Bir milletin kalbine yazılan isim: Cumhuriyet

Bazı tarihler takvim yapraklarında kalır, bazıları bir milletin kaderini değiştirir. 29 Ekim, işte o tarihlerden biridir. Bir günün adı gibi görünür ama içinde bir milletin gözyaşı, cesareti, umudu ve yeniden doğuşu saklıdır.

Cumhuriyet, yalnızca ilan edilmiş bir yönetim biçimi değildir. Bir milletin yokluk içinden var oluşunun, umutsuzluğun içinden geleceğe uzanışının, kendi kaderini kendi ellerine alışının adıdır. Bir zamanlar karanlığın içinden doğan, bugün hâlâ yolumuzu aydınlatan büyük bir umuttur.

Düşünün…

Bir anne, evladını cepheye uğurluyor. Belki son kez sarılıyor, belki söylemek istediği onlarca sözü yüreğine gömüyor. Bir baba, geride bıraktığı çocuklarının yüzünü son kez öpüyor. Bir genç, henüz yaşayamadığı hayatını bir vatanın bağımsızlığına emanet ediyor.

Kimi bir daha evine dönemiyor, kimi adını bile bilmediğimiz bir tepede toprağa karışıyor. Kimi ardında bir mektup, kimi yarım kalmış bir hayal bırakıyor.

O günlerde insanlar yalnızca bir savaşın kazanılmasını beklemiyordu. Kendi topraklarında özgürce yaşayabilecekleri, çocuklarının korkuyla değil umutla büyüyeceği bir geleceği bekliyorlardı.

Ve o gelecek, büyük fedakârlıkların ardından Cumhuriyet'le buluştu.

Onlar, yaşayamadıkları hayatları bizim yaşayabilmemiz için mücadele ettiler. Belki de en büyük hayalleri, bir gün bu topraklarda çocukların korkusuzca koştuğunu, gençlerin geleceğe güvenle baktığını, insanların kendi emekleriyle hayallerini gerçekleştirebildiğini görebilmekti.

Bugün bir okul bahçesinde özgürce koşan çocukların, kitaplarını açıp öğrenmeye çalışan öğrencilerin, hayallerinin peşinden gitmek isteyen gençlerin hayatında o mücadelenin izleri var.

Fakat bazen sahip olduklarımızın kıymetini, onları hangi bedellerle kazandığımızı unuttuğumuzda anlayabiliyoruz.

Cumhuriyet, geçmişten devraldığımız bir miras olduğu kadar geleceğe karşı taşıdığımız bir sorumluluktur.

Çünkü bir ülkenin geleceği yalnızca sınırlarla korunmaz. Adaletle, eğitimle, bilimle, vicdanla ve birbirine güvenen insanlarla büyür. Cumhuriyet'in anlamı, yalnızca bayramlarda söylediğimiz sözlerde değil, hayatın tam ortasında belli olur.

Bir çocuğun hakkını gözettiğimizde, bir insanı ötekileştirmediğimizde, emeğe saygı duyduğumuzda, haksızlık karşısında sessiz kalmadığımızda…

Cumhuriyet, biraz da her gün yeniden verdiğimiz bir insanlık sınavıdır.

Bir öğretmen olarak sınıfıma baktığımda, önümde yalnızca sıralarında oturan çocukları görmüyorum. Her birinin içinde henüz keşfedilmemiş bir dünya, gerçekleşmeyi bekleyen hayaller ve geleceğe uzanan bir yol görüyorum.

Kimi bilim insanı olacak, kimi öğretmen, kimi doktor, kimi sanatçı… Belki de bugün henüz kendisinin bile farkında olmadığı bir yetenekle bu ülkenin yarınını değiştirecekler.

Bazen düşünüyorum: Yıllar sonra içlerinden biri, bugün sınıfta sorduğu küçücük bir sorunun peşinden giderek büyük bir keşfe imza atacak mı? Bir diğeri, hiç tanımadığı bir insanın hayatına dokunacak mı? Bir başkası, bugün kendisine gösterilen sevgiyi hatırlayıp bir çocuğun hayatını değiştirecek mi?

Bilmiyorum.

Ama biliyorum ki hiçbir çocuğun geleceği, henüz çocukken onun adına belirlenmemeli.

Bir kız çocuğu, yalnızca kız olduğu için hayallerinden vazgeçmemeli. Bir çocuk, ailesinin imkânları yetersiz diye yeteneğini içinde saklamak zorunda kalmamalı. Bir genç, geleceğini düşünürken umutsuzluğu kaderi olarak kabul etmemeli.

Cumhuriyet'in bize açtığı yollardan biri de budur: İnsanların doğdukları koşullarla sınırlanmadığı, emeklerinin ve yeteneklerinin karşılık bulabildiği bir gelecek kurmak.

İşte bu yüzden çocuklara yalnızca Cumhuriyet'in nasıl kurulduğunu anlatmak yetmez. Onun neden önemli olduğunu, hangi fedakârlıklarla kazanıldığını ve bugün bizden ne beklediğini de anlatmalıyız.

Özgürlüğün kıymetini bilmeyi, düşüncelerini ifade edebilmeyi, bilginin peşinden gitmeyi, farklılıklarla bir arada yaşamayı öğretmeliyiz. Onlara yalnızca geçmişin kahramanlarını tanıtmakla yetinmemeli, kendi hayatlarında da doğru olanı yapabilecek cesareti kazandırmalıyız.

Çünkü Cumhuriyet'i sevmek, yalnızca onu yüksek sesle söylemek değildir. Onun değerlerini hayatımıza taşımaktır.

Ve elbette, bu hikâyenin merkezinde bir isim vardır: Mustafa Kemal Atatürk.

Bir milletin umudunu kaybettiği günlerde bağımsızlığın mümkün olduğunu gösteren, zaferin ardından gözlerini geleceğe çeviren bir lider…

Cumhuriyet'i ilan ederken yalnızca kendi dönemini düşünmedi. Henüz doğmamış çocukları, okuyacak gençleri, üretecek insanları, geleceğin Türkiye'sini düşündü. Cumhuriyet'i gelecek nesillere emanet etti.

Bu emanetin içinde büyük bir güven kadar büyük bir sorumluluk da vardı.

Bugün kendimize sormamız gereken soru belki de şudur: Biz, bize bırakılan bu emanete ne kadar sahip çıkıyoruz?

Çocuklarımıza nasıl bir dünya bırakıyoruz? Birbirimize nasıl davranıyoruz? Haksızlık karşısında nerede duruyoruz? Umutsuzluğun çoğaldığı zamanlarda umudu büyütmek için ne yapıyoruz?

Bu soruların cevabı yalnızca törenlerde, kürsülerde ya da güzel sözlerde değil; günlük hayatımızın içindedir.

Atalarımızın bizim için yaptıklarını hatırlamak elbette önemlidir. Ancak onlara duyduğumuz minnet, geleceğe karşı sorumluluğumuzu da hatırlatmalıdır. Çünkü biz de bir gün geçmiş olacağız. Çocuklarımız, bugün verdiğimiz kararların sonuçlarıyla yaşayacak; koruduğumuz değerleri devralacak, açtığımız yollardan yürüyecekler.

Bir gün onlar da kendi çocuklarına Cumhuriyet'i anlatacaklar.

Peki, o gün geldiğinde ne anlatacaklar?

Cumhuriyet'i çok sevdiğimizi mi söyleyecekler, yoksa sevgimizin gereğini yerine getirdiğimizi de gösterebilecekler mi?

Belki de asıl mesele budur.

Benim Cumhuriyet'ten dileğim bu.

Çocuklarımız büyüdüklerinde yalnızca Cumhuriyet'in nasıl kurulduğunu bilmesinler. Onun kendilerine ne kazandırdığını, kendilerinden ne beklediğini de anlayabilsinler. Özgürlüğün kıymetini bilsinler. Bilginin peşinden gitsinler.

Haksızlık karşısında başlarını çevirmesinler. Bir insanın hayatına dokunmanın, bir çocuğun umudunu korumanın, bir ülkenin geleceğine katkı sunmanın değerini kavrasınlar.

Ve bir gün geriye dönüp baktıklarında, kendilerinden önce yaşayanların yalnızca güzel sözler söylemediğini; onlar için daha güzel bir gelecek kurmaya da çalıştığını görebilsinler.

Çocuklarımızın gözlerindeki ışığı koruyabildiğimiz, hayallerini küçümsemediğimiz, özgürce düşünebilecekleri ve emekleriyle var olabilecekleri bir ülke için çalıştığımız sürece Cumhuriyet'in geleceğine de sahip çıkmış olacağız.

Belki yıllar sonra bugün sınıfımda oturan çocuklardan biri, başka bir okulda öğretmen olacak. Bir başkası bir hastanede hayat kurtaracak. Bir diğeri, yaptığı bir çalışmayla insanların hayatını kolaylaştıracak. Belki de hiç tanımadığım bir insanın hayatına dokunacaklar.

O gün ben olmayabilirim. Adımı hatırlayan da kalmayabilir.

Ama bir çocuğun hayal kurabilmesine katkım dokunmuşsa, bir gencin umudunu korumasına yardımcı olmuşsam, bir insanın kendisini daha özgür ve daha değerli hissetmesine vesile olmuşsam, geride bıraktığım şey yalnızca bir hatıra olmayacaktır.

Bir geleceğin içinde yaşamaya devam edeceğim.

Cumhuriyet'in anlamını ben biraz da burada buluyorum: Kendimizden sonra gelecek insanlara inanmakta, onların bizden daha iyi bir dünya kurabilmeleri için elimizden geleni yapmakta…

İşte bu bayramda bir milletin yeniden ayağa kalkışını, bağımsızlığını ve kendi geleceğini kurma iradesini hatırlıyoruz.

Öyleyse yalnızca geçmişe minnet duymayalım. Geleceğe karşı da söz verelim.

Çocuklarımızın gözlerindeki ışığı koruyacağımıza, onların hayallerini küçümsemeyeceğimize, özgürce düşünebilecekleri ve emekleriyle var olabilecekleri bir ülke için çalışacağımıza söz verelim.

Çünkü bir gün bütün bayraklar toplanacak, bütün törenler bitecek, takvimler değişecek.

Geriye yalnızca yaşattığımız değerler ve dokunduğumuz hayatlar kalacak.

Ve o gün, bir çocuğun gözlerinde hâlâ umut varsa, Cumhuriyet için yaptıklarımızın en güzel cevabı orada olacak.

Cumhuriyetimizin 103. yılı kutlu olsun.

Başta Gazi Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere, bağımsızlığımız ve Cumhuriyet'imiz için mücadele eden herkesi saygı, minnet ve rahmetle anıyorum.

Yaşasın Cumhuriyet!