Bain&Company: Türkiye’nin enerji dönüşümü için 500 milyar dolarlık yatırım gerekiyor

Uluslararası yönetim danışmanlığı şirketi Bain&Company, COP31 öncesinde Türkiye’nin net sıfır emisyon hedefi doğrultusunda yürüttüğü enerji dönüşümünü ele alan yeni bir çalışma yayımladı. Bloomberght'nin Onur Candar, Onur Kayahan ve Yiğit Kılınç’ın imzasını taşıyan “Türkiye'nin Net Sıfır Dönüşümü: Kapasite Artışı Dönüşümün Önüne Geçti” başlıklı raporda, yenilenebilir enerji kurulu gücünde kaydedilen artışa rağmen bu gelişmenin fosil yakıt kullanımını azaltma konusunda aynı ölçüde etkili olmadığına dikkat çekildi.

Yenilenebilir enerjide kapasite büyüdü

Rapora göre, Türkiye'de yenilenebilir enerji kaynaklarının toplam elektrik kurulu gücündeki payı 2015-2025 döneminde yüzde 43'ten yüzde 62'ye yükseldi. Ancak yenilenebilir kaynakların elektrik üretimindeki payı yüzde 43 seviyesinde kaldı.

Aynı dönemde rüzgar ve güneş enerjisindeki büyüme doğalgazdan elektrik üretimini azaltırken, kömürden üretimin artması nedeniyle fosil yakıtlara dayalı toplam elektrik üretimi büyük ölçüde değişmedi. Türkiye'nin 2025 yılında 6,8 GW'lık yeni rüzgar ve güneş kapasitesini devreye aldığı, ancak 2035 hedeflerine ulaşmak için yıllık 8-9 GW'lık kapasite artışına ihtiyaç duyduğu kaydedildi.

Analize göre, Türkiye'nin 2053 yılına kadar enerji dönüşümü için 500 milyar doların üzerinde yatırıma ihtiyacı bulunuyor. Bu tutarın 210-270 milyar dolarlık bölümünün enerji sektörüne yönlendirilmesi öngörülürken, binaların dönüşümü için 80-200 milyar dolar, sanayi için 70-80 milyar dolar, karayolu ulaşımı için 35-50 milyar dolar ve tarım için 25-40 milyar dolar yatırım gerekiyor.

Raporda, özellikle sanayi, binalar ve ulaşım sektörlerinde uzun vadeli finansman ihtiyacının dönüşümün önündeki temel engellerden biri olduğu ifade ediliyor.

Rapora göre Türkiye, 2025 yılında enerji ihtiyacının yaklaşık yüzde 69'unu ithalatla karşılarken enerji faturası 63 milyar dolara, net enerji açığı 47 milyar dolara ulaştı. Yerli yenilenebilir enerji üretimi ve verimlilik yatırımlarının artırılmasının cari açığın azaltılması ve enerji arz güvenliğinin güçlendirilmesi açısından önemli olduğu vurgulandı.

AB’ye giden ürünler etkilenecek

Raporda, sanayi sektörünün Türkiye'nin toplam nihai enerji tüketimindeki yüzde 30'luk payıyla en büyük tüketici konumunda bulunduğuna dikkat çekildi. Avrupa Birliği'nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması'nın özellikle ihracatçı sanayi kuruluşları üzerindeki etkisinin artacağı belirtilirken, Türkiye'nin ihracatının yaklaşık yüzde 43'ünün AB'ye gerçekleştirildiği hatırlatıldı.

Karbon fiyatlandırmasının Türkiye'de etkin biçimde uygulanmasının, karbon gelirlerinin Avrupa Birliği yerine Türkiye'de kalmasına ve sanayinin dönüşüm yatırımlarının finansmanına katkı sağlayabileceği değerlendirildi.

Rapora göre, Türkiye’nin enerji dönüşümünde yenilenebilir enerji yatırımlarının yanı sıra şebeke altyapısı, enerji depolama, sanayide elektrifikasyon ve enerji verimliliğinin geliştirilmesi önem kazanıyor. Dönüşümün hızını ise karbon fiyatlandırması, enerji maliyetleri ve yatırımların finansal sürdürülebilirliği belirleyecek.