İklim ve spor birleşiyor: COP31'de 14 maddelik ortak çağrı yayımlandı
- Antalya’da Gloria Sports Arena ve Yuvam Dünya Derneği tarafından, T.C
Antalya’da Gloria Sports Arena ve Yuvam Dünya Derneği tarafından, T.C. Gençlik ve Spor Bakanlığı ve Türkiye Milli Olimpiyat Komitesinin destekleriyle gerçekleştirilen “Değişen İklimde Sporcu Dayanıklılığı: Bitiş Çizgisinin Ötesinde” çalıştayının sonuçları, COP31’de uluslararası kamuoyuyla paylaşıldı.
Çalıştayın çıktısı olan 14 maddelik eylem çerçevesi ve İklim ve Spor Bildirgesi taslağı, sporcu sağlığını korumak ve spor dünyasını değişen iklim koşullarına hazırlamak için ortak bir çağrı ortaya koydu. Bu çağrı, sporun organizasyon yapısından müsabaka karar mekanizmalarına kadar geniş bir alanda düzenlemeler öneriyor.
Artık bir sporcunun sınırlarını yalnızca rakipleri veya fiziksel kapasitesi belirlemiyor; koştuğu pistin sıcaklığı, soluduğu havanın kalitesi, yarıştığı suyun koşulları ve giderek öngörülemez hale gelen hava olayları da performansı ve sağlığı etkiliyor. Bu gerçek, antrenman programlarının, müsabaka takvimlerinin ve yarışma kurallarının yeniden düşünülmesini zorunlu kılıyor.
Çalıştayın sonuçları ve COP31’de paylaşılan belge, spor dünyasında bu dönüşümün nasıl yönetilebileceğine ilişkin somut öneriler içeriyor.
Çalıştayın içeriği ve panel oturumları
Çalıştayın bilimsel oturumları ve panel tartışmaları, sporcuların saha deneyimleriyle bilimsel verileri buluşturdu. COP31 kapsamında, 13 Kasım’da Green Zone Sağlık Bakanlığı Pavilyonu’nda “Değişen Dünyada Güçlü Kalmak: Bilim, Spor ve Gençliğin Dönüştürücü Gücü” başlıklı panel düzenlendi.
14 Kasım’da ise Blue Zone Spor Bakanlığı Pavilyonu’nda, milli sporcu Mete Gazoz’un katılımıyla “Bitiş Çizgisinin Ötesinde: Daha Sıcak Bir Dünyada İnsan Sağlığını Korumak İçin Spordan Öğrenebileceklerimiz” paneli gerçekleştirildi. Bu iki panelde çalıştay sonuçları ve öneriler ele alındı.
Çalıştay 31 Ekim–1 Kasım 2026 tarihlerinde Antalya’da yapıldı ve iki günlük programda bilim insanları, sporcular, antrenörler ve kamu temsilcileri bir araya geldi. Oturumlarda, iklim risklerine karşı güvenli, dayanıklı ve sürdürülebilir bir spor ekosistemi oluşturmanın yolları değerlendirildi. Çalıştay, önerilerin saha uygulamalarına dönüşmesine odaklanan bir yaklaşım benimsedi.
Bilim insanları ve uzman görüşleri
Çalıştayta Prof. Dr. Levent Kurnaz iklim değişikliğinin sporun kuralları ve coğrafyası üzerindeki etkilerini; Prof. Dr. Haydar A. Demirel sporcu bedeninin yükselen sıcaklıklara verdiği fizyolojik yanıtları; Dr. Burçin İkiz değişen iklim koşullarının elit sporcuların ruh sağlığı ve performansına etkilerini; Doç.
Dr. Tuba Melekoğlu ise uluslararası spor organizasyonlarında yaşanan deneyimleri ve alınabilecek önlemleri değerlendirdi. Sunumlarda paylaşılan bilimsel veriler, sıcaklığın yalnızca kas gücünü ve dayanıklılığı değil; dikkat, karar verme, uyku kalitesi ve zihinsel performansı da etkileyebildiğini ortaya koydu.
Çalıştayda aktarılan araştırmalara göre, belirli deney koşullarında sıcak ortamda maksimum oksijen kullanma kapasitesi (VO₂max) ortalama yüzde 11 azalabiliyor. Bu tür veriler, sporcu hazırlık programlarının fiziksel unsurların yanında zihinsel dayanıklılık ve toparlanma süreçlerini de kapsayacak biçimde yeniden düzenlenmesini zorunlu kılıyor.
Saha deneyimleri ve sporculardan gelen uyarılar
Çalıştaya farklı branşlardan birçok milli sporcu katıldı. Olimpik okçular Mete Gazoz ve Elif Berra Gökkır, olimpik atlet Meryem Bekmez, modern pentatlet İlke Özyüksel Mihreoğlu, yelkenciler Beste Kaynakçı ve Derin Atakan, açık su yüzücüsü Aysu Türkoğlu, tenisçi İlay Yörük, bisikletçi Kaan Soylu Özkalbim ve yürüyüş atleti Salih Korkmaz gibi sporcular, uluslararası müsabakalarda karşılaştıkları aşırı sıcakları, değişen hava koşullarının performanslarına etkilerini ve yarış güvenliğine ilişkin deneyimlerini paylaştı.
Sporcuların anlattıkları vakalar arasında, 2019 Doha Dünya Atletizm Şampiyonası’nda gece yarısı başlayan kadınlar maratonunda 68 sporcudan 28’inin bitiş çizgisine ulaşamaması örneği gibi somut olaylar yer aldı. Bu ve benzeri örnekler, müsabaka güvenliğinin sağlanması adına ölçüme dayalı koruma standartlarına ve karar mekanizmalarının açıkça tanımlanmasına duyulan aciliyeti gösterdi.
Eylem çerçevesi ve pilot uygulama planı
Çalıştay sonuçlarından hareketle hazırlanan 14 maddelik eylem çerçevesi ve “Sağlıklı Sporcular, Güvenli Spor, Sürdürülebilir Gelecek” başlıklı İklim ve Spor Bildirgesi taslağı, COP31’de spor ve iklim gündemini bir araya getirdi. Bildirge, sporcu sağlığı ve güvenliğinin önceliklendirilmesini, iklim risklerinin karar süreçlerine dahil edilmesini, spor organizasyonlarının değişen koşullara hazırlanmasını ve sporun karbon ayak izini azaltacak ortak adımların geliştirilmesini amaçlıyor.
Çalıştayda önerilen somut adımlar arasında, T.C. Gençlik ve Spor Bakanlığının koordinasyonunda federasyonlar, ilgili kamu kurumları, Meteoroloji Genel Müdürlüğü ve bilim insanlarının katılımıyla bir İklim ve Spor Çalışma Grubu oluşturulması öne çıkıyor.
Bu kapsamda Antalya’da seçilecek bir spor organizasyonunun pilot uygulama olarak değerlendirilmesi hedefleniyor. Pilot modelde, sporcuların çevresel riskler hakkında önceden bilgilendirildiği, meteorolojik koşulların anlık izlendiği, sağlık önlemlerinin planlandığı ve müsabaka kararlarının bilimsel verilere dayandırıldığı bir uygulama test edilecek.
Gloria Sports Arena ve Yuvam Dünya Derneği, modelin hazırlanmasına ve bilimsel değerlendirme sürecine katkı sunmaya hazır olduklarını ifade etti. Pilot uygulamanın kapsamı ve takvimi, ilgili kurumlarla yürütülecek görüşmeler sonucunda belirlenecek.
Bu adım, çalıştayda geliştirilen önerilerin sahada uygulanabilirliğini test etmeye ve modelin farklı branşlara yayılmasını sağlamaya yönelik planın temelini oluşturuyor.
Gloria Sports Arena CEO’su ve Özaltın Holding Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Elif Özdemir Şankaya, COP31’e yaklaşımı değerlendirirken turizmin ve sporun geleceğini doğal değerler ve insan sağlığıyla bağdaştırmanın önemine dikkat çekti. Yuvam Dünya Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Kıvılcım Pınar Kocabıyık ise İklim Dostu Spor Hareketi kapsamında sporun dönüştürücü gücünü iklim kriziyle mücadeleye taşıma hedefini yineledi ve ortaya çıkan yol haritasının sahaya taşınmasının önemini vurguladı.
Antalya’da başlayan bu çalışma ve COP31’de paylaşılan bildirge, spor dünyasının iklim krizi karşısında birlikte ve bilimsel veriye dayalı hareket etmesi için başlangıç niteliği taşıyor. Çalıştayın ana mesajı net: İklim değişirken sporun kuralları da değişmek zorunda; sporun geleceğini korumak, sporcuların güvenle yarışabileceği koşulları bugünden yaratmakla mümkün.
Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.
Kategori: Sağlık
Yayın: 16 Kasım 2026 18:54 · Kaynak: habergundemim.com