinin genç nesillere aktarılmasının önemi vurgulandı.

Kültürel mirasın korunması ve gelecek kuşaklara aktarılmasında yaşlı nesillerin rolünün takdir edilmesi gerektiği belirtildi. Sağlıklı ve dinamik nüfusun toplumların kalkınması ve sürdürülebilirliği açısından temel öneme sahip olduğu ifade edilerek aile ve nüfus politikalarında üye devletler arasında işbirliğinin teşvik edildiği kaydedildi.

Aile ve kadın konularındaki ortak çalışmaların artırılması amacıyla gönüllülük esasına dayalı bir Yüksek Onur Konseyinin kurulmasına yönelik görüşmelerin sürdürülmesi desteklendi. Konseyin, devlet başkanlarının eşlerinden ve TDT üye devletlerinin başkanları tarafından belirlenecek temsilcilerden oluşması öngörülüyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın eşi Emine Erdoğan'ın ev sahipliğinde Ankara Zirvesi kapsamında gerçekleştirilen açılış toplantısı memnuniyetle karşılandı. Benzer toplantıların gelecekteki TDT zirveleri kapsamında sürdürülmesi desteklendi.

TÜRK DÜNYASI DİASPORASI VE EĞİTİM ALANINDA ORTAK ÇALIŞMALAR Ankara Bildirisi'nde Türk devletleri ile küresel topluluklar arasındaki kültürel, dilsel ve sosyal ilişkilerin güçlendirilmesi gerektiği vurgulandı. TDT'nin diaspora işlerinden sorumlu bakanları ve kurum başkanları, "Türk Dili Konuşan Diasporalar Ortak Faaliyet Stratejisi", yıllık "Türk Diaspora Ortak Eylem Planları" ve "Türk Dünyası 2040 Vizyonu" doğrultusunda işbirliğini artırmaya çağrıldı.

Türkiye Bursları Programı kapsamında hayata geçirilen "TDT Diaspora Ortak Burs Programları" takdirle karşılandı. Söz konusu programların Türk devletleri ve diasporaları arasındaki bağların güçlendirilmesine katkı sağladığı belirtildi.

Ayrıca 8 Haziran'da Türkistan'da düzenlenen TDT 9. Eğitim Bakanları Toplantısı'nın sonuçları memnuniyetle karşılandı. TÜRK FUTBOLCULAR İÇİN YABANCI STATÜSÜ GÜNDEMDE Ankara Bildirisi'nin dikkat çeken başlıklarından biri de Türk devletleri arasında futbol alanında işbirliğinin geliştirilmesi oldu.

Bildiride, TDT üyesi devletlerin vatandaşı olan futbolcuların karşılıklı olarak "yabancı olmayan futbolcu" statüsünde değerlendirilmesine yönelik istişarelerin memnuniyetle karşılandığı belirtildi. Bu düzenlemenin somutlaştırılmasına yönelik daha fazla çaba gösterilmesi teşvik edildi.

Bununla birlikte bildiride, söz konusu statünün yürürlüğe girdiğine ilişkin bir karar açıklanmadı. TÜRK DEVLETLERİ ARASINDA TÜRK KUPASI TURNUVASI DÜZENLENMESİ ÖNERİLDİ Futbol alanındaki bir diğer başlık ise üye devletlerin milli takımları arasında düzenlenmesi planlanan "Türk Kupası" turnuvası oldu.

Bildiride, TDT üyesi ülkelerin milli takımlarının çeşitli düzeylerde katılımıyla bir Türk Kupası organizasyonu gerçekleştirilmesine yönelik istişareler memnuniyetle karşılandı. Turnuvanın hayata geçirilmesine yönelik girişimlerin somutlaştırılması için çalışmaların artırılması teşvik edildi.

MEDYA, DEZENFORMASYON VE STRATEJİK İLETİŞİMDE ORTAK HAREKET Türk devletleri arasında stratejik iletişim ve medya alanındaki işbirliğinin güçlendirilmesi de Ankara Bildirisi'nde yer aldı. Dezenformasyonla mücadele edilmesi ve medya sektöründe yeni ortaya çıkan teknolojilerin kullanımı konusunda ortak çalışmaların artırılması gerektiği vurgulandı.

16 Ekim'de Astana'da gerçekleştirilen TDT Medya ve Enformasyondan Sorumlu Bakanlar ve Üst Düzey Yetkililer 8. Toplantısı'nın sonuçları memnuniyetle karşılandı. ORTAK TÜRK ALFABESİNİN YAYGINLAŞTIRILMASI DESTEKLENDİ Ankara Bildirisi'nde Türk dünyasının kültürel bütünleşmesi kapsamında ortak Türk alfabesine ilişkin çalışmalar da ele alındı.