Tarihin tozlu sayfalarından çıkan olaylar: 14 Kasım'da neler yaşandı?

Takvimler 14 Kasım'ı gösterdiğinde tarihin farklı dönemlerinde yaşanan gelişmeler yeniden gündeme geliyor. Kimi zaman bir ülkenin kaderini değiştiren kararlar, kimi zaman insanlık tarihine geçen keşifler ve kimi zaman da hafızalardan silinmeyen acı olaylar bu tarihin sayfalarında yer alıyor. İşte Türkiye ve dünya tarihinde 14 Kasım günü yaşanan önemli gelişmeler…

14 Kasım'da tarihe geçen olaylar 1889 – Nellie Bly dünya turuna başladı

Amerikalı gazeteci Nellie Bly, Jules Verne'in Seksen Günde Devr-i lem romanından esinlenerek dünya turuna çıktı. New York World gazetesi adına gerçekleştirdiği yolculuğu 72 gün 6 saatte tamamlayan Bly, gazetecilik tarihinin önemli isimlerinden biri oldu.

1914 – Ayastefanos Rus Abidesi'nin yıkılışı filme alındı

İstanbul Yeşilköy'deki Ayastefanos Rus Abidesi, Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'na girmesinin ardından yıkıldı. Fuat Uzkınay tarafından filme alındığı kabul edilen bu olay, geleneksel sinema tarihçiliğinde ilk Türk filmi olarak anılıyor. Ancak filmin günümüze ulaşan bilinen bir kopyası bulunmuyor.

1914 – Osmanlı Devleti Cihad-ı Ekber ilan etti

I. Dünya Savaşı sırasında Osmanlı Devleti, 14 Kasım 1914'te Fatih Camii'nde düzenlenen törenle Cihad-ı Ekber ilanını kamuoyuna duyurdu. Halifenin çağrısıyla İtilaf Devletleri yönetimindeki Müslüman topluluklar üzerinde siyasi etki oluşturulması amaçlandı.

1918 – Çekoslovakya'da cumhuriyet yönetimi kuruldu

Çekoslovakya'da 14 Kasım 1918'de cumhuriyet yönetimi resmen şekillendi. Tomáš Garrigue Masaryk ülkenin ilk cumhurbaşkanı seçilirken Karel Kramář ilk başbakan oldu.

1922 – BBC düzenli radyo yayınlarına başladı

İngiltere'de British Broadcasting Company'nin Londra'daki 2LO istasyonu, 14 Kasım 1922'de düzenli günlük yayınlarına geçti. İlk programlarda haberler, hava durumu bilgileri ve müzik yayınları yer aldı.

1922 – Malkara yeniden Türk yönetimine geçti

Tekirdağ'ın Malkara ilçesi, Doğu Trakya'nın Türkiye'ye teslim edilmesi sürecinde 14 Kasım 1922'de yeniden Türk yönetimine geçti. İlçenin kurtuluş günü bugün de bu tarihte anılıyor.

1925 – Sivas'ta şapka karşıtı bildirilere ilişkin dava sonuçlandı

Şapka düzenlemesine karşı bildiriler ve duvar yazıları nedeniyle Sivas'ta yürütülen yargılamada İstiklal Mahkemesi karar verdi. İmamzade Mehmet Necati hakkında verilen idam cezası infaz edildi.

1940 – Coventry ağır bombardımana uğradı

İngiltere'nin Coventry kenti, Alman hava kuvvetlerinin 14 Kasım 1940'ta başlayan yoğun bombardımanına maruz kaldı. Saldırıda yaklaşık 568 kişi hayatını kaybetti, kentte büyük yıkım meydana geldi ve Coventry Katedrali ağır hasar gördü.

1941 – Türkçe Terimler Cep Kılavuzu dağıtıldı

Türk Dil Kurumunun çalışmaları kapsamında hazırlanan Türkçe Terimler Cep Kılavuzu, yüksekokul öğretmenlerine dağıtıldı. Çalışmayla bilim ve eğitim alanlarında Türkçe terimlerin yaygınlaştırılması hedeflendi.

1944 – Ahıska Türklerinin sürgünü başladı

Sovyet yönetimi, 14 Kasım 1944'te Ahıska bölgesinde yaşayan Türkleri ve diğer Müslüman toplulukları Orta Asya'ya sürgün etmeye başladı. Binlerce insanın hayatını kaybettiği sürgün, Ahıska Türklerinin tarihindeki en acı olaylardan biri olarak hafızalarda yer aldı.

1958 – Ragıp Sarıca'dan basın özgürlüğü açıklaması

Hukuk profesörü Ragıp Sarıca'nın'Gazetecilerin tevkif edildiği yerde demokrasi yoktur' sözü, Türkiye'de basın özgürlüğü tartışmalarının öne çıkan ifadelerinden biri oldu.

1960 – Yassıada davaları devam etti

27 Mayıs 1960 askerî müdahalesinin ardından eski Demokrat Parti yöneticilerinin yargılandığı Yassıada duruşmaları sürdü. 14 Kasım'da eski Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu hakkındaki davalardan biri ele alındı.

1964 – Kirk Douglas Türkiye'yi ziyaret etti

Hollywood oyuncusu Kirk Douglas, 14 Kasım 1964'te Türkiye'ye geldi. Ankara'da dönemin Başbakanı İsmet İnönü ile görüşen Douglas'ın ziyareti Türk basınında geniş yer buldu.

1969 – Apollo 12 Ay yolculuğuna çıktı

NASA'nın Apollo 12 görevi, 14 Kasım 1969'da Florida'daki Kennedy Uzay Merkezi'nden fırlatıldı. Fırlatmadan kısa süre sonra rokete iki kez yıldırım çarpmasına rağmen görev sürdürüldü. Uzay aracı 19 Kasım'da Ay'a başarılı şekilde indi.

1971 – Mariner 9 Mars yörüngesine girdi

NASA'nın Mariner 9 uzay aracı, 14 Kasım 1971'de Mars yörüngesine girerek başka bir gezegenin yörüngesine ulaşan ilk insan yapımı araç oldu. Görev kapsamında Mars'ın yüzeyine ilişkin önemli görüntüler ve bilimsel veriler elde edildi.

1972 – İsmet İnönü milletvekilliğinden istifa etti

Türkiye'nin ikinci Cumhurbaşkanı İsmet İnönü, 14 Kasım 1972'de milletvekilliğinden ayrıldı. Ancak Cumhuriyet Senatosunun tabii üyesi sıfatıyla siyasi yaşamını sürdürdü.

1975 – Madrid Anlaşmaları imzalandı

İspanya, Fas ve Moritanya arasında 14 Kasım 1975'te Madrid Anlaşmaları imzalandı. Anlaşmayla İspanya'nın Batı Sahra'daki yönetimini sona erdirme süreci başladı. Bölgenin egemenlik sorunu ise günümüze kadar çözülemedi.

1976 – Çayırhan Termik Santrali'nin temeli atıldı

Ankara'nın Nallıhan ilçesindeki Çayırhan'da termik santral ve kömür tesislerinin temeli 14 Kasım 1976'da atıldı. Projeyle bölgedeki linyit rezervlerinin elektrik üretiminde kullanılması hedeflendi.

1983 – Barış Derneği davasında karar açıklandı

12 Eylül 1980 askerî müdahalesinin ardından yargılanan Türkiye Barış Derneği üyeleri hakkındaki davada 14 Kasım 1983'te karar verildi. Sanıkların bir bölümüne uzun süreli hapis cezaları verildi. Dava, dönemin düşünce ve örgütlenme özgürlüğü tartışmalarında önemli bir yer tuttu.

1984 – Türkiye, İngiltere'ye 8-0 mağlup oldu

Türkiye Millî Futbol Takımı, 1986 Dünya Kupası elemeleri kapsamında 14 Kasım 1984'te İstanbul'da İngiltere ile karşılaştı. İnönü Stadı'nda oynanan mücadeleyi İngiltere 8-0 kazandı.

1985 – Demokratik Sol Parti kuruldu

Demokratik Sol Parti, Rahşan Ecevit'in öncülüğünde 14 Kasım 1985'te kuruldu. Bülent Ecevit'in siyasi yasaklı olduğu dönemde kurulan partinin ilk genel başkanlığını Rahşan Ecevit üstlendi.

1991 – İstanbul Boğazı'nda gemi kazası yaşandı

Anadoluhisarı açıklarında iki yabancı bandıralı geminin çarpışması sonucu canlı hayvan taşıyan gemideki binlerce koyun denize döküldü. Dönemin haberlerinde yaklaşık 22 bin hayvanın öldüğü bilgisi yer aldı.

Türk halterinin unutulmaz ismi Naim Süleymanoğlu, Melbourne'de düzenlenen Dünya Halter Şampiyonası'nda koparma, silkme ve toplam derecede altın madalya elde etti.

2002 – Aimal Kasi idam edildi

1993 yılında ABD'deki CIA merkezinin girişinde düzenlenen silahlı saldırıyla bağlantılı olarak yargılanan Aimal Kasi, 14 Kasım 2002'de Virginia'da idam edildi.

2016 – Kaikōura depremi Yeni Zelanda'yı vurdu

Yeni Zelanda'nın Güney Adası'nda meydana gelen 7,8 büyüklüğündeki Kaikōura depremi, yollarda ve demiryollarında büyük hasara yol açtı. Depremde iki kişi hayatını kaybetti, kıyı bölgelerinde yer hareketleri meydana geldi.

14 Kasım tarihte neden önemli? 14 Kasım, dünya tarihinde bilimsel keşiflerden siyasi kararlara, toplumsal olaylardan spor başarılarına kadar pek çok gelişmenin yaşandığı tarihlerden biri olarak öne çıkıyor. Geçmişte yaşanan bu olaylar, tarihin farklı dönemlerinde insanlığı etkileyen kararları, mücadeleleri ve değişimleri yeniden hatırlatıyor.