Kayseri’nin asırlık ilim yolculuğu: Milletvekili Cıngı kaleme aldı

AK Parti Kayseri Milletvekili Murat Cahid Cıngı, kaleme aldığı yazıda Somuncu Baba'dan başlayarak Hacı Bayram-ı Veli, Akşemseddin ve İbrahim Tennûrî'ye uzanan Kayseri'nin ilim ve tasavvuf geleneğini anlattı.

Hikyenin başlangıcında 14. yüzyılda Kayseri'den çıkan Şeyh Hmid-i Veli, namıdiğer Somuncu Baba bulunuyor. Kaynakların çoğunda Kayserili olarak geçen Somuncu Baba, Bursa'da ekmek pişirip dağıttığı için halk arasında bu isimle tanınıyordu

Bursa Ulu Camii'nin açılışında yaşandığı rivayet edilen olay ise onun gizli kalan ilmî yönünü ortaya çıkardı. Rivayete göre Yıldırım Bayezid, hutbeyi Emir Sultan'ın okumasını istedi. Emir Sultan ise cemaat arasındaki mütevazı fırıncıyı işaret etti. Minbere çıkan Somuncu Baba'nın Ftiha Suresi'ni farklı yorum katmanlarıyla açıklaması, dönemin önemli limlerinden Molla Fenrî'yi de etkiledi. Kimliği ve ilmî birikimi ortaya çıkınca Bursa'dan ayrılan Somuncu Baba'nın mirası ise yetiştirdiği öğrenciler üzerinden devam etti.

Kayseri'nin 4 asırlık bilge zinciri: Somuncu Baba'dan Sunullah Efendi'ye Bu zincirin sonraki halkaları Hacı Bayram-ı Veli ve onun talebesi Akşemseddin oldu. Akşemseddin'in halifesi İbrahim Tennûrî ise bu ilim ve irfan yolunu yeniden Kayseri'ye taşıdı. 15. yüzyılda Kayseri'ye gelen Tennûrî, Hunat Hatun Medresesi'nde müderrislik yaptı ve mürşidinin emriyle şehirde çalışmalarını sürdürdü.

Sonraki yüzyıllarda bu birikim Kayseri'den farklı coğrafyalara taşındı. 17. yüzyılın isimlerinden Kayserili Nefes Anbarı Osman Efendi, ilim ve tasavvufun yanı sıra musikide de öne çıktı. Kayseri'de Cevn-ı Vatan Tekkesi'nde zkirbaşılık yaptıktan sonra İstanbul'da şeyhliğe kadar yükseldi.

Yüzyıllar boyu yaşatılıyor 18. yüzyıla gelindiğinde ise Kayserili limlerin Osmanlı'nın kadılık ve medrese çevrelerinde yer aldığı görülüyor. Seyyid Mehmed Sunullah Efendi, Üsküdar kadılığı payesinin ardından Sofya ve Diyarbakır'da görev yaptıktan sonra hayatının sonunda Kayseri'ye döndü.

Cıngı, yazısında bu isimleri bir araya getirerek Kayseri'nin ilim tarihinin yalnızca kitaplarla değil, kuşaktan kuşağa aktarılan bir insan zinciriyle şekillendiğine dikkat çekti. Somuncu Baba'dan başlayan bu mirasın medreselerden tekkeler ve kadı kürsülerine uzanarak yüzyıllar boyunca yaşatıldığına vurgu yaptı.