Kazak Bakan Tileuberdi’den Ankara’ya işbirliği vurgusu

Paylaş Kaydet En Son Dakika Google'da tercih edilen kaynak AA Kazak Bakan Tileuberdi’den Ankara’ya işbirliği vurgusu [Fotoğraf: Anadolu Ajansı] Ankara Haber — MEİRAMGÜL KUSSAİNOVA - Kazakistan Dışişleri Bakanı Muhtar Tileuberdi, Türkiye ile kapsamlı işbirliğinin geliştirilmesine ve Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) çerçevesindeki ilişkilerin güçlendirilmesine önem verdiklerini belirterek "Türk dünyasının entegrasyonu, Kazakistan'ın dış politikasındaki önemli önceliklerden biridir." ifadesini kullandı.

Bakan Tileuberdi, Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev'in bugün Ankara'ya yapacağı resmi ziyaret ve Türkiye'nin ev sahipliğinde düzenlenecek TDT 13. Devlet Başkanları Zirvesi öncesi değerlendirmelerde bulundu.

Bugün uluslararası ortamın derin jeopolitik değişimler, dünya ekonomisindeki dönüşüm ve teknolojik rekabetin yoğunlaşmasıyla şekillendiğini belirten Tileuberdi, bu koşullarda karşılıklı güvene, ulusal çıkarlara saygıya ve ortak hareket etme iradesine dayalı ilişkilerin önem kazandığını vurguladı.

Tileuberdi, "Kazakistan ve Türkiye’yi yüzyıllara dayanan tarihi bağlar, manevi yakınlık, ortak kültürel gelenekler ve Türk dünyasının zengin dil mirası bir araya getirmektedir. Bununla birlikte, günümüzde ikili ilişkiler; siyasi diyalog, ticaret, yatırımlar, enerji, ulaştırma, sanayi, eğitim, dijital teknolojiler ve diğer alanları kapsayan genişletilmiş stratejik ortaklık niteliği kazanmıştır.

Mevcut aşamada en önemli görev, birikmiş siyasi sermayeyi somut ekonomik sonuçlara, yeni üretim tesislerine, istihdam olanaklarına ve uzun vadeli projelere dönüştürme sürecini kararlılıkla sürdürmektir." değerlendirmesini yaptı.

Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev'in Ankara ziyaretinin, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın mayıs ayında Astana'ya yaptığı devlet ziyaretinin doğal bir devamı niteliğinde olduğunu belirten Tileuberdi, Astana'da iki ülke liderinin katılımıyla Ebedi Dostluk ve Genişletilmiş Stratejik Ortaklık Bildirisi'nin imzalandığını hatırlattı.

Kazakistan'ın ortak tarihi ve kültürel değerler temelinde Türkiye ile işbirliğinin geliştirilmesini kararlılıkla desteklediğinin altını çizen Tileuberdi, şunları kaydetti:

"Ülkelerimiz arasındaki ilişkiler, işbirliğinin tüm alanlarında istikrarlı biçimde gelişmektedir. Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev ile Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan arasında sürdürülen istikrarlı siyasi diyalog, ikili işbirliğinin stratejik yönünü belirlemekte ve kapsamlı ortak projelerin hayata geçirilmesi için elverişli koşullar oluşturmaktadır.

Bu nedenle öncelikli görev, yalnızca ilişkilerde bugüne kadar elde edilen seviyeyi korumak değil, aynı zamanda ikili ortaklığı yeni uluslararası koşullara zamanında uyarlamaktır."

Türkiye'yi Kazakistan'ın başlıca ticari, ekonomik ve yatırım ortaklarından biri olarak nitelendiren Tileuberdi, ülkenin en büyük ticaret ortakları arasında yer alan Türkiye ile ikili ticaret hacminin 2026'nın 8 ayında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 66,5 artarak 5,66 milyar dolara yükseldiği bilgisini verdi.

Bu dönemde Kazakistan'ın Türkiye'ye ihracatının yaklaşık iki katına çıkarak 4,75 milyar dolara ulaştığını kaydeden Tileuberdi, verilerin ikili ekonomik ilişkilerin daha da genişletilmesi için önemli bir potansiyel bulunduğunu gösterdiğini ifade etti.

Ticaret hacminin artırılması için ürün çeşitliliğinin genişletilmesi, tarife dışı engellerin kaldırılması ve ticari işlemlerin kolaylaştırılmasının önemine işaret eden Tileuberdi, iki ülke arasındaki yatırım işbirliğinin de aktif biçimde geliştiğini vurguladı.

Tileuberdi, Türkiye'nin Kazakistan'a yaptığı yatırımların 6 milyar doları, Kazakistan'ın Türkiye’ye yaptığı yatırımların ise 2,5 milyar doları aştığını, Kazakistan'da Türkiye ile 100'den fazla ortak projenin hayata geçirildiğini, 50'den fazla projenin uygulama aşamasında olduğunu ve 70 proje için müzakerelerin sürdüğünü bildirdi.

Ülkede Türk sermayeli 4 binden fazla şirketin faaliyet gösterdiğini aktaran Tileuberdi, bunun Türk yatırımcıların Kazakistan'a duyduğu güvenin önemli göstergelerinden biri olduğuna işaret etti.

Kazakistan'ın yatırımcıları destekleme mekanizmalarını geliştirmeyi, yatırımcı haklarını korumayı ve uzun vadeli, öngörülebilir bir iş ortamı oluşturmayı sürdüreceğinin altını çizen Tileuberdi, üretim tesislerinin kurulması için uygun yerlerin belirlenmesinden projelerin uygulama aşamalarına kadar yatırımcılara destek sağladıklarını anlattı.

Kazakistan'ın Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyinin kuruluşunda öncü rol üstlendiğini vurgulayan Tileuberdi, ülkenin girişimiyle kurulan Konseyin zamanla bugünkü adıyla Türk Devletleri Teşkilatı olarak faaliyet gösteren tam teşekküllü bir uluslararası örgüte dönüştüğünü ifade etti.

Kazakistan'ın Teşkilatın kurumsal yapısının geliştirilmesini ve uluslararası alandaki bilinirliğinin artırılmasını her zaman desteklediğini vurgulayan Tileuberdi, şöyle devam etti:

"Kazakistan TDT kapsamında düzenlenen çeşitli etkinliklere düzenli olarak ev sahipliği yaptı. Bu vesileyle, Türk Devletleri Teşkilatının ilk zirvesinin 2011 yılında Almatı'da düzenlendiğini, son gayriresmi zirvesinin ise bu yılın mayıs ayında Türk dünyasının manevi başkenti Türkistan'da başarıyla gerçekleştirildiğini hatırlatmak isterim.

Türk İşbirliği Kuruluşları Koordinasyon Komitesinin kurulması, Türk Dünyası Vizyonu-2040 belgesinin hazırlanması ve TDT Daimi Temsilciler mekanizmasının oluşturulması gibi girişimlerde Kazakistan öncü rol oynadı. Kazakistan, Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı (TÜRKSOY), Türk Devletleri Parlamenter Asamblesi (TÜRKPA), Türk Akademisi ve Türk Yatırım Fonunun kurulmasına yönelik girişimlerde de bulundu.

Bu kurumlar bilimsel araştırmaların geliştirilmesine, kültürel alışverişin desteklenmesine ve ülkeler arasındaki somut işbirliğinin genişletilmesine katkı sağladı."

Tileuberdi, Kazakistan temsilcisi Bagdad Amreyev'in 2018-2022 yıllarında TDT Genel Sekreterliği görevini yürüttüğü dönemde Teşkilatın kurumsal gelişim açısından yeni bir seviyeye ulaştığını belirtti.

Özbekistan'ın tam üyeliğe kabul edildiğini, Macaristan ve Türkmenistan'ın gözlemci statüsü kazandığını hatırlatan Tileuberdi, Budapeşte'de TDT temsilciliğinin, İstanbul'da ise Türk Ticaret ve Sanayi Odaları Birliğinin açıldığını anımsattı.

Kazakistan'ın Türk dünyasına yönelik politikasını değerlendiren Tileuberdi, şunları kaydetti:

"Bildiğiniz üzere ülkemiz, Altın Orda'nın mirasçısı ve kültür, dil ve gelenek birliğiyle birbirine bağlı tüm Türk halklarının ana yurdudur. Türk ülkeleri ve halkları arasındaki doğal yakınlaşmanın temelinde de işte bu önemli faktör yatmaktadır.

Ülkemiz, bağımsızlığını kazandığı günden bu yana Türk entegrasyonuna büyük önem vermektedir. Türk dünyasının entegrasyonu, Kazakistan'ın dış politikasındaki önemli önceliklerden biridir. Türk Devletleri Teşkilatı, Birleşmiş Milletler ve diğer çok taraflı kuruluşların yanı sıra bölgesel işbirliği platformları arasında da önemli bir yere sahiptir."

Cumhurbaşkanı Tokayev'in "TDT bir jeopolitik proje veya askeri ittifak değildir ve diğer devletlere karşı bir araç olarak kullanılmamalıdır." ifadelerine atıfta bulunan Tileuberdi, Türk entegrasyonunun bölgesel istikrarın güçlendirilmesine, ekonomik fırsatların genişletilmesine ve dış ortaklarla yapıcı diyaloğun geliştirilmesine katkıda bulunması gerektiğinin altını çizdi.

Ekonomik işbirliğinin Teşkilatın temel çalışma alanlarından biri olduğunu söyleyen Tileuberdi, Kazakistan'ın TDT üyesi ülkelerle ticaret hacminin istikrarlı biçimde arttığını bildirdi.

Bu yılın 8 ayında ülkesinin TDT üyeleriyle ticaret hacminin yüzde 42 artarak 10 milyar dolara ulaştığına dikkati çeken Tileuberdi, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Yatırımların çekilmesi, sanayinin geliştirilmesi ve altyapının güçlendirilmesi amacıyla Kazakistan'ın girişimiyle Türkistan'da'Turan' Serbest Ekonomik Bölgesi kuruldu. Elektronik belgelerin karşılıklı tanınması, gümrük sistemlerinin uyumlaştırılması, menşe belgelerinin dijitalleştirilmesi ve sınır geçiş işlemlerinin kolaylaştırılması, ticari işlemlerde zaman ve maliyet kayıplarını azaltacaktır.

Uzun vadede, Türk Devletleri Teşkilatı üyesi ülkelerin şirketlerinin daha hızlı bir şekilde iş ortakları bulabildiği, piyasalar hakkında bilgi edinebildiği ve ortak projeler hayata geçirebildiği, ekonomik açıdan birbirine daha sıkı bağlanmış bir ekonomik ortamın oluşturulmasını hedefliyoruz."

Tileuberdi, yalnızca Kazakistan için değil, Türk dünyası açısından da özel önem taşıyan işbirliği alanlarından birinin Trans-Hazar Uluslararası Ulaştırma Koridoru, diğer adıyla Orta Koridor olduğunu kaydetti.

Asya ile Avrupa arasında alternatif bir ulaştırma güzergahı olan Orta Koridor'a yönelik talebin artmasıyla güzergahın öneminin giderek güçlendiğini belirten Tileuberdi, Kazakistan'ın demir yolu hatlarının, limanların ve sınır geçiş noktalarının kapasitesini artırmaya yönelik çalışmalar yürüttüğünü ifade etti.

Orta Koridor'un verimliliğinin yalnızca güzergahın ülkeler içindeki münferit kesimlerinin kapasitesine değil, taşımacılık sürecine katılan bütün ülkelerin faaliyetlerinin uyumuna da bağlı olduğuna işaret eden Tileuberdi, lojistik işlemlerin dijitalleştirilmesi ve idari maliyetlerin azaltılması için ortak adımlar atılması gerektiğini anlattı.

Tileuberdi, son 5 yılda Orta Koridor üzerinden taşınan yük hacminin 5 kattan fazla arttığını, teslimat sürelerinin ise üçte bire düştüğünü belirterek, "Bu veriler koridora yönelik talebin yükseldiğini ve kapasitenin daha da genişletilmesi gerektiğini ortaya koyuyor. Kazakistan, 2030 yılına kadar Orta Koridor üzerinden gerçekleştirilen yıllık taşımacılık hacmini 10 milyon tona çıkarmayı hedeflemektedir." bilgisini verdi.

Türk entegrasyonunun pragmatizm, karşılıklı saygı ve tüm katılımcı devletlerin çıkarlarının eşitlik temelinde gözetilmesi ilkeleri doğrultusunda geliştirilmesi gerektiğini kaydeden Tileuberdi, TDT'nin yaklaşan Ankara Zirvesi'ne ilişkin beklentilerini de değerlendirdi.

Tileuberdi, "Ankara Zirvesi'ni geniş bir perspektiften değerlendiriyoruz. Zirvenin, devletlerin işbirliğini daha da derinleştirme konusundaki kararlılıklarını teyit etmekle kalmayıp, geleceğe yönelik ortak çalışmalar için somut hedefler belirlenmesine de imkan sağlayacağını umuyoruz." ifadelerini kullandı.