Hal Yasası'nda Yeni Dönem: 9 Maddelik Taslak Meclis'te

Türkiye'de gıda arz zincirini daha şeffaf ve verimli hale getirmek amacıyla hazırlanan Hal Yasası taslağı üzerinde Meclis çalışmaları resmen başladı. Hazine ve Maliye, Ticaret, Tarım ve Orman ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik bakanlıklarının ortaklaşa yürüttüğü çalışma, AK Parti Grubu tarafından koordine ediliyor.

Başlangıçta 30 maddeyi bulan taslak, yapılan değerlendirmeler sonucunda daha odaklı bir yapıya kavuşturularak 9 maddeye indirildi. Düzenlemenin mevcut yasama dönemi içerisinde yasalaştırılması hedefleniyor. Taslağın merkezinde, sebze ve meyvelerin üretim aşamasından tüketiciye ulaşana kadar geçen tüm sürecin dijital ortamda izlenmesi yer alıyor.

Bu kapsamda hallerdeki bildirim, satış ve denetim süreçleri dijital altyapıyla güçlendirilecek; ürün girişi, stok miktarları ve fiyat hareketleri anlık olarak takip edilecek. Böylece kayıt dışı işlemlerin önüne geçilmesi, vergi kaybının önlenmesi ve piyasadaki olağan dışı fiyat dalgalanmalarının daha etkin bir şekilde denetlenmesi amaçlanıyor.

Sistemdeki aracı ve komisyoncu sayısını azaltmak, taslağın bir diğer kritik hedefi olarak öne çıkıyor. Ürünlerin bir komisyoncudan diğerine devredilerek maliyetlerin yapay şekilde artırılmasına engel olunması planlanıyor.

Üreticilerin doğrudan marketlere, çevrim içi platformlara veya doğrudan tüketicilere ulaşmasını kolaylaştıracak mekanizmalar geliştirilerek, ürünün tüketiciye ulaşana kadar geçtiği aşamaların minimize edilmesi hedefleniyor. Zincir marketlere yönelik de önemli düzenlemeler içeren taslak, yerli üretimi teşvik etmeyi amaçlıyor.

Market raflarında yerli ürün bulundurma zorunluluğunun yanı sıra, yerli ürün satan işletmelere çeşitli vergisel teşvikler verilmesi üzerinde duruluyor. Ayrıca tarımsal kooperatiflerin ve üretici örgütlerinin piyasadaki ağırlığının artırılması hedefleniyor.

Bu doğrultuda kooperatif sayısının iki katına çıkarılması ve çiftçilerin pazarlık gücünün yükseltilerek aracılara olan bağımlılığın azaltılması planlanıyor. Denetim mekanizmalarının sıkılaştırılması kapsamında, kurallara aykırı hareket edenlere yönelik yaptırımlar da ağırlaştırılıyor.

Kayıt, satış ve fiyat şeffaflığına ilişkin yükümlülükleri ihlal edenlere idari para cezaları uygulanması öngörülürken, taslakta bazı ihlaller için hapis cezası öngören hükümler de bulunuyor. Düzenleme yasalaştığında, sebze ve meyve ticaretinde hem denetim süreçlerinin hızlanması hem de gıda güvenliği ve kalite standartlarının daha sıkı takip edilmesi bekleniyor.