Tüm dünyada yaklaşık bir milyar insanın D vitamini eksikliği var

D vitamini yağda eriyen bir vitamindir. Aslında vücudumuzdaki steroid yapısındaki hormonların ortak özelliklerini gösterir. İnsanlar dışında hayvanlar bitki ve mantarlarda yaygın olarak bulunan bir vitamindir. D vitamini derimizde güneşin UV-B ışınımı ile sentezlenir.

D vitamini hormonal, hücreler arası ve hücre içi önemli fonksiyonları üstlenir. D vitaminin başlıca görevi kalsiyum metabolizması ve kemik metabolizması üzerinedir. Kandaki kalsiyumun normal aralıkta tutulabilmesi için paratiroid hormon ile birlikte çalışır.

Eksikliğinde kan kalsiyumu düşmeye meyleder ve paratiroid hormon yükselir. Bu durumda iskeletimizin mineralizasyonu azalır ve kemik erimesi(osteoporoz) başlar. Ayrıca kalsiyumun düşmesi kas metabolizmasını da olumsuz etkiler ve kas gücü azalır.

Kas krampları ortaya çıkabilir. Sonuçta belirgin bir halsizlik, yorgunluk ortaya çıkar. Yaygın kas, kemik ve eklem ağrıları ortaya çıkabilir. Bu şekli ile romatizmal hastalıklara benzeyebilir.”

Halsizlik ve yorgunluk pek çok hastalığın belirtisi olabilir

Tüm dünyada yaklaşık bir milyar insanın D vitamini eksikliğinden etkilendiği hesaplanmaktadır. Ancak, özellikle D vitamini eksikliğinin sık görüldüğü riskli gruplar mutlaka hatırlanmalıdır.

Prof. Dr. Ertuğrul Taşan, bu riskli grupları şöyle sıraladı:

“Uzun süre hastane yatışı olanlar, bakım evlerinde ya da yalnız yaşayan yaşlılar, kronik karaciğer veya böbrek hastalığı olanlar, yeterince gün ışığı alamadan kapalı ortamlarda uzun süre çalışmak ya da kalmak zorunda olan kişiler, osteoporozu olan postmenopozal kadınlar, koyu esmer cildi olan kişiler, özellikle yağ emiliminin bozulmasına neden olan sindirim sistemi hastalığı olan kişiler(kısa barsak sendromu, malabsorpsiyon sendromları, safra yolları hastalıkları, kronik pankreatit, kronik ishal gibi) riskli gruplarda kanda D vitamini ölçümü mutlaka yapılmalı ve eksik olanlarda tedavi oral ya da parenteral D vitamini ile başlanmalıdır. Bu gruplar dışında tüm popülasyonda D vitamini taraması yapmak önerilmemektir.

Çocukluk döneminde boy kısalığına neden oluyor

Prof. Dr. Ertuğrul Taşan, çocukluk döneminden başlayan D vitamini eksikliğinin ciddi boy kısalığına ve kemiklerde mineralizasyon eksikliği ile birlikte yumuşamalara ve deformasyonlara sebep olabildiğini, D vitamini eksikliğinin erişkinlerde yalancı kırıklarla beraber yürüme zorluğuna yol açan osteomalasi hastalığına neden olabildiğini dile getirdi ve sözlerine şöyle devam etti:

“D vitamini bağışıklık sisteminin düzgün ve etkin bir şekilde çalışmasını destekler. Bağışıklık sistemini enfeksiyonlara karşı güçlendirir. D vitamini bağışıklık sistemindeki aşırı aktivasyonları baskılar ve böylece otoimmün hastalıkların gelişmesini engeller.”

D vitamininin kalp ve damar sağlığını koruduğu ve bazı kanser türlerinin gelişmesini engelleyebildiğine dair çok çeşitli çalışmanın olduğunun altını çizen Prof. Dr. Ertuğrul Taşan, bu kanser türleri arasında meme kanseri, kolorektal kanserler ve prostat kanseri de olduğunu, ayrıca D vitamininİn olumlu psikolojik etkileri olduğu ve depresyona iyi geldiği, hafızayı güçlendirdiğine dair çalışmaların da olduğunu belirtti.

D vitamini eksikliğinin oluşmaması için ne yapmalıyız?

Prof. Dr. Ertuğrul Taşan, yıl boyunca güneş ışığının yeterince alınması, ya da D vitamini içeren gıdaların yeterince tüketilmesinin önemine dikkat çekerek diğer önerilerini sıraladı:

“Süt ve süt ürünleri (yoğurt, peynir), yumurta sarısı, yağlı balıklar(somon, uskumru, tuna, orkinos), bazı mantar türleri D vitamininden zengindir. Ayrıca bazı gıdalara da D vitamini takviyeleri de yapılabilmektedir. (soya sütü, büyüme sütü, kahvaltılık tahıl vs.)

Doktor kontrolü olmadan takviye almayın

Kış aylarında ve yeteri kadar güneş ışını alınamadığı durumlarda kanda D vitamini düzeylerinin kontrol edilmesi gerekir. Doktor kontrolü olmadan kendi başına D vitamini takviyesi almak doğru değildir. Kan D vitamini düzeyinin durumuna göre doktorunuz alacağınız D vitamini dozunu belirler.

Aksi takdirde yağda eriyen bir vitamin olduğu için alınabilecek yüksek dozdaki D vitaminleri böbrekler yolu ile atılamayacağından vücutta birikerek D vitamini intoksikasyonuna neden olabilir. Bu durumda kanda kalsiyum aşırı yükselir ve halsizlik, iştahsızlık, kilo kaybı, kabızlık, ağız kuruması, çok su içme, çok idrara çıkma, kalpte ritim bozuklukları gibi belirtilere sebep olabilir.