Tarihte bugün: 11 Kasım'da Türkiye ve dünyada neler yaşandı?

11 Kasım, tarih boyunca birçok önemli gelişmeye sahne olan özel günlerden biri olarak dikkat çekiyor. Siyasi kararlar, bilimsel keşifler, toplumsal dönüşümler ve dünya tarihini etkileyen olaylar bu tarihte yaşandı. Bazı gelişmeler kendi dönemini şekillendirirken, bazıları ise yıllar sonra bile etkisini sürdürdü.

Tarihin akışını değiştiren olayların bir araya geldiği 11 Kasım, geçmişten günümüze uzanan önemli izler taşıyor. Dünya ve Türkiye tarihinde derin izler bırakan bu gelişmeler, bugün hâlâ önemini koruyor.

İşte tarihin sayfalarında 11 Kasım'da yaşanan dikkat çekici olaylar…1539 - Mihrimah Sultan ile Rüstem Paşa evlendi1539 yılında Kanuni Sultan Süleyman ile Hürrem Sultan'ın kızı Mihrimah Sultan, Osmanlı devlet adamı Rüstem Paşa ile evlendi. Mihrimah Sultan saray içinde güçlü bir konuma sahipti ve ilerleyen yıllarda devlet siyaseti üzerinde de etkili oldu.

Rüstem Paşa ise Osmanlı bürokrasisinde hızla yükselmiş önemli devlet adamlarından biriydi. Evlilik saray ve devlet çevresinde büyük törenlerle kutlandı. Şenliklerin günlerce sürdüğü ve İstanbul'da geniş katılımlı eğlenceler düzenlendiği aktarılmaktadır.

Bazı kronolojiler düğün törenlerini 11 Kasım'da başlatıp 26 Kasım'a kadar süren bir süreç olarak verir. Ancak Osmanlı saray düğünlerinde farklı törenlerin farklı günlerde yapılması nedeniyle tek bir “evlilik günü” belirlemek her zaman kolay değildir.

Rüstem Paşa daha sonra iki kez sadrazamlık görevine getirildi. Mihrimah Sultan ise özellikle hayır eserleri ve Mimar Sinan'a yaptırdığı külliyelerle tanındı. Üsküdar ve Edirnekapı'daki Mihrimah Sultan camileri onun adını günümüze taşıyan en önemli yapılardandır.

1889 - Washington ABD'nin 42. eyaleti oldu1889 yılında Washington, Amerika Birleşik Devletleri'nin 42. eyaleti olarak Birliğe katıldı. Bölge uzun süre Washington Territory adıyla federal yönetim altında bulunmuştu. 19. yüzyılda demiryollarının gelişmesi, kereste ticareti ve tarımsal üretim nüfusun hızla artmasına katkı sağladı.

Eyalet olabilmek için gerekli siyasi ve hukuki hazırlıklar 1880'lerin sonunda tamamlandı. Başkan Benjamin Harrison 11 Kasım 1889 tarihinde Washington'ın Birliğe kabulünü resmen ilan etti. Olympia eyalet başkenti olarak belirlendi.

Seattle ise ilerleyen yıllarda bölgenin en büyük ekonomik ve ticari merkezi hâline geldi. Pasifik kıyısındaki limanlar Washington'ı Asya ile ticarette önemli bir merkez yaptı. Boeing gibi büyük sanayi şirketlerinin ortaya çıkması da eyalet ekonomisini değiştirdi.

Washington günümüzde teknoloji, havacılık, tarım ve dış ticaret bakımından ABD'nin önemli eyaletlerinden biridir.

1914 - Osmanlı Devleti İtilaf Devletlerine cihat ilanıyla savaş durumunu pekiştirdiOsmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'na girişini yalnızca 11 Kasım 1914 tarihinde İtilaf Devletlerine savaş ilan etmesi şeklinde anlatmak eksik kalır.

Osmanlı donanmasının 29 Ekim'de Rus limanlarına saldırmasının ardından Rusya 2 Kasım'da Osmanlı Devleti'ne savaş ilan etti. İngiltere ve Fransa da 5 Kasım 1914 tarihinde Osmanlı Devleti'ne resmen savaş ilan etti. Osmanlı yönetimi ise 11 Kasım'da İtilaf Devletlerine karşı savaş durumunu resmîleştiren kararlarını açıkladı.

Ardından 14 Kasım'da padişah ve halife V. Mehmed Reşad adına cihat ilan edildi. Böylece Osmanlı Devleti Almanya ve Avusturya-Macaristan'ın yanında I. Dünya Savaşı'na tamamen dahil oldu. Kafkasya, Çanakkale, Irak, Filistin, Hicaz ve Yemen gibi çok sayıda cephede savaş başladı.

Çatışmalar Osmanlı Devleti açısından çok ağır insan ve ekonomik kayıplara neden oldu. Savaş 1918'de Mondros Mütarekesi ile Osmanlı açısından sona erdi. Bu nedenle 11 Kasım, Osmanlı'nın savaşa giriş sürecindeki önemli resmî aşamalardan biridir.

1918 - Almanya ile imzalanan ateşkes I. Dünya Savaşı'nın Batı Cephesi'ndeki çatışmaları sona erdirdi1918 yılında Almanya ile İtilaf Devletleri arasında imzalanan Compiègne Ateşkesi, I. Dünya Savaşı'nın büyük çatışmalarını sona erdirdi.

Ateşkes Fransa'nın Compiègne Ormanı'nda bir demiryolu vagonunda imzalandı. Görüşmeler Almanya'daki siyasi rejimin çöktüğü ve Kaiser II. Wilhelm'in tahttan çekildiği günlerin hemen ardından gerçekleşti. Belge 11 Kasım 1918 sabahı imzalandı ve aynı gün saat 11.00'de yürürlüğe girdi.

Bu nedenle “on birinci ayın on birinci gününün on birinci saati” ifadesi savaşın sona erişinin simgesi hâline geldi. Almanya Batı Cephesi'ndeki işgal ettiği bölgelerden çekilmeyi ve ağır askerî şartları kabul etti. Bununla birlikte ateşkes hukuken kesin barış antlaşması değildi.

Almanya ile nihai barış düzeni 28 Haziran 1919 tarihinde imzalanan Versailles Antlaşması'yla oluşturuldu. I. Dünya Savaşı'nın başka cephelerinde Osmanlı, Avusturya-Macaristan ve Bulgaristan daha önce ayrı ateşkesler imzalamıştı. 11 Kasım bugün birçok ülkede savaşta ölenleri anma günü olarak kabul edilmektedir.

1918 - Polonya 123 yıl sonra bağımsız devlet olarak yeniden ortaya çıktı1918 yılında Polonya, 18. yüzyılın sonlarında Rusya, Prusya ve Avusturya arasında paylaşılmasından 123 yıl sonra bağımsız devlet olarak yeniden ortaya çıktı. I.

Dünya Savaşı'nın sonunda Almanya, Avusturya-Macaristan ve Rusya'daki büyük siyasi çöküş Polonya bağımsızlığı için tarihî fırsat yarattı. Józef Piłsudski 10 Kasım'da Alman esaretinden Varşova'ya döndü. 11 Kasım 1918 tarihinde askerî yetkiler kendisine devredildi.

Aynı gün Almanya'nın Batı Cephesi'nde ateşkes imzalaması Avrupa'daki savaşın büyük ölçüde sona erdiğini gösteriyordu. Polonyalı güçler Varşova'daki Alman birliklerini silahsızlandırmaya başladı. Bağımsız Polonya'nın sınırlarının kesinleşmesi ise birkaç yıl süren savaş ve diplomatik mücadele sonucunda gerçekleşti.

Polonya özellikle Sovyet Rusya ile 1919-1921 arasında savaşmak zorunda kaldı. 11 Kasım daha sonra ülkenin resmî Bağımsızlık Günü ilan edildi. Günümüzde Polonya'da en önemli millî bayramlardan biri olarak kutlanmaktadır.

1923 - Hitler Birahane Darbesi'nin ardından tutuklandı1923 yılında Adolf Hitler, Münih'teki başarısız Birahane Darbesi'nin ardından yakalanarak tutuklandı. Darbe girişimi 8 Kasım akşamı Hitler ve Nazi Partisi taraftarlarının Bürgerbräukeller adlı birahaneyi basmasıyla başlamıştı.

Hitler Bavyera yönetimini ele geçirerek Berlin'e doğru büyük bir siyasi harekât başlatmayı planlıyordu. Ancak 9 Kasım'da Münih merkezine yapılan yürüyüş polis tarafından durduruldu. Çıkan çatışmada 16 Nazi taraftarı ve dört polis hayatını kaybetti.

Hitler olay yerinden kaçmayı başardı ancak birkaç gün içinde bulundu. Tutuklanması 11 Kasım civarında gerçekleşti ve daha sonra vatana ihanet suçundan yargılandı. Mahkeme sürecini siyasi propaganda aracı olarak kullandı ve ülke çapında tanınırlığı arttı.

Beş yıl hapis cezası almasına rağmen yalnızca yaklaşık dokuz ay cezaevinde kaldı. Landsberg Cezaevi'nde bulunduğu sırada Kavgam adlı kitabının önemli bölümünü hazırladı. Darbenin başarısızlığı Hitler'i iktidarı silahlı ayaklanma yerine siyasi sistem içinden ele geçirme stratejisine yöneltti.

1926 - Route 66 ABD karayolu sistemine resmen dahil edildi1926 yılında Amerika'nın en ünlü karayollarından Route 66, federal karayolu sisteminin bir parçası olarak resmen numaralandırıldı. Yol Chicago'dan başlayarak Illinois, Missouri, Kansas, Oklahoma, Texas, New Mexico ve Arizona üzerinden California'ya uzanıyordu.

Toplam uzunluğu ilk güzergâhına göre yaklaşık 3.900 kilometreydi. 11 Kasım 1926 tarihinde ABD numaralı karayolu sistemi resmen onaylandı ve “U.S. Route 66” adı kullanılmaya başlandı. Ancak yolun tamamının aynı gün yeni baştan açıldığını söylemek doğru değildir; Route 66 mevcut yolların birleştirilmesiyle oluşturuldu ve bazı kesimlerinin asfaltlanması yıllar sürdü.

1930'larda Büyük Buhran sırasında batıya göç eden binlerce kişi bu yolu kullandı. John Steinbeck Gazap Üzümleri romanında Route 66'yı “Ana Yol” olarak tanımladı. II. Dünya Savaşı sonrasında otomobil turizminin simgelerinden biri hâline geldi.

Interstate otoyollarının gelişmesiyle önemini kaybetti ve 1985'te federal karayolu sisteminden çıkarıldı. Buna rağmen “Historic Route 66” günümüzde Amerikan kültürünün en tanınmış yol simgelerinden biridir.

1938 - İsmet İnönü Türkiye'nin ikinci Cumhurbaşkanı seçildiMustafa Kemal Atatürk'ün 10 Kasım 1938 tarihinde hayatını kaybetmesinin ardından Türkiye Büyük Millet Meclisi ertesi gün yeni Cumhurbaşkanını seçmek üzere toplandı. CHP milletvekilleri eski Başbakan ve Millî Mücadele komutanlarından İsmet İnönü üzerinde uzlaştı.

11 Kasım 1938 tarihinde yapılan seçimde İnönü oylamaya katılan milletvekillerinin tamamının oyunu alarak Türkiye Cumhuriyeti'nin ikinci Cumhurbaşkanı seçildi. Aynı gün Cumhurbaşkanlığı görevini resmen devraldı. İnönü daha sonra CHP içinde “Millî Şef” unvanıyla anılmaya başladı.

Cumhurbaşkanlığının en önemli dönemi II. Dünya Savaşı yılları oldu. Türkiye savaşın büyük bölümünde tarafsız kalmaya çalıştı ve doğrudan çatışmanın dışında tutuldu. İnönü döneminin sonlarında çok partili siyasi hayata geçiş başladı.

1946 yılında ilk çok partili genel seçim, 1950 yılında ise iktidarın seçim yoluyla el değiştirmesi gerçekleşti. İnönü 22 Mayıs 1950 tarihinde Cumhurbaşkanlığı görevini Celâl Bayar'a devretti.

1940 - İngiliz uçakları Taranto'daki İtalyan filosuna saldırdı1940 yılında İngiliz Kraliyet Donanması, İtalya'nın Taranto Limanı'ndaki savaş filosuna karşı tarihin en önemli uçak gemisi operasyonlarından birini gerçekleştirdi. Saldırı 11 Kasım'ı 12 Kasım'a bağlayan gece yapıldı.

İngiliz uçak gemisi HMS Illustrious'tan havalanan Fairey Swordfish torpido uçakları limandaki İtalyan savaş gemilerini hedef aldı. İtalyan donanması Akdeniz'deki İngiliz deniz yolları açısından önemli tehdit oluşturuyordu.

Sayıca az İngiliz uçakları limana iki dalga hâlinde saldırdı. Üç İtalyan zırhlısı ağır şekilde hasar gördü ve başka gemiler de zarar gördü. İngilizler yalnızca birkaç uçak kaybetti. Taranto Baskını, uçak gemisinden kalkan uçakların büyük savaş gemilerine karşı ne kadar etkili olabileceğini gösterdi.

Japon askerî planlamacıların da operasyonu ayrıntılı biçimde inceledikleri bilinmektedir. Bir yıl sonra gerçekleştirilen Pearl Harbor saldırısında benzer hava-deniz taktikleri kullanıldı. Taranto Baskını deniz savaşlarında uçak gemilerinin yükselişini gösteren dönüm noktalarından biri oldu.

1947 - Türkiye'nin IMF üyelik süreci 1947 yılında tamamlandıTürkiye'nin Uluslararası Para Fonuna 11 Kasım 1947 tarihinde üye olduğu yönündeki tarih bazı kronolojilerde yer alsa da üyeliğin resmî tarihi 11 Mart 1947 olarak kabul edilir. IMF, II.

Dünya Savaşı sonrasında uluslararası para sisteminde istikrar sağlamak amacıyla 1944 Bretton Woods Konferansı'nın ardından kurulmuştu. Türkiye Bretton Woods kurumlarına katılma kararı alarak hem IMF hem Dünya Bankası üyeliği için gerekli işlemleri yürüttü.

Türkiye'nin IMF üyeliği 1947 yılında başladı. Üyelik, ülkenin savaş sonrası Batı ekonomik sistemiyle bütünleşme politikasının önemli adımlarından biri oldu. IMF'nin temel amacı döviz kuru istikrarını desteklemek, ödemeler dengesi sorunları yaşayan ülkelere mali kaynak sağlamak ve uluslararası ekonomik iş birliğini geliştirmekti.

Türkiye sonraki dönemlerde IMF ile çok sayıda stand-by anlaşması yaptı. Özellikle 1950'lerden 2000'li yıllara kadar IMF programları Türkiye'nin ekonomi politikalarında sık sık belirleyici oldu. Son IMF stand-by düzenlemesi 2008 yılında sona erdi. Türkiye 2013 yılında IMF'ye olan son kredi borcunu ödedi.

1951 - Juan Perón ikinci kez Arjantin Devlet Başkanı seçildi1951 yılında Arjantin Devlet Başkanı Juan Domingo Perón, yapılan seçimleri kazanarak ikinci dönem için göreve seçildi. Seçim 11 Kasım tarihinde gerçekleştirildi.

Bu seçim Arjantin tarihinde kadınların ilk kez ulusal seçimlerde oy kullandığı seçim olması bakımından da büyük önem taşıyordu. Kadınlara oy hakkı 1947 yılında kabul edilmiş ve Eva Perón bu reformun en güçlü savunucularından biri olmuştu.

Perón seçimde Radikal Yurttaş Birliği'nin adayı Ricardo Balbín'e karşı yarıştı. Oyların yüzde 60'ından fazlasını alarak büyük bir zafer kazandı. Perón'un işçi sınıfına yönelik sosyal politikaları, ücret artışları ve sendikalarla yakın ilişkisi geniş bir halk desteği oluşturmuştu.

Eva Perón sağlık sorunları nedeniyle başkan yardımcılığı adaylığından çekilmiş ve Temmuz 1952'de hayatını kaybetmişti. Perón'un ikinci dönemi ekonomik sıkıntılar ve muhalefetle artan gerilimlerle geçti. 1955 yılında askerî darbeyle görevden uzaklaştırıldı. Yıllar süren sürgünün ardından 1973'te yeniden Arjantin Cumhurbaşkanı seçildi.

1959 - Akis dergisi yazarları İran Şahı'na hakaret suçlamasıyla hapse mahkûm edildi1959 yılında dönemin etkili siyasi dergilerinden Akis'in yazarları Kurtul Altuğ ve Doğan Avcıoğlu, İran Şahı Muhammed Rıza Pehlevi hakkında yayımlanan yazılar nedeniyle mahkûm edildi. Dergi 1950'li yıllarda Türkiye'nin siyasi ve toplumsal gündemini eleştirel biçimde izleyen yayınlardan biriydi.

İran Şahı'nın Türkiye ile ilişkileri ve İran'daki yönetim biçimi hakkında yayımlanan değerlendirmeler dava konusu oldu. Yazarlar yabancı bir devlet başkanına yayın yoluyla hakaret ettikleri gerekçesiyle yargılandı. Mahkeme her iki yazara üç ayı aşan hapis cezaları verdi.

Olay Türkiye'deki basın özgürlüğü ve yabancı devlet adamlarına yönelik eleştirilerin hukuki sınırları konusunda tartışmalara neden oldu. Doğan Avcıoğlu daha sonraki yıllarda Yön dergisinin kurucuları arasında yer aldı ve Türk düşünce hayatında etkili isimlerden biri oldu.

Kurtul Altuğ da gazetecilik ve televizyonculuk kariyerini uzun yıllar sürdürdü. Akis dergisi Demokrat Parti dönemindeki siyasi tartışmaların önemli yayın organlarından biri olarak tarihe geçti.

1965 - Rodezya İngiltere'den tek taraflı bağımsızlık ilan etti1965 yılında Güney Rodezya'daki beyaz azınlık yönetimi, Birleşik Krallık'tan tek taraflı bağımsızlık ilan etti. Başbakan Ian Smith liderliğindeki yönetim 11 Kasım tarihinde Unilateral Declaration of Independence adı verilen bildiriyi yayımladı.

Ancak bu olay normal bir sömürge bağımsızlığı olarak kabul edilmedi. İngiltere, siyah çoğunluğa demokratik siyasi haklar verilmeden bağımsızlık tanımayı reddediyordu. Ian Smith hükûmeti ise beyaz azınlığın siyasi üstünlüğünü koruyan sistemi devam ettirmek istiyordu.

İngiltere bağımsızlık ilanını yasa dışı kabul etti ve Rodezya yönetimini tanımadı. Birleşmiş Milletler de ekonomik yaptırımlar uyguladı. Ülkede siyah milliyetçi hareketlerle yönetim arasında uzun süren silahlı mücadele başladı.

1979-1980 görüşmelerinin ardından çok ırklı seçimler gerçekleştirildi. Ülke 18 Nisan 1980 tarihinde uluslararası olarak tanınan Zimbabwe Cumhuriyeti adıyla bağımsız oldu ve Robert Mugabe Başbakanlığa geldi.

1966 - Gemini 12 uzaya fırlatıldı1966 yılında NASA, Gemini programının son insanlı görevi olan Gemini 12'yi uzaya fırlattı. Fırlatma 11 Kasım tarihinde Florida'daki Cape Kennedy Uzay Merkezi'nden gerçekleştirildi. Uzay aracında astronotlar James Lovell ve Edwin “Buzz” Aldrin bulunuyordu.

Görevin temel amaçlarından biri uzayda buluşma ve kenetlenme tekniklerini geliştirmekti. Gemini 12 yörüngedeki Agena hedef aracıyla başarıyla buluşarak kenetlendi. Buzz Aldrin ayrıca birkaç uzay yürüyüşü gerçekleştirdi. Önceki Gemini görevlerinde astronotların uzay yürüyüşleri sırasında aşırı yorulması önemli sorun olmuştu.

Aldrin'in özel tutamaklar ve planlanmış hareketlerle gerçekleştirdiği çalışmalar bu sorunun çözülmesine katkı sağladı. Görev yaklaşık dört gün sürdü ve 15 Kasım'da başarılı biçimde sona erdi. Gemini programında geliştirilen buluşma, kenetlenme ve uzay yürüyüşü teknikleri daha sonra Apollo Ay görevlerinde kullanıldı. Buzz Aldrin 1969 yılında Apollo 11 göreviyle Ay'a ayak basan ikinci insan oldu.

1970 - Savaş suçlarının zamanaşımına uğramamasına ilişkin Avrupa sözleşmesi kabul edildi1970 yılıyla ilişkilendirilen savaş suçları ve insanlığa karşı suçların zamanaşımına uğramamasına ilişkin Avrupa düzenlemesinin tarihi konusunda kronoloji listelerinde karışıklık bulunmaktadır. Avrupa Konseyi bünyesindeki “İnsanlığa Karşı Suçlar ve Savaş Suçlarında Zamanaşımının Uygulanmamasına Dair Avrupa Sözleşmesi” 25 Ocak 1974 tarihinde imzaya açıldı.

Dolayısıyla sözleşmenin 11 Kasım 1970 tarihinde yürürlüğe girdiği bilgisi doğru değildir. Sözleşmenin amacı savaş suçları ve insanlığa karşı suçların yalnızca uzun zaman geçtiği gerekçesiyle cezasız kalmasını önlemekti. II.

Dünya Savaşı'ndan sonra Nazi suçlarının soruşturulması sırasında zamanaşımı meselesi uluslararası hukukta büyük tartışma yaratmıştı. Birleşmiş Milletler de 1968 yılında benzer konuda ayrı bir sözleşme kabul etmişti. Avrupa Konseyinin sözleşmesi daha sonra belirli sayıda devletin onayından sonra yürürlüğe girdi.

Türkiye bu Avrupa sözleşmesine taraf olmadı. Günümüzde soykırım, insanlığa karşı suçlar ve savaş suçlarında zamanaşımı konusu uluslararası ceza hukukunun temel ilkelerinden biri olarak ele alınmaktadır.

1973 - Mısır ile İsrail arasında ateşkes uygulamasına yönelik anlaşma imzalandı1973 yılında Yom Kippur Savaşı'nın ardından Mısır ile İsrail arasında ateşkesi uygulamaya yönelik önemli bir anlaşma imzalandı. Mısır ve Suriye 6 Ekim 1973 tarihinde İsrail'e karşı eş zamanlı saldırı başlatmıştı.

Haftalar süren ağır çatışmalar sonucunda Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi ateşkes çağrısı yaptı. Çatışmaların büyük bölümü 24-25 Ekim civarında sona erdi ancak cephedeki durum hâlâ son derece gergindi. 11 Kasım 1973 tarihinde Mısır ve İsrail askerî temsilcileri Kahire-Süveyş yolu üzerindeki 101. kilometrede bir anlaşma imzaladı.

“Altı Nokta Anlaşması” olarak bilinen belge mevcut ateşkesin uygulanmasını düzenliyordu. Anlaşmada savaş esirlerinin değişimi, kuşatma altındaki Mısır Üçüncü Ordusuna yardım ulaştırılması ve askerî görüşmelerin sürdürülmesi gibi konular yer aldı.

Bu süreç daha sonra Ocak 1974'teki kuvvetlerin ayrıştırılması anlaşmasına zemin hazırladı. ABD'nin yürüttüğü diplomasi Mısır ile İsrail arasındaki ilişkilerin değişmesinde önemli rol oynadı. İki ülke 1979 yılında resmî barış antlaşması imzaladı.

1975 - Angola bağımsızlığını ilan etti1975 yılında Angola, Portekiz'in yaklaşık beş yüzyıllık sömürge yönetiminin ardından bağımsızlığını ilan etti. Portekiz'deki 1974 Karanfil Devrimi sonrasında yeni yönetim Afrika'daki sömürgelerden çekilmeye karar vermişti.

Angola'daki MPLA, FNLA ve UNITA hareketleri sömürge yönetimine karşı mücadele etmiş ancak bağımsızlık öncesinde birbirleriyle de çatışmaya başlamıştı. Portekiz'in resmî egemenliği 10 Kasım'ı 11 Kasım'a bağlayan gece sona erdi.

MPLA lideri Agostinho Neto 11 Kasım 1975 tarihinde Luanda'da Angola'nın bağımsızlığını ilan etti. Yeni devlet Angola Halk Cumhuriyeti adını aldı. Neto ülkenin ilk Cumhurbaşkanı oldu. Ancak bağımsızlık aynı zamanda uzun sürecek Angola İç Savaşı'nın başlangıcı oldu.

Sovyetler Birliği ve Küba MPLA'yı desteklerken ABD, Güney Afrika ve başka güçler farklı dönemlerde rakip gruplara destek verdi. İç savaş 2002 yılına kadar sürdü ve yüz binlerce kişinin hayatını kaybetmesine neden oldu.

1976 - Türkiye ile Sovyetler Birliği elektrik alışverişi anlaşması imzaladı1976 yılında Türkiye ile Sovyetler Birliği arasında elektrik enerjisi alışverişine ilişkin uzun vadeli bir anlaşma imzalandı. İki ülke Soğuk Savaş sırasında farklı siyasi bloklarda yer almalarına rağmen 1960'ların ikinci yarısından itibaren ekonomik ilişkilerini önemli ölçüde geliştirmişti.

Sovyetler Birliği Türkiye'deki bazı büyük sanayi yatırımlarına kredi ve teknik destek sağlamıştı. Enerji alanındaki iş birliği de bu yakınlaşmanın bir parçası oldu. 11 Kasım 1976 tarihinde imzalanan anlaşmada iki ülke arasında yaklaşık on yıllık dönem için elektrik alışverişinin düzenlenmesi amaçlandı.

Sınır bölgelerinde elektrik iletim hatlarının geliştirilmesi ve enerji ihtiyacının karşılıklı olarak desteklenmesi planlandı. Türkiye'nin 1970'lerde hızla büyüyen elektrik talebi yeni kaynak arayışlarını artırıyordu. Aynı dönemde petrol krizleri enerji güvenliğini daha da önemli hâle getirmişti.

Türkiye-Sovyet ekonomik ilişkileri 1980'lerde doğal gaz anlaşmalarıyla yeni bir boyuta ulaştı. Bu süreç günümüzdeki Türkiye-Rusya enerji ilişkilerinin tarihsel temellerinden biri olarak görülebilir.

1987 - Van Gogh'un İrisler tablosu 53,9 milyon dolara satıldı1987 yılında Vincent van Gogh'un ünlü İrisler tablosu New York'ta düzenlenen açık artırmada 53,9 milyon dolara satıldı. Van Gogh eseri 1889 yılında Fransa'nın Saint-Rémy kentindeki akıl hastanesinde kaldığı dönemde yapmıştı.

Ressam bahçedeki süsen çiçeklerini konu alan tabloyu hastaneye kabul edilmesinden kısa süre sonra tamamladı. Eser 11 Kasım 1987 tarihinde Sotheby's müzayede evinde satışa çıkarıldı. 53,9 milyon dolarlık fiyat o dönemde bir sanat eseri için ödenen en yüksek bedellerden biri oldu.

Alıcının Avustralyalı iş insanı Alan Bond olduğu açıklandı. Ancak ödeme sorunları nedeniyle eserin mülkiyet süreci daha sonra değişti. Tablo 1990 yılında J. Paul Getty Museum tarafından satın alındı. İrisler günümüzde Los Angeles'taki Getty Center koleksiyonunun en tanınmış eserlerinden biridir.

Satış, 1980'lerde uluslararası sanat piyasasında yaşanan büyük fiyat artışlarının simgelerinden biri oldu.

1996 - Sayısal Loto Türkiye'de oynanmaya başladı1996 yılında Millî Piyango İdaresi Türkiye'de yeni bir şans oyunu olan Sayısal Loto'yu başlattı. Oyun belirli sayıların çekiliş sonucunda doğru tahmin edilmesine dayanıyordu.

Katılımcılar belirli sayı aralığından seçim yaparak kuponlarını dolduruyor ve çekiliş sonuçlarını bekliyordu. Sayısal Loto kısa süre içinde Millî Piyango, Spor Toto ve diğer şans oyunlarının yanında geniş kitlelerce oynanan oyunlardan biri hâline geldi.

İlk uygulama 1996 yılının kasım ayında başladı. Büyük ikramiyelerin haftadan haftaya devredebilmesi oyunun popülerliğini artırdı. Televizyondan yayımlanan çekilişler de geniş izleyici kitlesine ulaştı. İlerleyen yıllarda oyun sisteminde sayı aralıkları ve çekiliş düzeni çeşitli kez değiştirildi.

Türkiye'deki şans oyunlarının işletme modeli de daha sonraki yıllarda yeniden yapılandırıldı. Sayısal Loto farklı formatlarla günümüzde de devam eden şans oyunlarından biridir.

2001 - Türkiye Komünist Partisi adıyla yeni siyasi parti faaliyete geçti2001 yılında Sosyalist İktidar Partisi, gerçekleştirdiği olağanüstü kongrede adını Türkiye Komünist Partisi olarak değiştirdi. Bu nedenle partinin 11 Kasım 2001 tarihinde Yalçın Küçük ve Metin Çulhaoğlu tarafından sıfırdan kurulduğunu söylemek tam doğru değildir.

Partinin siyasi kökleri 1990'lı yıllarda faaliyet gösteren Sosyalist Türkiye Partisi ve Sosyalist İktidar Partisine dayanıyordu. 11 Kasım 2001 tarihinde yapılan kongrede TKP adı benimsendi. Metin Çulhaoğlu partinin ideolojik gelişiminde önemli isimlerden biri olmakla birlikte parti yönetiminde farklı kadrolar da rol aldı.

Yalçın Küçük ise Türkiye sosyalist hareketi içerisinde etkili bir düşünür olmasına rağmen TKP'nin iki kurucusundan biri şeklindeki anlatım tarihsel olarak fazla basitleştiricidir. Parti sosyalist ekonomi, laiklik, anti-emperyalizm ve işçi sınıfı siyaseti üzerinde durdu.

2002 genel seçimlerine TKP adıyla katıldı. Daha sonraki yıllarda parti içinde yaşanan ayrılıklar sonucunda farklı sosyalist örgütler ortaya çıktı. TKP adı ise Türkiye sol siyasetinde kullanılmaya devam etti.

2025 - Türk Hava Kuvvetlerine ait C-130E askerî nakliye uçağı düştü2025 yılında Türk Hava Kuvvetlerine ait C-130E Hercules tipi askerî nakliye uçağı Azerbaycan'dan Türkiye'ye dönüş uçuşu sırasında Gürcistan'da düştü. Kaza 11 Kasım tarihinde Gürcistan-Azerbaycan sınırı yakınlarında meydana geldi.

Uçağın Türk Hava Kuvvetlerinin askerî personel ve malzeme taşımasında kullandığı C-130 filosuna ait olduğu açıklandı. Kazanın ardından Türkiye, Gürcistan ve Azerbaycan makamları koordineli arama ve kurtarma çalışmaları başlattı.

Uçakta bulunan 20 askerî personelin tamamı hayatını kaybetti. Enkaz alanında yapılan çalışmaların ardından uçuş veri kayıtları ve uçak parçaları teknik incelemeye alındı. Kazanın kesin nedenini belirlemek amacıyla Türk Hava Kuvvetleri bünyesinde ayrıntılı kaza-kırım soruşturması başlatıldı.

İlk teknik çalışmalar olayın ani geliştiğini gösterirken nihai neden konusunda incelemelerin sürdüğü açıklandı. Kaza Türkiye'de büyük üzüntü yarattı ve hayatını kaybeden askerler için törenler düzenlendi. 11 Kasım 2025'teki olay Türk askerî havacılık tarihinin son yıllardaki en ağır kazalarından biri oldu.

Tarihin izinde bir gün: 11 KasımHer yılın her günü, tarih sayfalarında yeni bir hikâye anlatır. Bugün, 11 Kasım'ın geçmişten günümüze uzanan izlerine birlikte göz attık. Yarın, tarihin başka bir sayfasında yeniden buluşmak üzere.