“Senin yaşında ne derdin olabilir?” demeyin!
- DSÖ verilerine göre 10–19 yaş arası her 7 gençten biri ruhsal sorun yaşarken, uzmanlar görünürdeki mutluluk ve okul başarısının yanıltıcı olabileceği uyarısında bulunuyor
Çocuğunuzun okula gitmesi, derslerinde başarılı olması ya da arkadaşlarıyla gülüp eğlenmesi, ruhsal açıdan iyi olduğunu gösterir mi? Ailelerin, çocuklarının davranışlarından çok bu davranışlarda ortaya çıkan değişikliklere dikkat etmesi gerektiğini dile getiren Dr.
Öğr. Üyesi Kilit, “Çünkü bazen çocuğun kelimelerle anlatamadığı ruhsal sıkıntılar; öfkesinde, sessizliğinde, içine kapanmasında ya da bedensel yakınmalarında kendini gösterebilir.” uyarısında bulundu.
Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Çocuk ve Ergen Psikiyatri Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Neriman Kilit, 20 Kasım Dünya Çocuk Hakları Günü dolayısıyla çocuklarda ve ergenlerde görülebilen ruhsal sorunların erken belirtilerini, ailelerin dikkat etmesi gereken davranış değişikliklerini ve çocuklarla sağlıklı iletişimin önemini değerlendirdi.
Ailelerin gözünden kaçabiliyor!
11 Kasım 2026 tarihinde JAMA Psychiatry dergisinde yayımlanan araştırmada, 9–17 yaş arasındaki 11 bin 868 çocuk ve ergenin kendi ruh sağlığına ilişkin bildirimleri ile ebeveynlerinin değerlendirmeleri karşılaştırıldı. Araştırmada depresyon, uyku sorunları, madde kullanımı, intihar düşünceleri ve kendine zarar verme davranışlarının gençler tarafından ebeveynlerine kıyasla daha sık bildirildiği görüldü.
Ebeveynlerin ise bazı kaygı ve davranış bozukluklarını çocuklardan daha sık bildirdiği belirlendi.
Çalışmada, psikiyatrik tanı bildirilen durumların yüzde 65 ila yüzde 98'inde bildirimin yalnızca çocuk ya da yalnızca ebeveyn tarafından yapıldığı saptandı. Bu bulgular, çocukların kendi anlatımları ile aile gözlemlerinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini gösterdi.
Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre de dünyada 10–19 yaş arasındaki yaklaşık her yedi gençten biri ruhsal bir bozukluk yaşıyor.
Çocuklarda depresyon yalnızca mutsuzlukla kendini göstermiyor!
Çocukların yaşadıkları psikolojik sıkıntıları yetişkinler gibi ifade edemeyebileceğini belirten Dr. Öğr. Üyesi Neriman Kilit, özellikle davranış değişikliklerinin üzerinde durulması gerektiğini söyledi.
“Çocuklarda ruhsal sorunların en önemli erken işaretlerinden biri, daha önceki davranışlarından belirgin biçimde farklılaşmalarıdır. Önceden neşeli ve hareketli olan bir çocuğun içine kapanması, sakin bir çocuğun sürekli öfkeli ve tahammülsüz hâle gelmesi, sevdiği etkinliklerden uzaklaşması veya arkadaşlarıyla görüşmek istememesi dikkate alınmalıdır.
Depresyon çocuklarda her zaman ağlama ve üzüntüyle ortaya çıkmayabilir. Özellikle ergenlerde huzursuzluk, sinirlilik, öfke patlamaları ve sürekli memnuniyetsizlik ön planda olabilir. Bu nedenle her davranış değişikliğini'ergenlik dönemidir, geçer' düşüncesiyle açıklamak doğru değildir.
Uyku, iştah ve bedensel yakınmalardaki değişikliklere dikkat!
Çocukların ruhsal durumlarının günlük yaşam alışkanlıklarına da yansıyabildiğini ifade eden Dr. Öğr. Üyesi Kilit, uyku ve beslenme düzenindeki değişikliklerin önemli ipuçları verebileceğini belirtti.
“Daha önce düzenli uyuyan bir çocuğun geceleri uyuyamaması, sık sık kâbus görmesi, sabahları uyanmakta zorlanması veya gün içinde sürekli yorgun hissetmesi üzerinde durulması gereken değişikliklerdir. Aynı şekilde iştahın belirgin biçimde azalması ya da artması, yemek yeme davranışlarında aşırı kontrol, sürekli kilo alma korkusu ve hızlı kilo değişiklikleri de değerlendirilmelidir.
Bazı çocuklar ise ruhsal sıkıntılarını baş ağrısı, karın ağrısı, mide bulantısı gibi bedensel yakınmalarla gösterebilir. Bu belirtilerin fiziksel nedenleri de araştırılmalı; gerekli değerlendirmelerden sonra duygusal etkenler de göz önünde bulundurulmalıdır.”
Bu uyarı işaretlerine dikkat edin
Ruhsal sorunların çocukların akademik ve sosyal yaşamını etkileyebileceğini belirten Dr. Öğr. Üyesi Kilit, ailelerin yalnızca ders notlarına değil, çocuğun okulla ve arkadaşlarıyla kurduğu ilişkiye de dikkat etmesi gerektiğini vurguladı.
“Okula gitmek istememe, derslere ilgide azalma, dikkatini toplamakta güçlük çekme, sık devamsızlık yapma veya daha önce keyifle katıldığı etkinliklerden uzaklaşma önemli belirtiler arasında yer alabilir. Ancak okul başarısının iyi olması da ruhsal sorun bulunmadığı anlamına gelmez.
Bazı çocuklar yoğun kaygı yaşadıkları hâlde başarılı olmaya devam edebilir. Özellikle sürekli hata yapmaktan korkan, kendisine aşırı yüksek hedefler koyan ve başarısızlığı felaket olarak değerlendiren çocukların duygusal yükleri gözden kaçabilir.
Aileler çocuklarına yalnızca'Kaç aldın?' diye değil,'Bugün seni ne mutlu etti, ne zorladı?' diye de sormalıdır.”
Küçük çocuklarda korku, ağlama ve ayrılma güçlüğü görülebiliyor!
Ruhsal sorunların belirtilerinin yaşa göre farklılaşabildiğini anlatan Dr. Öğr. Üyesi Kilit, okul öncesi ve ilkokul çağındaki çocuklarda korku ve davranış değişikliklerinin daha belirgin olabileceğine dikkat çekti.
“Küçük çocuklarda anne veya babadan ayrılmak istememe, daha önce tek başına yapabildiği şeylerde yeniden yardıma ihtiyaç duyma, aşırı korkular, sık ağlama, öfke nöbetleri ve uyku sorunları görülebilir. Bazı çocuklar yaşadıkları sıkıntıları oyunlarına yansıtabilir.
Ergenlik döneminde ise yalnız kalma isteğinde artış, aileyle iletişimin azalması, yoğun kaygı, değersizlik düşünceleri ve riskli davranışlar öne çıkabilir. Burada önemli olan çocuğun yaşına uygun gelişim özellikleriyle ruhsal sorun işaretlerini birbirinden ayırabilmektir.”
Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.

Kategori: Eğitim
Yayın: 19 Kasım 2026 08:53 · Kaynak: ekonomim.com