Diyaliz Merkezlerinde Yeni Dönem: Böbrek Nakli Bilgilendirmesi Artık Zorunlu

Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan ve Resmî Gazete’de yayımlanan “Diyaliz Merkezleri Hakkında Yönetmelik” resmi olarak yürürlüğe girdi. Yeni yasal düzenleme ile birlikte diyaliz merkezlerinin planlama süreçleri, ruhsatlandırma prosedürleri, personel çalışma koşulları ve denetim mekanizmaları kapsamlı bir şekilde yeniden yapılandırıldı.

Bu yeni düzenlemenin en önemli yeniliklerinden biri, diyaliz hastalarının böbrek nakli süreci hakkında detaylı şekilde bilgilendirilmesi ve bu amaçla uygun merkezlere yönlendirilmelerinin zorunlu hale getirilmesi oldu. Yeni Yönetmeliğin Kapsamı ve Geçerlilik Süreci Bakanlık tarafından yayımlanan yeni yönetmelik, akut ve kronik böbrek yetmezliği teşhisi konulan bireylere diyaliz hizmeti sunan tüm merkez ve ünitelerin açılış, işleyiş ve denetim kriterlerini belirledi.

Bu yeni düzenlemenin yürürlüğe girmesiyle birlikte, 2019 yılında yürürlükte olan eski Diyaliz Merkezleri Hakkında Yönetmelik hükümlerinin geçerliliği sona erdi. Yeni kurallar, yayınlandıkları tarihten itibaren tüm ilgili kurumlar ve birimler için geçerli hale geldi.

Söz konusu düzenleme; üniversiteler, kamu kurumları ve özel kuruluşların bünyesinde faaliyet gösteren diyaliz merkezlerini, bu yapılar bünyesinde çalışan personeli ve yürütülen diyaliz uygulamalarının tamamını kapsayıcı bir çerçeve sunmaktadır. Böbrek Nakli Bilgilendirme ve Yönlendirme Zorunluluğu Yeni mevzuat çerçeğesinde, kronik diyaliz tedavisi sürecine dahil olan hastaların, en geç üç ay içerisinde böbrek nakli hakkında kapsamlı bilgilendirme almaları kararlaştırıldı.

Bu amaç doğrultusunda hastaların, kendilerine en yakın kamuya ait böbrek nakli merkezine yönlendirilmesi zorunlu kılındı. Bilgilendirme süreci kapsamında; nakil prosedürleri, hastanın uygunluk durumuna dair kriterler, canlı veya kadavra vericiden sağlanabilecek nakil alternatifleri ile nakil işleminin getireceği avantajlar ve riskleri hakkında hastalara hem sözlü hem de yazılı olarak detaylı açıklama yapılacaktır.

Yapılan bu bilgilendirmelerin kayıt altına alınması da yasal bir gereklilik olarak sisteme dahil edildi. Hasta Takibi ve Uzman Muayenesi Diyaliz tedavisi gören her bir hastanın, en az ayda bir kez ilgili uzman doktor tarafından muayene edilmesi ve bu süreçte diyaliz tedavisi ile ilaç kullanımının doktor kontrolünde düzenlenmesi planlandı.

Bu kapsamda, hastaların aylık rutin kontrollerini ve muayenelerini tedaviyi gördükleri merkezin dışında farklı noktalarda yaptırma imkanına sahip olacakları belirtildi. Kurulum ve Kapasite Planlaması Yeni yönetmelik uyarınca, diyaliz merkezlerinin kurulması veya mevcut merkezlerdeki cihaz kapasitelerinin artırılması, bölgedeki ihtiyacın tespiti ve hedeflenen doluluk oranları göz önünde bulundurularak planlanacak.

Yeni açılacak merkezlerin başlangıç aşamasında en az 15, en fazla 25 cihaz kapasitesine sahip olması şartı getirilerek kapasite sınırları belirlendi. Kamuya ait, diyaliz merkezi bulunmayan hastaneler ile bünyesinde nefroloji uzmanı barındıran üniversite hastaneleri, Bakanlık tarafından verilen izin dahilinde en fazla 10 cihazlık kapasiteye sahip diyaliz üniteleri kurabilecek.

Bu ünitelerin kapasite ve hasta-cihaz oranları belirli standartlara ulaştığında, bu birimleriner merkez statüsüne geçirilmesi gerekecektir. Bu planlama kapsamı dışında kalan diğer bir uygulama ise periton diyalizi olarak tanımlandı.

Evde Tedavi ve Teknik Standartlar Yönetmelik, hastaların kendi talepleri ve yazılı onayları doğrultusunda, gerekli tıbbi kontrollerin sağlanması kaydıyla evde hemodiyaliz uygulamasına da olanak tanıdı. Merkezlerde gerçekleştirilecek uzun süreli hemodiyaliz uygulamalarında ise seans süresinin en az yedi dakika olması şartı getirildi.

Ayrıca, merkezlerde görev yapacak sağlık personelinin nitelikleri ve asgari sayıları, cihaz ve hasta sayısına bağlı olarak netleştirildi. Hemodiyaliz merkezlerinin diyetisyen hizmeti sağlaması, bu hizmet için dışarıdan sözleşme veya satın alma yoluyla hizmet alımını zorunlu kılıyor.

Su Kalitesi ve Dijital İzleme Diyaliz uygulamalarında kullanılan suyun kimyasal ve bakteriyolojik standartlara uygunluğu düzenli olarak analiz edilecek. Eğer suyun uygun olmadığı tespit edilirse, merkezin faaliyetlerinin durdurulması veya yeni hasta kabulünün kısıtlanması gibi yaptırımlar uygulanabilecek.

Ayrıca, hastanın seans bilgileri, tetkikleri ve cihazların bakım süreçleri, Sağlık Bakanlığı'nın dijital kayıt sistemi üzerinden takip edilecek. Diyaliz filtrelerinin sterilizasyon sonrası aynı hastada tekrar kullanılabilmesi, sadece Bakanlık tarafından yetkilendirilmiş merkezlerde ve hastadan alınacak yazılı onam ile mümkün olacak.

Diğer bir önemli madde olarak, merkez ve ünitelerin, hastaların tedavi öncesi ulaşımı ve sonrası evlerine dönüş süreçlerinde sorumluluk üstleneceği, bu hizmeti bizzat sunabilecekleri veya dışarıdan sağlayabilecekleri belirtildi. Geçiş Süreci ve Mevcut Durum Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce ruhsatlandırılmış olan merkezlerin, mevcut durumdaki hak ve yetkileriyle faaliyetlerine devam edebilecekleri açıklandı.

Daha önce diyaliz tedavisine başlamış ve tanısı konmuş hastalar için böbrek nakli bilgilendirme süreçlerinin ise bir yıllık bir süre içerisinde tamamlanacağı ifade edildi.