Samsun’un Unutulan Tarihi Gündemde: Üç Kayıp Miras İçin Dikkat Çeken Çağrı

0 yorum, yorumlara git Paylaş Google'da Bizi Sık Kullanılanlara Ekleyin 4 dk okuma Yazdır A- A+ Samsun’un Kayıp Mirasları Gündemde: Mevlevihane, Tirimüjgan Gemisi ve Tarihî Namazgâh İçin Çağrı! SAMSUN HABER | Samsun’un tarihî ve kültürel hafızasında önemli yer tutan ancak zamanla unutulmaya yüz tutan değerleri yeniden gündeme geldi.

Recep Yazgan’ın hazırlayıp sunduğu Sakin Şehir programının beşinci bölümünde konuk olan Şair-Yazar Adnan İpekdal, Samsun Mevlevihanesi’nden Tirimüjgan Gemisi’ne, Sultan Abdülaziz Namazgâhı’ndan kentin manevî mirasına kadar pek çok önemli konuyu ele aldı. Programda, kayıp tarihî değerlerin yeniden araştırılması ve gelecek kuşaklara aktarılması için dikkat çeken çağrılar yapıldı.

Adnan İpekdal’ın kaleme aldığı Hüsn-ü Hazan kitabından, Samsun’un simgelerinden Büyük Cami için yazdığı şiirle başlayan programda, kentin geçmişinde iz bırakan üç önemli tarihî miras ayrıntılarıyla konuşuldu.

Programın ilk bölümünde, Osmanlı döneminde Konya Asitanesi’ne bağlı önemli merkezlerden biri olarak faaliyet gösteren Samsun Mevlevihanesi’nin tarihî serüveni ele alındı.

Konya Mevlânâ Müzesi Arşivi’ndeki kayıtlara göre 1852-1853 yıllarında varlığı bilinen Mevlevihane, 1862 yılında Hafız Ali Dede’nin gayretleriyle o dönemde Musalla olarak adlandırılan bölgede mescit, tevhidhane ve derviş hücreleriyle yeniden ayağa kaldırıldı.

Ancak tarihî yapı, 1869 yılında Samsun’un ticaret ve yerleşim merkezini büyük ölçüde yok eden Büyük Samsun Yangını’nda tamamen ortadan kalktı. Ekonomik imkânsızlıklar nedeniyle sonrasında yeniden inşa edilemedi.

Akademisyenler Prof. Dr. Osman Köse, Prof. Dr. Yakup Şafak ve Prof. Dr. Cafer Sadık Yaran’ın çalışmalarına göre Mevlevihane’nin bugünkü Divan Pastanesi ile Büyükşehir Belediyesi Sosyal Hizmetler Dairesi Başkanlığı binası civarında, eski Askerî Gazino’nun üst kısmındaki bölgede bulunduğu aktarıldı.

Programda, geçmişte Samsun Gelişim Derneği tarafından merhum Kenan Şara döneminde, Bârihüdâ Tanrıkorur’a hazırlatılan ihya projesinin hayata geçirilemediği de hatırlatıldı.

Mevlevihanelerin Türk sanat müziği, hat ve edebiyat açısından taşıdığı öneme dikkat çeken Adnan İpekdal, Samsun Büyükşehir Belediye Başkanı Halit Doğan’a çağrıda bulundu. İpekdal, Samsun Mevlevihanesi’nin aslına uygun biçimde yeniden ihya edilerek yaşayan bir kültür ve sanat mekânı olarak şehre kazandırılmasını istedi.

Programın ikinci önemli başlığı ise Osmanlı denizcilik tarihinde görev almış Tirimüjgan Gemisi oldu.

Adını Sultan II. Abdülhamid’in annesi Tirimüjgan Sultan’dan alan gemi, 1883 yılında İngiltere’de inşa edildi ve 1906 yılında Osmanlı donanmasına katıldı. Trablusgarp, Balkan ve Birinci Dünya Savaşı dönemlerinde önemli lojistik görevler üstlendi.

Adnan İpekdal’ın aktardığı bilgilere göre gemi, 31 Mart 1920 tarihinde Kızılırmak’ın Karadeniz’e döküldüğü bölgede, Bafra Feneri açıklarında fırtına ve kazan dairesinde çıkan yangın nedeniyle karaya oturdu.

Gemide binlerce asker, muhacir ve sivil yolcu bulunuyordu. Olayda can kaybı yaşanmadığı belirtilirken yolcuların günlerce zorlu doğa koşulları ve açlıkla mücadele ettiği ifade edildi.

Tarihî olayın Samsun’un denizcilik hafızasında hak ettiği yeri bulması gerektiğini vurgulayan İpekdal, gemi batığının 2017 yılında parçalanarak hurda olarak satılmasının önemli bir kayıp olduğunu dile getirdi.

İpekdal, bu tarihî hatıranın yaşatılması amacıyla Samsun Büyükşehir Belediyesi tarafından işletilen “Samsunum” gezi gemilerinden birine “Tirimüjgan Sultan” adının verilmesini önerdi.

Programda ele alınan bir diğer önemli konu ise Sultan Abdülaziz Namazgâhı oldu.

Hicrî 1280, miladi 1863-1864 yıllarında yaptırıldığı belirtilen namazgâhın günümüze ulaşan en önemli izlerinden biri, üzerindeki Sultan Abdülaziz’in tuğrası ve “Eser-i Celîl-i Sultan Abdülaziz Han” ibaresi bulunan yaklaşık 2,5 metre uzunluğundaki mermer kitabesi.

Söz konusu kitabenin yeni Samsun Müzesi’nin deposunda tutulduğuna dikkat çeken Adnan İpekdal, tarihî eserin müzenin ana teşhir salonuna çıkarılması gerektiğini söyledi.

Namazgâhın tam olarak nerede bulunduğunun da araştırılması gerektiğini belirten İpekdal, tarihî sur içi bölgesindeki camiler ve dönemin deniz hamamları dikkate alındığında yapının bugünkü Cumhuriyet Meydanı ile Atatürk Parkı çevresindeki sahil bandında inşa edilmiş olabileceğini değerlendirdi.

Adnan İpekdal, programda Kaptan Ağa Camii ve bir dönem Samsun’a getirilerek ziyarete açılan Peygamber Efendimiz’in (s.a.v.) Nâlin-i Şerifleri hadisesine de değindi.

Yerel yönetimler ve üniversitelerin ortak arşiv çalışmaları yaparak namazgâhın yerini tespit etmesi gerektiğini belirten İpekdal, tarihî yapının bir replikasının İlkadım sahiline kazandırılmasını önerdi.

Bu adımın Samsun’un tarihî ve manevî kimliğinin yeniden görünür hâle gelmesine katkı sağlayacağını ifade etti.

Sakin Şehir programının beşinci bölümünde ele alınan Samsun Mevlevihanesi, Tirimüjgan Gemisi ve Sultan Abdülaziz Namazgâhı, kentin geçmişinden günümüze ulaşan önemli tarihî başlıklar arasında yer aldı.

Programda dile getirilen öneriler; tarihî yapıların yeniden ihyası, müze eserlerinin görünür kılınması ve Samsun’un denizcilik geçmişinin yaşatılması açısından dikkat çekti.

Bu içerik için henüz onaylanmış yorum yok.