İstişare ve Cumhurun Kararı

Bismillâhihirrahmanirrahim “Size verilen herhangi bir şey sadece dünya hayatının geçici bir menfaatidir. Allah katında bulunanlar ise iman edip sadece Rablerine güvenen kimseler için daha hayırlı ve daha kalıcıdır” Şura,36 “O iman edenler, büyük günahlardan ve hayasızlıktan kaçınırlar..

Onların işleri de kendi aralarında bir istişare iledir. Onlar öfkelendikleri zaman da kusurları bağışlarlar”Şura,37 “Onlar, Rablerinin davetini kabul ederler ve namazı dosdoğru kılarlar. Kendilerine verdiğimiz rızıktan onlar Allah yolunda harcarlar” Şura,38 “Onlar, bir zulüm ve saldırıya uğradıkları zaman birbirleriyle yardımlaşırlar”Şura,39 “Bir kötülüğün cezası yine onun gibi bir kötülüktür, ama kim affeder, bağışlarsa onun mükafatı Allah’a aittir.

Şüphesiz ki Allah, zalimleri sevmez” Şura,40 “Zulme uğradıktan sonra hakkını alan kimseye gelince, işte onların aleyhinde ceza vermek için herhangi bir yol yoktur” Şura,41 “Yol ancak insanlara zulmedenler ve yeryüzünde haksız yere taşkınlık edenler aleyhinedir. İşte onlar için acı bir azap vardır”Şura,42 “Her kim de sabreder ve kusuru bağışlarsa, işte bu elbette azmedilecek işlerdendir”Şura,43“Allah’tan bir rahmet dolayısıyla, onlara yumuşak davrandın.

Eğer kaba, katı yürekli olsaydın onlar çevrenden dağılır giderlerdi. Öyleyse onları bağışla, onlar için bağışlanma dile ve iş konusunda onlarla istişare et. Eğer azmedersen artık Allah’a tevekkül et. Şüphesiz Allah, tevekkül edenleri sever.” Ali İmran Suresi, 159 İstişare, aynı zamanda bir ibadettir.

İstişare eden kişi, kendi aklını beğenmeyip diğer müminlerin de fikrini alarak şeytanın oyununu bozmuş olur denilmiştir. Efendimiz sav’ in hayatından bir misal; Peygamberimiz sav Hudeybiye antlaşmasından sonra sahabeye “Artık kalkınız, kurbanlarınızı kesip sonra başlarınızı tıraş ediniz” der.

Hanbel, Müsned, IV,326 Fakat sahabe, kurban kesme ve tıraş olma ibadetine başlamaz. Efendimiz sav emrini üç kere tekrarlamasına rağmen, kimsenin yapmadığını görür. Sonra Peygamberimiz sav dönüp eşi Hz. Ümmü Seleme’nin yanına gider.

“Ey Ümmü Selime, Nedir şu halkın tutumu? Onlara, ‘Kurbanlarınızı kesiniz, başlarınızı tıraş ediniz’ diye söylüyorum; fakat hiçbiri emrime icabet etmiyor” der. Vakıdi, Megazi, II, 613 Hz. Ümmü Seleme, “Yâ Nebiyyallah. Bu işi yapmak istiyor musunuz?

O halde, şimdi dışarı çıkınız; kurbanlık develerini kesinceye ve tıraş oluncaya kadar ashaptan hiçbirisine bir şey söylemeyiniz”. “Çünkü siz kurbanını kesecek ve tıraş olacak olursanız halk da öyle yapar.” Der. Hanbel, Müsned, IV,326 Bu istişare üzerine, Peygamberimiz sav çadırından dışarı çıkar.

Hiç kimseye bir şey söylemeden, ihramını sağ koltuğu altından çıkarıp sol omuzuna atar; kurbanlık develerini keser ve berberi Huzaalı Hırâş b. Ümeyye’yi çağırıp tıraşını olur. İbni Hişam, Sire, III,333 Bunu gören sahabe hemen kurbanlıklarını kesip sonra tıraş olmuşlardır.

İslam alimlerinin genel görüşü “devlet erkânı bilmedikleri ve içinden çıkamadıkları dinî konularda âlimlerle; cihadla ilgili konularda ordu komutanlarıyla; ümmetin menfaatine yönelik mevzularda halk büyükleriyle; memleket davalarında yazarlar, nâzırlar, işçi ve memur temsilcileriyle istişâre etmeleri durumunda bu prensip amacına ulaşır. istişâre yapılan kişiler, bilgili (sahasında uzman), akıllı ve tecrübeli olmalıdır.” Denilmiştir. (Kurtubî, el-Câmi li Ahkami’l Kur’an, IV, 249-250)Son devrin alimlerinden Bediüzzaman ise şöyle demiştir. “...

"Ben de dedim:'Eskişehir mahkeme reisinden başka daha sizler dünyaya gelmeden ben dindar bir cumhuriyetçi olduğumu elinizdeki tarihçe-i hayatım ispat eder...” Orada benden sordular ki:'Cumhuriyet hakkında fikrin nedir?'""Ben de dedim:'Eskişehir mahkeme reisinden başka daha sizler dünyaya gelmeden ben dindar bir cumhuriyetçi olduğumu elinizdeki tarihçe-i hayatım ispat eder. Hülâsası şudur ki: O zaman şimdiki gibi, hâli bir türbe kubbesinde inzivada idim.

Bana çorba geliyordu. Ben de tanelerini karıncalara verirdim, ekmeğimi onun suyuyla yerdim. İşitenler benden soruyordular. Ben de derdim: Bu karınca ve arı milletleri cumhuriyetçidirler. O cumhuriyetperverliklerine hürmeten, tanelerini karıncalara verirdim.'""Sonra dediler:'Sen Selef-i Salihîne muhalefet ediyorsun.'""Cevaben diyordum:'Hulefâ-i Râşidîn, herbiri hem halife, hem reis-i cumhur idi.

Sıddîk-ı Ekber (r.a.), Aşere-i Mübeşşere ve Sahabe-i Kirama elbette reis-i cumhur hükmünde idi. Fakat mânâsız isim ve resim değil, belki hakikat-i adaleti ve hürriyet-i şer'iyeyi taşıyan mânâ-yı dindar cumhuriyetin reisleri idiler.'" (Tarihçe-i Hayat, Denizli Hayatı)Rabbimiz bizlere ve tüm ümmete her işte istişare etmeyi nasip eylesin...