Sokaktaki vatandaştan çiftçiye, tüccarından sanayiciye COP31 AYDINLIYA NASIL İNECEK?

Antalya’daki küresel iklim zirvesi taahhütleri ile Büyük Menderes Havzası'nda tarımsal suya getirilecek katı kotalar incir ve zeytin üreticisini kıskaca alırken; AB kapısındaki'Sınırda Karbon Vergisi' ihracatçının belini bükecek. Sanayiciye GES, esnafa da pahalı ambalaj baskısı getiren süreç; sokaktaki vatandaşa gıda enflasyonu ve artan belediye vergileri olarak yansıyacak. COP31’in faturası dönüp dolaşıp Aydınlı vatandaşın cüzdanına yansıyacak.

Antalya'da düzenlenen COP31 İklim Zirvesi’nin ardından Türkiye’nin taahhüt ettiği 2053 net sıfır karbon vizyonu Aydın’ın can damarı olan tarım, sanayi ve ticaret dünyasına ciddi yükümlülükler, pazar daralmaları ve yapısal maliyet artışları getiriyor. İncir ve Zeytin Çiftçisi Aydın'ın simgesi olan incir ve zeytin üreticisi, sürecin faturasını en doğrudan hissedecek kesim olacak.

COP31 küresel adaptasyon kararları ve su yönetimi kriterleri gereği, Büyük Menderes Havzası'ndaki tarımsal sulamaya çok katı kotalar getirilecek. Zaten ısınan hava nedeniyle su stresi yaşayan zeytin ve incir ağaçları için kaçak kuyular tamamen kapatılacak, yasal su fiyatları ise karbon-su ayak izi oranlamasıyla katlanacak.

Karbon salımını azaltmak adına kimyasal gübre ve tarım ilaçlarının kullanımı sınırlandırılacak ya da ek vergilere tabi tutulacak. Bu durum alternatif organik çözümlere geçemeyen küçük çiftçinin rekoltesini doğrudan düşürecek.

Tüccar ve İhracatçı Aydın zeytinyağını ve kuru incirini dünyaya pazarlayan ticaret erbabı için "eski usul" ticaret dönemi kapanıyor. Aydın'ın en büyük pazarı olan Avrupa Birliği, ithal ettiği ürünlerde üretimden nakliyeye kadar her aşamada karbon belgesi isteyecek.

Çiftçisinden emisyon belgesi alamayan veya lojistik süreçlerini yeşil araçlarla (elektrikli/düşük emisyonlu taşımacılık) kuramayan ihracatçı, sınırda çok ağır "Karbon Vergileri" ödeyecek. Bu durum Aydın tüccarının küresel pazarda İspanya veya Fas gibi rakiplerine karşı fiyat avantajını tamamen kaybetmesine yol açabilir.

Sanayici ve İş İnsanı Aydın sanayisi, altyapısını baştan aşağı değiştirmek gibi bir yatırım yüküyle karşı karşıya kalacak. Aydın Sanayi Odası (AYSO) şimdiden "Aydın Yeşil Sanayi 2030" planlarıyla üyelerini uyarmaya başladı.

Fabrikaların Karbon Ayak İzi ölçüm sistemleri kurması, enerji verimliliği analizleri yaptırması artık yasal zorunluluk. ASTİM veya Umurlu Organize Sanayi Bölgelerindeki zeytinyağı fabrikaları, incir işleme tesisleri ve makine üreticileri, enerji tüketimlerini yeşile çevirmek için çatılarda GES yatırımları yapmak zorunda.

Bu dönüşümü finanse edemeyen öz sermayesi zayıf işletmeler için üretimde daralma veya kapanma riski başlayacak. Mahalle Esnafı Aydın merkezdeki ve ilçelerdeki esnaf için süreç maliyet artışı demek. İncir satan kuruyemişçiden, zeytinyağı dolumu yapan dükkanlara kadar plastik ambalaj kullanımı tamamen denetim altına alınacak.

COP31 Sıfır Atık öncelikleri doğrultusunda esnaf, normal plastiğe göre 2-3 kat daha pahalı olan geri dönüştürülebilir ya da biyo-bozunur çevre dostu ambalajlara geçmeye zorlanacak. Bu durum esnafın kar marjını daraltacak.

Büyük markalar, karbon ayak izlerini düşürmek için yeşil sertifikası olmayan Aydınlı küçük üreticiden veya esnaftan mal almayı durduracak. Sokaktaki Vatandaş İklim taahhütlerinin faturası dönüp dolaşıp Aydınlı vatandaşın cüzdanına yansıyacak.

Aydın Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin toplu taşımayı elektrikli araçlara dönüştürmesi, katı atık ayrıştırma tesisleri kurması gerekecek. Bu altyapı yatırımlarının bütçesi, vatandaşa artan emlak, çevre temizlik ve su faturaları olarak geri dönecek.

Çiftçinin ve ihracatçının üstlendiği tüm bu "yeşil sertifika", organik gübre ve kısıtlı su maliyetleri, tezgahlara zam olarak yansıyacak. Aydınlı kendi memleketinde inciri ve zeytinyağını çok daha yüksek fiyatlara tüketmek zorunda kalacak.