Eklem sorunlarında tam istirahat, iyileşmeyi yavaşlatıyor

Osteoartrit kılavuzlarının egzersizi çekirdek tedavi yazdığını hatırlatan Ataşehir'de görev yapan Osteopat Fizyoterapist Mustafa Kurt, "Eklemi saklamak için kilitlemek, kıkırdağı değil kası da kaybettiriyor" diye konuştu.

NICE'ın NG226 kılavuzu, osteoartritte kişiye özel tedavi edici egzersizi birinci basamak olarak tanımlıyor. Osteoarthritis and Cartilage'da 2023'te yayımlanan derleme, sıra belirten tüm kılavuzlarda egzersizin ilk sıra olduğunu; diz ve kalça için bakılan altı kılavuzun altısının da egzersizi güçlü önerdiğini gösterdi.

OARSI, Amerikan Romatoloji Koleji ve EULAR aynı çizgide: eklem ağrısında temel müdahale, eklemi tamamen durdurmak değil, kontrollü yüklemektir.

Hareketsizliğin eklem üzerindeki etkisi ters yönde işliyor. Kıkırdak, sıvı değişimi ve yük-boşaltma döngüsüyle beslenir; uzun süreli immobilizasyonda hem kıkırdak hem çevresindeki kas incelir, eklem kapsülü sertleşir. 2024 tarihli bir derleme, egzersizin ağrı ve işlev üzerindeki etkisinin yaygın ağrı kesicilerle karşılaştırılabilir olduğunu, buna karşılık uzun dönem ilaç riskini taşımadığını bildirdi. Yani "dinlen, ilacını al" cümlesi, kılavuzun sıralamasının tersi.

Klinikte diz, kalça, omuz ve el bileği şikayetinde hala ilk tavsiyenin "hiç kullanma" olduğunu belirten Ataşehir merkezli Osteopat Fizyoterapist Mustafa Kurt, tam istirahatin iyileşmeyi değil, tutukluğu büyüttüğünü söyledi.

"Yeni şişmiş, ısınmış, travmalı bir eklemde birkaç gün yükü kısmak doğru. Bunu kimse inkar etmiyor. Asıl hata, o birkaç günü üç haftaya yaymak. Kişi merdiveni, yürüyüşü, kolu kullanmayı tamamen kesince ağrı biraz düşüyor; kalkınca eklem daha sert, kas daha zayıf. İyileşme sanılan şey aslında sessizliğe çekilmiş bir eklem."

Hangi eklemin olursa olsun mantığın değişmediğini vurgulayan Kurt, sözlerine şöyle devam etti:

"Diz merdivenden, omuz rafa uzanmaktan, kalça uzun oturuştan kaçıyor. Hepsinde reçete aynı: ağrıyı artıran hareketi ayır, güvenli hareketi sık ve azar azar ver, çevresindeki kası geri al. Kılavuzların egzersizi'ek tedavi' değil'çekirdek tedavi' yazmasının nedeni bu. Masaj ve mobilizasyon kapıyı açar; açık tutan şey yüklenmedir."

İltihaplı ve mekanik tabloların karıştırılmaması gerektiğini aktaran Kurt, şunları kaydetti:

"Sabah uzun tutukluk, simetrik şişlik, ateş, gece uykudan uyandıran ağrı varsa önce hekim. Romatoid artrit, gut, enfekte eklem istirahat tartışmasının dışı. Mekanik kireçlenme ve aşırı kullanımda ise tam istirahat birinci seçenek değil.

Mekanik eklem dosyasında kontrollü yüklenme kuralımız;'hiç basma' diye gelen kabaca her iki kişiden biri."

Kişinin korkusunun tedaviden büyük olduğunu belirten Kurt, "Eklem ses çıkarınca, ağrıyınca insanlar onu kırmaktan korkuyor. Oysa kıkırdak sessiz kaldıkça daha az besleniyor. Kontrollü ağrı, çoğu zaman hasar değil; yükün yeniden tanışması" dedi.

"Eklem sorununda başarı, eklemi kullanmamak değil, tekrar kullanabilir kılmak. Tam istirahat ağrıyı kısa süre kısar, iyileşmeyi uzatır. Hedefimiz kişiyi koltuktan değil, merdivenden, yürüyüşten ve işinden geri almak. Bunu durarak değil, ölçerek hareket ederek yapıyoruz."

Eklem problemlerinde fizyoterapi yaklaşımına ilişkin bilgiler Mustafa Kurt tarafından yayımlanıyor.