İzmit'te 94 yıldır zili susmayan okul! Atatürk'ün adını taşıyan Ulugazi İlkokulu'nun eski fotoğrafı

1932'de yapılan, adını Atatürk'ten alan İzmit Ulugazi İlkokulu'nun Foto Fahri imzalı eski karesi SALT arşivinde duruyor. 1933'te Milliyet'e de giren okul, 94 yıldır aynı binada.

İzmit'in Karabaş Mahallesi'nde, Hürriyet Caddesi'nde duran Ulugazi İlkokulu'nun binası 94 yaşında. 1932'de yapılan okul, adını Atatürk'ten alıyor ve aynı binada bugün de ders veriliyor.

Okulun eski bir fotoğrafını SALT Araştırma arşivinde bulduk. İzmitli fotoğrafçı Foto Fahri'nin çektiği kare, binayı yeni dikilmiş fidanların, taş bahçe duvarının ve henüz toprak olan yolun arasında gösteriyor.

İzmit Ulugazi İlkokulu. Fotoğraf Foto Fahri, SALT Araştırma arşivi.

FOTOĞRAFTA NE VAR SALT kaydında fotoğrafın adı "İzmit Ulugazi İlkokulu", çekeni Foto Fahri olarak geçiyor. 13,7'ye 8,8 santimlik bir baskı. Alt kenarında beyaz harflerle "İzmit Ulugazi İlkokulu", sağ alt köşesinde fotoğrafçının imzası var. Kayıtta çekim tarihi yazmıyor.

Bina iki katlı, kırma çatılı, geniş saçaklı. Girişte sütunların taşıdığı balkonlu bir sundurma, sundurmanın alnında okulun adını taşıyan tabela görülüyor. Bahçeyi taş bir duvar çeviriyor. Duvarın önündeki fidanlar daha yeni dikilmiş gibi, ince gövdeleri destek kazıklarına bağlı. Önden geçen yol toprak.

ADINI ATATÜRK'TEN ALDI Kocaeli Ansiklopedisi'ne göre okul 1932'de müteahhit Haşim Bey'e yaptırıldı. "Ulugazi" adı Atatürk'e atıfla verildi. Ansiklopedi, okulun Cumhuriyet'in 10. yıl dönümünde Vali Eşref Sayıt Bey tarafından hizmete açıldığını yazıyor.

Aynı kaynak, Ulugazi İlkokulu'nu Türk Ticaret Bankası binası ve Kültür Tepesi'ndeki Gazi Heykeli ile birlikte Cumhuriyet'in 10. yılında tamamlanan İzmit projeleri arasında sayıyor. Yani bu okul, şehrin o yıl Cumhuriyet'e verdiği üç büyük hediyeden biri.

İZMİT'İN İLK MİLLİ MİMARLIK ÖRNEĞİ Ansiklopedi binayı, simetrik planı ve pencere düzeniyle İzmit'te Birinci Ulusal Mimarlık Üslubu'nun en etkili temsilcisi olarak tanımlıyor. Kocaeli Tarihi sitesindeki bilgiye göre de simetrik cephe, merdivenli giriş, kırma çatı, saçaklar, çatı payandaları ve kat silmeleri gibi Osmanlı-Türk mimarisinin öğeleri bir araya getirilmiş.

Kargir yapının üzeri sıvalı, ön cephesi Hürriyet Caddesi'ne bakıyor. Bina, bu üslubun taşra kentlerindeki ilk örneklerinden biri sayılıyor.

1933'TE GAZETEYE GECESİYLE GİRDİ Okulun adı, açılışından aylar önce bile İstanbul gazetelerinde geçiyordu. Milliyet gazetesinin 27 Mart 1933 tarihli sayısındaki "İzmitte iki konferans" haberi, o hafta İzmit'te verilen iki önemli konferansı anlatıyor.

Milliyet, 27 Mart 1933. Kaynak Wikimedia Commons.

Habere göre ilk konferansı Darülfünun müderrislerinden İsmail Hakkı Bey "Milli terbiye nasıl olmalıdır" konusunda verdi, salonda Kocaeli muallimleri ve İzmit'in münevverleri vardı. Aynı gece Ulugazi mektebinde muallimler bir eğlence düzenledi.

İkinci konferansı ise Maarif Vekaleti İlk Tedrisat Umum Müdürü Ragıp Nurettin Bey verdi. Bu konferans için Kocaeli'nin en uzak köy ve kasabalarından gelen öğretmenler salonu doldurdu.

PAZAR OKULUN KAPISINA KADAR GELİRDİ Ulugazi, yıllarca İzmit çarşısının da bir işaret noktası oldu. Kocaeli Ansiklopedisi, 1940'lı yıllarda İzmit'teki pazar sahasının Kapanönü'nden Ulugazi İlkokulu'na kadar uzandığını yazıyor.

Pazarın sonraki yıllardaki hikâyesini Belsa Plaza'nın yerindeki Perşembe Pazarı haberimizde anlatmıştık.

BUGÜN NASIL Okul bugün de Karabaş Mahallesi'nde, Hürriyet Caddesi'ndeki aynı binada ilkokul olarak eğitim veriyor. Geçen yıl Kocaeli Büyükşehir Belediyesi, bir öğrencinin isteği üzerine okulun bahçesini masa tenisi alanı, açık hava kitaplığı ve geleneksel oyun çizimleriyle yeniledi. Bu eylülde Vali İlhami Aktaş yeni eğitim yılı öncesinde okulu ziyaret etti.

Ulugazi İlkokulu bugün. Fotoğraf Kocaeli Denge arşivi.

Fotoğraftaki taş duvar, sundurma ve pencereler yerinde duruyor. Değişen, bahçedeki fidanların çoktan koca ağaçlara dönüşmesi.

Siz de Ulugazi'de okudunuz mu? Öğretmeninizin adını, sınıfınızdan bir hatırayı ya da elinizdeki eski okul fotoğrafını bize gönderin, birlikte yayımlayalım.