TMO’ya Buğdayını Veren Çiftçi Fiyatları Görünce İsyan Etti: “Kazıklanmış Gibi Hissediyoruz”

2026 hasat döneminde buğdayını TMO’ya teslim eden üreticilerin gözü şimdi serbest piyasadaki fiyatlarda. Düşük vasıf ve kalite kriterleri nedeniyle ürününü kilogramı 14,75 TL’ye kadar düşen fiyatlardan satan bazı çiftçiler, kısa süre sonra piyasa fiyatlarının yukarı yönlü hareket etmesine tepki gösterdi. Üreticiler, “Biz sattıktan sonra fiyat neden yükseliyor?” diye soruyor.2026 yılı buğday hasadının ardından çiftçinin gündeminde bu kez TMO alım fiyatları ile hasat sonrası piyasada oluşan fiyat farkı var.Aylar boyunca tarlasını süren, tohumunu atan, gübresini ve ilacını kullanan, mazot ve biçerdöver masrafını karşılayan çiftçiler; hasat döneminde ürününü Toprak Mahsulleri Ofisi’ne teslim etti. Ancak bazı üreticilerin buğdayı kalite ve vasıf kriterleri nedeniyle daha düşük fiyat grubundan işlem gördü.Özellikle kilogram başına 14,75 TL seviyesinden ürün teslim eden çiftçiler, ilerleyen haftalarda serbest piyasada görülen yükseliş karşısında tepkili.Çiftçinin hesabı şaştı: “Maliyetimizi zor karşıladık”Üreticilere göre asıl sorun yalnızca buğday fiyatının yükselmesi değil.Çiftçi; mazot, gübre, ilaç, tohum, sulama, işçilik, biçerdöver ve nakliye giderlerini daha hasat başlamadan ödüyor. Hasat dönemine geldiğinde ise borcu bulunan veya yeni üretim sezonu için nakde ihtiyacı olan birçok çiftçi ürününü bekletemeden satmak zorunda kalıyor.Bu nedenle hasat dönemindeki fiyatın üretici açısından hayati önem taşıdığı belirtiliyor.Bazı çiftçiler, ürünlerinin protein ve kalite değerleri gerekçe gösterilerek daha düşük sınıftan değerlendirilmesinin gelirlerini ciddi şekilde azalttığını savunuyor.Ürün çiftçinin elindeyken başka, sattıktan sonra başka fiyatÜreticilerin tepkisini artıran gelişme ise hasadın ardından bazı ticaret borsalarında ve serbest piyasada buğday fiyatlarının yukarı yönlü hareket etmesi oldu.Hasat döneminde ürününü satan çiftçi, daha sonra piyasadaki rakamları görünce şu soruyu sormaya başladı:“Bu fiyatlar birkaç hafta içerisinde oluşabiliyorsa, çiftçinin ürünü neden hasat döneminde daha düşük değerden işlem gördü?”Özellikle ürünü depolama imkânı bulunmayan küçük ve orta ölçekli çiftçilerin fiyat artışından yararlanamadığına dikkat çekiliyor.“Biz sattık, fiyat yükseldi”Duruma tepki gösteren üreticilerden gelen ortak mesaj ise dikkat çekici:“Aylarca tarlada çalışıyoruz. Mazotu, gübreyi, ilacı, biçerdöveri cebimizden ödüyoruz. Hasat zamanı geldiğinde ürünü satmak zorundayız. Buğdayımız düşük kalite denilerek 14,75 liraya kadar düşen fiyatlardan alındı. Biz sattıktan sonra piyasadaki rakamların yükseldiğini görünce kendimizi kazıklanmış gibi hissediyoruz.”Çiftçiler, burada asıl tartışılması gereken konunun yalnızca bugünkü piyasa fiyatı olmadığını; hasat döneminde üreticinin pazarlık gücünün çok zayıf olması olduğunu ifade ediyor.Çiftçinin deposu yoksa bekleme şansı da yokTarım sektöründe yıllardır tartışılan sorunlardan biri de üreticinin ürününü bekletebilme imkânı.Yeterli depolama alanı olmayan veya borçlarını ödemek için acilen nakde ihtiyaç duyan çiftçi, hasat döneminde satış yapmak zorunda kalıyor.Bu durum hasat döneminde piyasaya aynı anda büyük miktarda ürün girmesine neden olurken, çiftçinin daha sonraki fiyat artışlarından faydalanmasını da zorlaştırıyor.Üreticiler, özellikle küçük çiftçiler için depolama, finansman ve fiyat koruma mekanizmalarının güçlendirilmesini talep ediyor.En büyük tartışma: Protein ve kalite kesintileriÇiftçilerin üzerinde durduğu bir diğer konu ise buğdayın sınıflandırılması.TMO alımlarında ürünler kalite kriterlerine göre farklı fiyatlardan değerlendirilebiliyor. Ancak bazı üreticiler, özellikle protein ve diğer kalite değerlerinden kaynaklanan fiyat farklarının yüksek olduğunu düşünüyor.Çiftçiler, analiz ve sınıflandırma kriterlerinin daha şeffaf hale getirilmesini ve üreticinin ürününün neden hangi sınıfa girdiğinin açık biçimde anlatılmasını istiyor.“Çiftçi piyasa yükseldiğinde de korunmalı”Üreticilerin talebi oldukça net:Hasat döneminde fiyatların baskı altında kalması durumunda çiftçiyi koruyacak mekanizmaların güçlendirilmesi, ürün kalitesine bağlı kesintilerin yeniden değerlendirilmesi ve üreticinin birkaç hafta sonraki piyasa yükselişinden tamamen mahrum kalmaması.Çiftçiler ayrıca, tarımsal üretimin sürdürülebilmesi için fiyatların yalnızca piyasa şartlarına göre değil, gerçek üretim maliyeti ve çiftçinin geçimini sağlayabileceği gelir düzeyi dikkate alınarak değerlendirilmesini istiyor.Şimdi çiftçinin cevabını aradığı soru şu:Aylarca emek veren üretici ürününü hasat zamanı düşük fiyattan elinden çıkarmak zorunda kalırken, fiyat yükseldiğinde kazanan neden yine çiftçi olmuyor?2026 buğday sezonundaki fiyat hareketliliği önümüzdeki günlerde de tarım sektörünün en çok konuşulan konularından biri olmaya devam edecek gibi görünüyor.