Adana'nın Asırlık İkiz Mektepleri Eğitim Tarihine Işık Tutuyor

Adana'nın Tarihi Eğitim Mirası: Asırlık İkiz YapılarAdana'nın eğitim tarihindeki köklü geçmişi, Sultan 2. Abdülhamid döneminde inşa edilen ve öğretmen yetiştirme amacıyla hizmete açılan iki görkemli bina ile somutlaşmaktadır.

Zaman içerisinde farklı isimler ve kademelerle eğitim hayatına katkı sunan bu ikiz yapılar, bugün hala kentin eğitim kültürünün önemli birer parçası olarak yer almaktadır. Anadolu Ajansının "Asırlık Mektepler" dosyası kapsamında incelenen bu tarihi yapılar, Adana'nın Seyhan ilçesindeki İstiklal Mahallesi'nde konumlanmaktadır.

1882 yılında inşa edilen bu binalar, günümüzde Adana Erkek Anadolu Lisesi ve İhsan Sabancı Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi olarak hizmet vermektedir. Birbirinin benzeri olarak tasarlanan ve yaklaşık 20 dönümlük geniş bir alan üzerine kurulu olan bu iki katlı yapılar, inşa edildikleri dönemde Osmanlı Devleti'nde erkek öğretmenleri yetiştiren Darülmuallimin olarak kullanılmaya başlanmıştır.

Savaşın Gölgesinde Kalan Tarihi YapılarSeyhan Nehri kıyısında konumlanan binalardan biri, Birinci Dünya Savaşı döneminde stratejik önemi nedeniyle askeri karargah ve malzeme deposu olarak tahsis edilmişti. Bu süreçte, Adana Sultanisi öğrencileri de bu ikiz binalarda eğitim görme imkanı bulmuşlardır.

Yapıların mimari özellikleri arasında, orta kısımlarında yer alan süs havuzu, toplam 18 derslik, laboratuvar, yatakhane ve kütüphane gibi eğitim materyallerini barındıran geniş alanlar yer almaktaydı. Ancak bu tarihi binalar, 15 Temmuz 1917 tarihinde İngiliz savaş uçaklarının düzenlediği bombardımanlara maruz kalmıştır.

Yaşanan bu şiddetli saldırı sırasında, süs havuzunun kenarında sohbet halinde bulundukları sırada öğretmen İbrahim Bey ve beraberindeki iki öğrencisi şehit düşmüşlerdir. Savaşın sona ermesinin ardından Adana Sultanisi okulunun asıl binasına dönmesiyle birlikte, bu ikiz yapılar Muallim Mektebi olarak eğitim verme görevine devam etmişlerdir.

Zamanla Değişen Okul İsimleri ve Yapılanmalar1932 yılında Adana Kız Lisesi'nin kurulmasıyla birlikte, Adana Sultanisi okulu Adana Erkek Lisesi adını almış ve Seyhan Nehri kıyısındaki binasına geri dönmüştür. Bu değişimle beraber, ikiz yapılarda bulunan Muallim Mektebi ise başka bir bölgeye taşınmıştır.

Zaman geçtikçe binaların yanına yeni yapılar inşa edilerek derslik kapasitesi artırılmış; 1960 yılına gelindiğinde ise bu tarihi binalardan biri Adana Erkek Lisesi, diğeri ise Çukurova Ortaokulu tarafından kullanılmaya başlanmıştır. Farklı Kurumlara Ev Sahipliği Yapan Tarihsel BinalarÇukurova Ortaokulu tarafından uzun yıllar hizmete verilen diğer tarihi bina, ilerleyen süreçte önce Güzel Sanatlar Lisesi olarak hizmet vermiş, ardından İhsan Sabancı Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi'ne tahsis edilmiştir.

Ancak bu tarihi yapılar sadece fiziksel birer mekan değil, aynı zamanda önemli birer eğitimer olarak da görev yapmışlardır. Adana Erkek Lisesi bünyesinde bir dönem Nurullah Ataç ve ünlü "Bayrak" şiiriyle tanınan Arif Nihat Asya gibi önemli isimler öğretmenlik yaparak gençlere ışık tutmuşlardır.

Edebiyat ve Sanat Dünyasına KatkılarıOkuldan mezun olan isimler incelendiğinde, geniş bir yelpazede önemli isimlerin listelendiği görülmektedir. Orhan Kemal, İlhan Selçuk, Yılmaz Güney, Ruhi Su, Turhan Selçuk, Demirtaş Ceyhun, Mustafa İnan, Hasan Hüseyin Korkmazgil, Aytaç Arman, Ali Özgentürk, Faruk Tınaz, Hakkı Bulut, Murat Kekilli ve Nihat Ziyalan gibi edebiyat, sanat ve bilim dünyasında iz bırakan pek çok isim bu okuldan mezun olmuştur.

Güncel Durum ve Gelecek PlanlarıAdana Erkek Anadolu Lisesi'nde 25 yıldır görev yapan resim öğretmeni Hacı Mehmet Balcı, bu binaların kentin eğitim tarihi açısından büyük önem taşıdığını vurgulamıştır. Balcı, 20 dönümlük bahçesi olan bu tarihi yapılardan birinde 12 derslik, diğerinde ise 6 derslik, laboratuvar, yatakhane ve kütüphane bulunduğunu belirtmiştir.

Ayrıca, lise sayısının kısıtlı olduğu dönemlerde farklı şehirlerden öğrencilerin bu okulda eğitim gördüğünü ifade etmiştir. Önemli Mezunlar ve Siyasi FigürlerBalcı, okulun yetiştirdiği önemli isimleri sıralarken; Orhan Kemal, bilim insanı Mustafa İnan, yazar İlhan Selçuk ve "Çirkin Kral" lakabıyla tanınan Yılmaz Güney gibi isimlerin öne çıktığını belirtmiştir.

Ayrıca, Türkiye Cumhuriyeti 50. Hükümeti döneminde görev yapan Devlet Bakanı Bekir Sami Daçe, Kültür Bakanı Timurçin Savaş ve Devlet Bakanı Esat Kıratlıoğlu gibi siyasetçilerin de bu okuldan mezun olduklarını dile getirmiştir.

Günümüzde ise aktif olarak siyaset yapan AK Parti Genel Başkan Yardımcısı ve Parti Sözcüsü Ömer Çelik'in de bu tarihi okulun mezunları arasında yer aldığı bilgisi paylaşılmıştır. 6 Şubat 2023 depremlerinde hasar gören binanın, restorasyon çalışmalarının tamamlanmasının ardından yeniden öğrencilerle buluşturulması planlanmaktadır.