Zeytinyağı Bizde Sadece Salataya Konmaz

Balıkesir’de zeytinyağı Ayvalık’a, Edremit’e, Burhaniye’ye, Gömeç’e uzanan lezzeti barındırır. Çünkü bizim buralarda zeytinyağı mutfakta duran herhangi bir şişe değil. Kahvaltıya çıkar, tencereye girer, hamura karışır, bazen de büyüklerden kalma alışkanlıklarla bambaşka yerlerde karşımıza çıkar.Hatta Balıkesirli bir eve gidip de “Zeytinyağını nerede kullanıyorsunuz?” diye sorsanız, muhtemelen cevap kısa sürmez.Sabah Ekmeği Banmadan OlmazÖzellikle Kuzey Ege tarafında güzel bir zeytinyağının en sade hali belki de en güzeli.Bir tabağa zeytinyağı koyarsınız. Yanına ekmek gelir. Kimi kekik serper, kimi pul biber atar, kimi hiçbir şey istemez. Taze ekmeği yağa banıp yemenin keyfi başkadır.Zeytinyağının kalitesini anlamak isteyen de çoğu zaman önce böyle tadar. Çünkü domatesin, peynirin, sosun arkasına saklanmaz; yağ neyse kendini doğrudan gösterir.Balıkesir Sofrasında Tencereye De GirerZeytinyağını yalnızca salata yağı sananlar bizim tarafta biraz şaşırabilir.Taze fasulye, barbunya, enginar, pırasa, kabak, patlıcan, börülce derken liste uzayıp gider. Ot yemeklerinde zaten başköşededir.Ayvalık ve Edremit tarafına doğru gittiğinizde Ege mutfağının etkisi daha da belirginleşir. Mevsiminde çıkan otlar haşlanır, üzerine zeytinyağı gezdirilir; bazen limonla, bazen sarımsakla sofraya gelir.Bir tabak yemek için çok fazla şeye gerek yoktur. Malzeme iyiyse zeytinyağı zaten işin yarısını halleder.Salatanın Son DokunuşuDomatesi, salatalığı, biberi doğradınız.Tuzunu attınız.Ama zeytinyağını koymadınız mı sanki bir şey eksik kalır.Özellikle yazın Balıkesir'in domatesiyle, biberiyle hazırlanan salatanın üzerine iyi bir zeytinyağı döküldüğünde tabağın dibinde kalan o su bile ayrı mesele olur. Ekmek bananları burada görürüz.“Salata bitti” denir ama tabak masadan bir türlü kalkmaz.Balığa Da Yakışır, Mezeye DeDeniz kıyısındaki ilçelerde zeytinyağının kullanım alanı daha da genişler.Balık yemeklerinde, deniz börülcesinde, közlenmiş sebzelerde, mezelerde ve otlarda zeytinyağı sıkça karşımıza çıkar.Sarımsak, limon ve zeytinyağının bir araya geldiği sosun kötü gittiği çok az şey vardır zaten.Ayvalık'ta bir sofraya oturup mezelerin arasında zeytinyağını görmemek neredeyse düşünülemez.Hamur İşine Zeytinyağı Koyan Da VarZeytinyağının işi tencere ve salatayla bitmiyor.Evlerde hazırlanan bazı poğaça, börek ve hamur işlerinde de kullanılıyor. Özellikle daha aromalı bir tat isteyenler tereyağı veya başka yağların yanında ya da yerine zeytinyağını tercih edebiliyor.Bir de ekmek hamuruna giren zeytinyağı var.Fırından yeni çıkmış ekmeğin kokusuyla birleştiğinde mutfağın havası değişiyor.Kızartmada Kullanılır Mı?Burada yıllardır süren küçük bir mutfak tartışması çıkar:“Zeytinyağıyla kızartma yapılır mı?”Yapılır. Zeytinyağı uygun sıcaklıkta kızartmada da kullanılabilir. Ama Balıkesir'de mesele biraz da alışkanlık ve maliyet meselesi. Kimi ev zeytinyağını kızartmaya kıyamaz, kimi ise “Biz yıllardır bununla yapıyoruz” der.Özellikle zeytini ve yağı kendi üretiminden gelen ailelerde bu kullanım daha doğal karşılanabilir.Kekin İçine Bile GiriyorBelki herkesin ilk aklına gelen kullanım değil ama zeytinyağı kek ve bazı tatlı tariflerinde de kullanılabiliyor.Özellikle portakal ve limon gibi aromalarla birleştiğinde kendine özgü güzel bir tat bırakıyor.Bir kere alışan da kolay kolay vazgeçmiyor.Bir De Büyüklerden Kalan Kullanımlar Varİşin mutfak dışındaki tarafı daha renkli.Eskiden zeytinyağının yalnızca yemek için değil, sabun yapımından cilt ve saç bakımına kadar farklı amaçlarla kullanıldığı evler çoktu. Bugün de geleneksel yöntemleri sürdürenler var.Özellikle zeytinyağlı sabun, Balıkesir'in zeytin üreten bölgelerinde yabancı olduğumuz bir şey değil.Ama sağlıkla ilgili kullanım konusunda eski alışkanlıklarla tıbbi bilgiyi birbirine karıştırmamak gerekiyor. “Her derde iyi gelir” sözü kulağa hoş gelse de zeytinyağını ilaç yerine koymamak en doğrusu.