Fatiha’sı kesilenler!

Geçtiğimiz günlerde bu köşede “Bu Kadının Yatacak Yeri Yok mu?” diye sormuştum.

Karaman Müzesi'nde yıllardır sergilenen Manazan Güzeli'nden söz etmiş, yaklaşık bin dört yüz yıl önce ölen bu kadının artık toprağa kavuşması gerektiğini yazmıştım.

Onun mezarı yoktu.

Ama ziyaretçisi çoktu.

Her yıl binlerce insan onu görmeye gidiyordu.

Aradan birkaç gün geçti.

Bu kez Şeyh Şamil Mahallesi'ndeki eski bir mezarlığa girdim.

Ve bu defa tam tersiyle karşılaştım.

Manazan Güzeli'nin mezarı yok, ziyaretçisi vardı.

Buradakilerin ise mezarları vardı...

Ama ziyaretçileri yoktu.

Şehrin ortasında, duvarlarla çevrilmiş eski bir mezarlık.

Dışarıda hayat bütün hızıyla devam ediyor.

Arabalar geçiyor.

İnsanlar işe yetişiyor.

Çocuklar okula gidiyor.

Duvarın öte tarafında ise hiç kimsenin acelesi yok.

Onlar yıllardır oradalar.

Mezarlığa girdiğimde karşıma onlarca eski mezar taşı çıktı.

Kimisi ayakta.

Kimisi eğilmiş.

Kimisi kırılmış.

Bazılarının üzerindeki yazılar hâlâ belirgin.

Bazılarıysa yavaş yavaş siliniyor.

Ama her taşın altında bir insan yatıyor.

Bir zamanlar bizim bugün yürüdüğümüz Karaman sokaklarında yürümüş insanlar...

Çarşıya gitmişler.

Evlerine ekmek götürmüşler.

Çocuk büyütmüşler.

Komşuluk etmişler.

Sevmişler.

Üzülmüşler.

Bir ömür yaşamışlar.

Sonra bir gün onları buraya getirmişler.

Toprağa vermişler.

Başlarına da unutulmasınlar diye birer taş dikmişler.

Taşlardan birinin önünde durdum.

Üzerindeki yazının bir bölümü bugün hâlâ okunabiliyor:

“Gelüb kabrim ziyâret eden ihvân, İdeler rûhuma bir Fâtiha ihsân.”

Bugünün Türkçesiyle:“Kabrimi ziyarete gelen kardeşler, ruhuma bir Fâtiha ihsan etsinler.”

İşte insanın içini asıl burada bir şey acıtıyor.

Yıllar, belki yüzyıllar önce ölmüş bir insan, mezar taşının üzerinden hâlâ yaşayanlara sesleniyor:

Beni ziyarete gelirseniz, bir Fâtiha okuyun.

Taşı hâlâ orada.

Mezarı hâlâ orada.

İsteği hâlâ orada.

Peki, ziyaretçisi nerede?

Bir tarafta Manazan Güzeli...

Yaklaşık bin dört yüz yıldır toprağa kavuşamamış.

Mezarı yok.

Ama her yıl binlerce insan onu görmeye gidiyor.

Diğer tarafta bu mezarlıkta yatanlar...

Toprakları var.

Mezarları var.

Başlarında taşları var.

Hatta içlerinden biri yüzyılların ardından:

“Kabrimi ziyaret edenler ruhuma bir Fâtiha okusun.”

diye seslenmeye devam ediyor.

Ama duyan yok.

Ne garip...

Birini toprağa verememişiz.

Toprağa verdiklerimizi de unutmuşuz.

Mesele yalnızca mezarlığın otlarının biçilmesi ya da çevresinin temizlenmesi değil.

Elbette bunlar da yapılmalı.

Ama asıl mesele bundan daha büyük.

Çünkü o duvarların içerisinde yalnızca mezarlar yok.

Karaman'ın hafızası yatıyor.

Her mezar taşı aslında taşa yazılmış bir nüfus kaydı.

Bir isim...

Bir baba adı...

Bir aile...

Bir tarih...

Belki bir meslek.

Belki bir unvan.

Bel

ki bugün Karaman'da yaşayan bazı ailelerin dedeleri orada.

Belki her sabah mezarlığın önünden geçen bir insanın büyük büyük dedesi, duvarın birkaç metre ötesinde yatıyor.

Ama bilmiyor.

Çünkü zamanla yalnız insanları değil, onların yazıldığı alfabeyi bile unutmuşuz.

Taşlar hâlâ konuşuyor.

Biz artık onların dilini okuyamıyoruz.

Bu nedenle burası yalnızca temizlenip bırakılmamalı.

Karaman Belediyesi, İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Müze Müdürlüğü, üniversiteler ve tarihçiler birlikte bir çalışma başlatmalı.

Mezar taşları tek tek kayıt altına alınmalı.

İsimler ve tarihler belirlenmeli.

Kırılan ve aşınan taşlar uzmanlarınca korunmalı.

Mezarlığın gerçek tarihî adı ve geçmişi araştırılmalı.

Sonra bütün bu bilgiler dijital ortama aktarılmalı.

Girişine de buranın hikâyesini anlatan sade bir levha konulmalı.

Belki küçük bir QR kod...

Telefon

unuzla okuttuğunuzda orada yatan insanların isimlerini, yaşadıkları dönemi ve okunabilen mezar kitabelerini görebileceğiniz bir kayıt.

Çünkü bir şehri şehir yapan yalnız binaları, yolları, parkları değildir.

Bir şehri şehir yapan biraz da hafızasıdır.

Ve o hafızanın içinde, bizden önce bu şehirde yaşayan insanlar da vardır.

Geçen yazımda bir kadına mezar istemiştim.

Bugün mezarı olanlara bir Fâtiha istiyorum.

Aslında iki yazıda da anlatmaya çalıştığım şey aynı: Ölüye hürmet.

Manazan Güzeli'nin hikâyesi anlatılmaya devam etsin ama bedeni artık huzura kavuşsun demiştim.

Burada yatanların bedenleri zaten toprağa emanet edilmiş.

Bu kez de onların hikâyeleri kaybolmasın diyorum.

Çünkü insan yalnız öldüğü gün ölmez.

Adı son kez söylendiğinde biraz daha ölür.

Mezar taşındaki yazı artık okunamadığında biraz daha...

Ve yaşadığı şehir onu tamamen unuttuğunda bir kez daha.

Belki yarın yolunuz Şeyh Şamil Mahallesi'ne düşer.

O mezarlığın önünden geçerken birkaç dakikanızı ayırın.

İçeri girin.

İsimlerini okuyamasanız da taşlarına bakın.

Kim olduklarını bilmeseniz de bir Fâtiha okuyun.

Çünkü içlerinden biri bunu yıllar önce zaten istemiş:

“Gelüb kabrim ziyâret eden ihvân, İdeler rûhuma bir Fâtiha ihsân.”

Geçen yazımda:

“Bu kadının yatacak yeri yok mu?”

diye sormuştum.

Onun mezarı yoktu.

Ama ziyaretçisi vardı.

Bugün baktığım yerde ise mezarlar var.

Taşlar var.

O taşların üzerinde hâlâ isimler var.

Hatta bir Fâtiha isteyenler var.

Ama ziyaretçileri yok.

O hâlde bu defa sorum başka:

Mezarı olanın Fâtiha okuyacak kimsesi yok mu?