Antalya'da COP31 sürerken Yamansaz için imar tartışması

Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31'e ev sahipliği yapan Antalya'da, kentin önemli doğal alanlarından Yamansaz'a ilişkin imar kararları yeniden gündeme geldi. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından onaylanan planlarda konut, ticaret ve turizm kullanımlarına yer verilmesi, sulak alanın geleceğine ilişkin tartışmaları beraberinde getirdi.

Mimarlar Odası Antalya Şubesi, planların bölgenin su dengesi ve ekolojik bütünlüğü üzerindeki etkilerinin bilimsel olarak değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı. COP31 ANTALYA'DA DEVAM EDİYORBirleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC) tarafından düzenlenen COP31, 9-20 Kasım 2026 tarihleri arasında Antalya EXPO Merkezi'nde gerçekleştiriliyor.

Konferansta iklim değişikliğiyle mücadele, temiz enerjiye geçiş, iklim finansmanı ve ülkelerin değişen iklim koşullarına uyum sağlaması gibi başlıklar ele alınıyor. UNFCCC'nin resmî programına göre 11-12 Kasım tarihlerinde düzenlenen Antalya Liderler Zirvesi'nde devlet ve hükümet başkanları bir araya geldi.

Zirvenin gündeminde sürdürülebilir kalkınma, enerji dönüşümü ve iklim değişikliğinin etkilerine karşı dayanıklılığın artırılması yer aldı. Antalya'nın uluslararası iklim diplomasisinde önemli bir organizasyona ev sahipliği yapması, kentteki çevre politikalarını da gündeme taşıdı.

Özellikle sulak alanların korunması, su kaynaklarının yönetimi ve yapılaşma kararlarının ekosistem üzerindeki etkileri, zirvenin yerel düzeyde değerlendirilmesi gereken konuları arasında bulunuyor. YAMANSAZ İMAR PLANLARI NE ZAMAN ONAYLANDI?Muratpaşa'da bulunan Yamansaz Doğal Sit Alanı'nın Sürdürülebilir Koruma ve Kontrollü Kullanım Alanı statüsündeki bölümüne ilişkin üç ayrı ölçekte imar planı hazırlandı.

ÇEvre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planı, 1/5.000 ölçekli Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı ve 1/1.000 ölçekli Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı Değişikliği'ni 5 Ekim 2026 tarihinde onayladı. Planlar 14 Ekim 2026 tarihinde askıya çıkarıldı.

Böylece Yamansaz'ın belirli bölümlerinde öngörülen arazi kullanım kararları kamuoyunun gündemine geldi. Burada dikkat edilmesi gereken önemli ayrıntı, planların Yamansaz'ın tamamını değil, belirli koruma statüsüne sahip bölümünü kapsaması.

Dolayısıyla bütün sulak alanın yapılaşmaya açıldığı yönünde bir değerlendirme, mevcut plan bilgilerinin kapsamını aşar. KONUT, TİCARET VE OTEL KULLANIMLARI PLANLARDA YER ALIYORYayımlanan plan bilgilerine göre düzenlemelerde konut, ticaret, turizm, otel ve karma kullanımlara ilişkin yapılaşma kararları bulunuyor.

Konut ve ticaret alanlarında genel olarak 0,60 emsal ve iki kat yapılaşma öngörülüyor. Bazı kullanım alanlarında dört kata kadar yapılaşma hükümleri ile otel alanlarına ilişkin bodrum kat düzenlemeleri de plan kararları arasında yer alıyor.

Ancak yapılaşma koşullarının değerlendirilmesinde yalnızca kat sayısı ve emsal oranı yeterli görülmüyor. Sulak alanın çevresindeki arazi kullanımının değişmesi, yüzey sularının hareketi, yağmur suyunun toprağa sızması ve doğal yaşam alanlarının sürekliliği açısından da incelenmesi gereken bir konu.

MİMARLAR ODASI ANTALYA ŞUBESİ'NDEN UYARIMimarlar Odası Antalya Şubesi, Yamansaz'a ilişkin plan kararlarının sulak alan üzerindeki etkilerinin bilimsel verilerle ortaya konulması gerektiğini belirtti. Meslek odasının kamuoyuna yansıyan değerlendirmesinde, yapılaşmanın yalnızca plan sınırları içinde ele alınmasının yeterli olmadığına dikkat çekildi.

Bölgedeki su dengesi, canlı yaşamı ve çevredeki mevcut yapılaşmanın oluşturduğu toplam etkinin birlikte değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı. Bu yaklaşım, sulak alanların korunmasında kullanılan bütüncül ekosistem yönetimi anlayışıyla da örtüşüyor.

Çünkü bir sulak alanın ekolojik işleyişi, yalnızca su bulunan yüzeyden değil, çevresindeki beslenme alanlarından ve su hareketlerini etkileyen doğal koşullardan da etkilenebiliyor. YAMANSAZ NEDEN ÖNEMLİ?Yamansaz, Antalya'nın kentleşme baskısı altındaki doğal alanlarından biri olarak öne çıkıyor.

Sulak alan niteliği, bölgenin yalnızca arazi kullanım kararları açısından değil, su yönetimi ve biyolojik çeşitlilik bakımından da değerlendirilmesini gerektiriyor. Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünün sulak alanlara ilişkin bilgilendirmelerine göre bu ekosistemler, suyun doğal döngüsünün düzenlenmesine, biyolojik çeşitliliğin korunmasına ve farklı canlı türlerinin yaşam alanlarının sürdürülmesine katkı sağlıyor.

Sulak alanlar ayrıca yağışlarla gelen suyun tutulması, yer altı ve yüzey suyu sistemleri arasındaki ilişkinin sürdürülmesi ve doğal taşkın süreçlerinin dengelenmesi bakımından önemli işlevler üstlenebiliyor. Ancak bu genel ekolojik işlevlerin Yamansaz'daki hangi bölgelerde ve ne ölçüde gerçekleştiğinin belirlenmesi için alana özgü hidrolojik ve ekolojik araştırmalar gerekiyor.

Bu nedenle imar kararlarının olası etkilerinin somut bilimsel veriler üzerinden değerlendirilmesi önem taşıyor. COP31'DE SU GÜVENLİĞİ DE GÜNDEMDEAntalya'da devam eden COP31'in gündeminde iklim değişikliğine uyum ve su kaynaklarının korunması da bulunuyor.

Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonunun (UNECE) COP31 kapsamında yayımladığı bilgilere göre iklim değişikliğinin su kaynakları üzerindeki etkileri, uluslararası iş birliği ve uyum politikaları açısından önemli başlıklar arasında değerlendiriliyor. UNECE, Brezilya'da gerçekleştirilen COP30'da kabul edilen Belém Uyum Göstergeleri arasında suyla ilgili göstergelerin de bulunduğunu hatırlatıyor.

Bu göstergeler, ülkelerin iklim değişikliğine uyum çalışmalarındaki ilerlemeyi ölçebilmesi açısından önem taşıyor. Bu çerçevede Antalya'daki sulak alanların korunması, küresel iklim hedeflerinin yerel uygulamalara nasıl yansıtılabileceği konusunda somut bir değerlendirme alanı oluşturuyor.

İKLİM ZİRVESİNİN ANTALYA'YA EKONOMİK KATKISIÇevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum'un açıklamalarına göre COP31'in Antalya'da yaklaşık 2 milyar dolarlık doğrudan ekonomik hareketlilik oluşturması bekleniyor. Bu tutar, zirvenin tamamlanmasının ardından kesinleşmiş bir ekonomik sonuç değil, organizasyonun oluşturabileceği hareketliliğe ilişkin bir beklenti niteliği taşıyor.

Konaklama, ulaşım, organizasyon ve hizmet sektörlerinde oluşabilecek gelirlerin Antalya ekonomisi açısından değerlendirilmesi mümkün. Ancak ekonomik kazanımlar ile çevresel sonuçların ayrı göstergeler üzerinden incelenmesi gerekiyor.

Örneğin turizm gelirlerindeki artış, bir sulak alanın koruma durumunda iyileşme yaşandığını tek başına göstermiyor. Çevresel kazanımların belirlenebilmesi için korunan alanların durumu, su kalitesi, ekosistem sağlığı ve uygulanan koruma tedbirlerinin sonuçları gibi ölçülebilir verilere ihtiyaç bulunuyor.

YEŞİL FİNANSMAN PROJELERİ ANTALYA'YA NASIL YANSIYACAK?Antalya Hürses yazarı Ayla Çekiç de COP31'e ilişkin değerlendirmesinde, uluslararası organizasyonun ekonomik ve diplomatik öneminin yanında kentin doğasına sağlayacağı katkıların sorgulanması gerektiğini gündeme taşıdı. Çekiç, özellikle yeşil şehirler ve su güvenliği alanındaki finansman girişimlerinin Antalya'da hangi somut projelere dönüşeceğinin açıklığa kavuşturulması gerektiğine öne çıktı.

Bu noktada Türkiye genelinde duyurulan finansman paketleriyle doğrudan Antalya'ya tahsis edilen kaynakların birbirinden ayrılması önem taşıyor. Aynı şekilde kredi, hibe, hazırlık aşamasındaki proje ve kesinleşmiş yatırım kararları da farklı finansman süreçlerini ifade ediyor.

Antalya açısından somut bir çevresel kazanımdan söz edilebilmesi için projelerin uygulanacağı yerlerin, bütçelerinin, tamamlanma takvimlerinin ve hedeflenen sonuçlarının açıklanması gerekiyor. YAMANSAZ'DA HANGİ SORULAR YANIT BEKLİYOR?Yamansaz'a ilişkin tartışmanın merkezinde, planlanan yapılaşmanın sulak alanın doğal işleyişiyle nasıl ilişkilendirildiği bulunuyor.

Plan kararlarının bilimsel açıdan değerlendirilebilmesi için bölgenin güncel su dengesi, mevsimsel su hareketleri, canlı türlerinin yaşam alanları ve çevredeki yapılaşmanın birikimli etkilerine ilişkin verilerin incelenmesi gerekiyor. Ayrıca planların hazırlanmasında kullanılan ekolojik araştırmaların kapsamı, yapılaşma kararlarının hangi koruma tedbirleriyle desteklendiği ve uygulama sürecinde nasıl bir çevresel izleme yapılacağı da açıklığa kavuşturulması gereken konular arasında yer alıyor.

Mevcut haber kaynaklarında, planlanan kullanımların Yamansaz ekosistemi üzerindeki etkilerini kesin biçimde ortaya koyan kapsamlı bir bilimsel değerlendirme bulunmuyor. Bu nedenle planların doğaya zarar vereceği ya da hiçbir olumsuz etki oluşturmayacağı yönünde kesin bir sonuca varmak mümkün değil.

COP31 SONRASI ANTALYA'DA NE DEĞİŞECEK?Birleşmiş Milletler tarafından açıklanan takvime göre COP31, 20 Kasım 2026 tarihinde sona erecek. Konferansın uluslararası sonuçları kadar Antalya'daki çevre politikalarına sağlayacağı katkılar da zirve sonrasında değerlendirilebilecek.

Özellikle Yamansaz gibi koruma statüsüne sahip alanlarda alınan kararlar, iklim değişikliğiyle mücadele hedefleri ile yerel planlama uygulamalarının ne ölçüde uyumlu olduğunu değerlendirmek açısından önem taşıyor. Antalya'da düzenlenen COP31'in kalıcı çevresel etkisinin belirlenmesi ise yalnızca konferans süresince yapılan açıklamalara değil, sonrasında hayata geçirilecek projelere, koruma kararlarına ve ölçülebilir sonuçlara bağlı olacak.