Avrupa sağlık sistemi savaş, kitle imha silahı ve biyolojik tehditlere hazırlanıyor

Avrupa daha geniş bir çatışma olasılığına karşı hazırlık yaparken, hükümetler savunmaya büyük miktarda para aktarıyor, NATO'nun doğu kanadını güçlendiriyor ve ordularını daha tehlikeli bir güvenlik ortamına hazırlıyor. Ancak gözden kaçma riski taşıyan başka bir cephe daha var: Avrupa'nın sağlık sektörü, hastaneleri, sağlık çalışanları ve kamu sağlığı sistemleri.

Füze ve drone saldırılarından kimyasal, biyolojik ve radyolojik tehditlere kadar, büyük bir çatışma sağlık sistemlerini eşi görülmemiş bir baskı altına sokabilir. Ve yapay zekanın biyoteknoloji alanında yeni imkanlar, aynı zamanda yeni riskler yaratmasıyla, Avrupa'yı bekleyen tehditleri öngörmek giderek zorlaşıyor.

Hazırlıklı bir sağlık sistemi yalnızca halk sağlığı meselesi değil. Norveç'in Başhekimi ve NATO Askeri Tıbbi Hizmetler Şefleri Komitesi başkanı Tümgeneral Petter Iversen'e göre, bu aynı zamanda ulusal güvenlik meselesi.“Sağlıklı bir toplum, dayanıklı bir toplumdur” dedi Iversen Euronews'e.

“Dayanıklıysanız, hasımların baskısına karşı koyabilirsiniz.”Bu da yalnızca askeri bir saldırının doğrudan sonuçlarına hazırlanmak anlamına gelmiyor. Hastanelerin kitlesel yaralanma vakalarıyla baş edebilmesini, tıbbi malzemelerin erişilebilir kalmasını, sağlık çalışanlarının olağanüstü koşullarda nasıl çalışacaklarını bilmesini ve aynı anda birden fazla acil durumla karşılaşıldığında ülkelerin uyum sağlayabilmesini sağlamak anlamına geliyor.

Yeni biyolojik tehditEn büyük belirsizliklerden biri, yapay zekanın hızla gelişmesinden ve biyolojik araştırmalarda potansiyel kullanımından kaynaklanıyor. Yapay zeka ilaç ve tedavilerin geliştirilmesini hızlandırmak için büyük imkanlar sunarken, kötü niyetli aktörlerin tehlikeli biyolojik ajanlar geliştirmesini de kolaylaştırabilir.“Ne ile karşı karşıya olduğunuzu bilmiyorsunuz, çünkü yapay zeka ile tasarlanmış bir virüs olabilir ya da bir devlet aktörü yeni bir virüs geliştirebilir” dedi Sağlık Acil Durum Hazırlık ve Müdahale Otoritesi (HERA) Direktörü ve Başkan Yardımcısı Laurent Muschel Euronews'e ve “biyogüvenliğin gündemin en üst sıralarında yer alacağını” ekledi.“Yapay zekanın kullanımını denetlemek için uygun bir düzenleyici çerçeveye, uygun bir gözetim sistemine ihtiyacımız var” dedi Muschel.

“Yeni ilaçlar geliştirmek için muhteşem bir teknoloji, ancak kötü aktörlerin çok güçlü araçlar geliştirmesine de yardım edebilir.”Iversen, yeni sentetik biyoloji, yeni biyoinformatik ve biyolojik geliştirme için yeni tekniklerin yapay zeka ile birleşiminin “son derece ciddiye alındığını”, kitle imha silahı olasılığının ise en ağır kaygılar arasında sayıldığını söylüyor.“Kitle imha silahlarının kullanılması ve bunun kimyasal, nükleer ve biyolojik açıdan yaratacağı sağlık sonuçları, en büyük tehdidi oluşturacak” dedi. Böyle bir saldırı, birbirinden çok farklı tedavi biçimleri gerektiren çok büyük sayıda hastaya yol açabilir, bu da sağlık kapasitesi üzerinde olağanüstü bir baskı yaratacak bir birleşim olur.

HERA, kitlesel yaralanma olayları, biyoterörizm ve kimyasal, biyolojik, radyolojik ve nükleer tehditler dahil olası tehditlere karşı tıbbi karşı önlemlerin devreye sokulabilmesini sağlamak için yöntemler üzerinde çalışıyor. Yaklaşımlardan biri, bir biyolojik tehdidin tam niteliği henüz bilinmeden önce koruma sağlayabilecek geniş spektrumlu tedaviler geliştirmek.“Önce geniş spektrumlu antiviraller, geniş spektrumlu antikorlar, monoklonal antikorlar.

Bunlar sizi tehdide karşı korur, ardından hedefe yönelik tedavi gelir” dedi Muschel. Avrupa aynı ölçüde hazırlıklı değilHükümetler, sağlık sistemlerinin bu senaryolara hazır olması gerektiğinin giderek daha fazla farkında.

Ancak farkındalık her zaman hazırlığa dönüşmüyor. Iversen'e göre ülkelerin hâlâ finansman sağlaması, eğitime yatırım yapması ve müdahale kapasitesini düzenli olarak tatbik etmesi gerekiyor.“400 metrelik koşunun yaklaşık 200 metresindeyiz” dedi Iversen.

“Finishe hazırlanıyoruz ve hem sivil hem askeri kaynakları ve kabiliyetleri nasıl kullanabileceğimize bakmamız gerekiyor.”Önde gidenler, Rusya ile sınırı bulunan ülkeler ve NATO'nun doğu kanadındaki devletler.“Rusya ile sınırı bulunan ülkelerin ve Avrupa'nın doğu kanadındaki ülkelerin, batıda yaşayan insanlardan farklı bir durum farkındalığına sahip olması doğal” dedi Iversen. Almanya, Norveç ile Baltık ve İskandinav ülkelerinde hastane yataklarını artırmak ve sağlık hizmetlerini genişletmek için yürütülen çalışmalara dikkat çekti.

Ancak yalnızca altyapı yeterli olmayacak. Iversen, hazırlığın sağlık sistemlerinin işleyişinde değişimi de gerektirdiği uyarısında bulundu, buna alışılmadık koşullarda çalışmak üzere tıp profesyonellerinin eğitilmesi de dahil.

Barış zamanında yüksek derecede uzmanlaşmış hizmetler hayati önemde. Ancak savaşta ya da büyük bir krizde sağlık sistemlerinin, personel ve tesislerin aniden artan hasta akınına esnek biçimde yanıt verebilmesini sağlayan daha genelci bir yaklaşım benimsemesi gerekebilir.

Onun gördüğü ikinci kırılganlık ise tedarik zinciri. Iversen, “Hem stoklama ve depoların bir arada bulunduğu bir kombinasyona, hem de güçlendirilmiş bir sanayi altyapısına ihtiyacımız var” diyerek, bunun bir krizin ilk dalgasına dayanmak ve sonrasında olacaklara uyum sağlama kapasitesini korumak için gerekli olduğunu söyledi.

Ukrayna'nın Avrupa'ya uyarısıAvrupa sağlık otoriteleri için Ukrayna'daki savaş, bu senaryoların çoğunu teorik çalışmalardan pratik derslere dönüştürdü. Hastaneler ve ambulanslar saldırıya uğradı. Sağlık çalışanları giderek daha tehlikeli koşullarda görev yapmak zorunda kaldı.

Ve çatışma, savaş alanındaki acil tedavinin çok ötesine geçen sağlık ihtiyaçları yarattı. Bu deneyim, travma bakımı, rehabilitasyon ve ruh sağlığı hizmetlerinin önemini ortaya koydu.“Travma bakımına çok daha fazla ihtiyaç olduğunu gördük” dedi Ukrayna'daki eski DSÖ Ülke Ofisi Başkanı Jarno Habicht Euronews'e.

Yaralanmaların boyutu, özellikle ampütasyon geçiren kişiler için giderek artan bir rehabilitasyon ihtiyacı da doğurdu.“Bugün savaş olmasaydı sahip olmayacağımız binlerce fazla ampütasyon vakamız var” dedi Habicht. Ruh sağlığı, hem geniş nüfus için hem de sürekli baskı altında çalışan sağlık emekçileri için bir diğer büyük meydan okuma.

Habicht, liderleri hastane binaları ve ekipmanın ötesine bakmaya, sağlık sistemlerini ayakta tutan insanları, doktorları, hemşireleri, teknisyenleri ve destek personelini görmeye çağırdı.“İyi bir binaya, güvenli bir alana ihtiyacınız var. Ama nihayetinde, hemşireler orada mı, doktorlar orada mı, destek personeli orada mı, buna bağlısınız” dedi.

Sağlık çalışanlarının, mesleklerinde kalabilmek ve acil durumlar yaşandığında karşılık verebilmek için doğru araçlara, eğitime ve finansa da ihtiyacı var.“Sağlığın aslında bütün güvenlik ve savunma sisteminin parçası olduğunu fark etmek gerçekten çok ama çok önemli” dedi Habicht.