Trump yapay zekâ yarışında ABD üstünlüğünü vurguladı

Yapay zekânın hızla gelişmesiyle birlikte güvenlik, ekonomik rekabet ve düzenleme başlıklarında büyüyen tartışmalara ABD Başkanı Donald Trump da dahil oldu. Trump, yapay zekâ alanındaki ilerlemenin yavaşlatılması ya da daha sıkı kurallara bağlanması yönündeki çağrılara temkinli yaklaşırken, ABD’nin Çin karşısındaki teknolojik üstünlüğünü korumasının öncelikli olduğunu savundu. Trump, ABD’nin yapay zekâda Çin’in önünde olduğunu belirterek, “Dünyanın en sofistike ülkesiyiz ve böyle kalmasını istiyorum çünkü yapay zekâda kazanan her kimse kazanan odur” ifadelerini kullandı. Associated Press’in aktardığı açıklamalar, Washington’da yapay zekânın ne ölçüde düzenlenmesi gerektiğine ilişkin tartışmaların yeniden yoğunlaştığı bir dönemde geldi. TRUMP YÖNETİMİ HIZLI GELİŞİMİ ÖNCELİKLENDİRİYORTrump’ın son açıklamaları, yönetimin daha önce açıkladığı yapay zekâ politikasıyla da büyük ölçüde örtüşüyor. Beyaz Saray’ın “America’s AI Action Plan” adıyla duyurduğu strateji; yeniliklerin hızlandırılması, yapay zekâ için gerekli altyapının geliştirilmesi ve ABD’nin uluslararası teknoloji diplomasisindeki etkisinin artırılması olmak üzere üç temel eksen üzerine kuruldu. Yönetim, yapay zekâ sektörünün ağır düzenlemeler nedeniyle yavaşlamaması gerektiğini savunurken veri merkezleri, yarı iletken üretimi, enerji altyapısı ve Amerikan yapay zekâ teknolojilerinin dış pazarlara taşınmasını da rekabet stratejisinin parçaları arasında görüyor. Öte yandan Washington tamamen kuralsız bir model de izlemiyor. Beyaz Saray tarafından açıklanan ulusal yapay zekâ çerçevesinde çocukların korunması, telif hakları, mahremiyet, enerji maliyetleri ve belirli kullanım alanlarında ortaya çıkabilecek riskler gibi konular ayrı düzenleme başlıkları olarak ele alınıyor. Haziran ayında yayımlanan bir başka başkanlık kararı da yapay zekânın siber güvenlik ve kritik altyapılarda kullanımına ilişkin federal kurumlara görevler verirken, teknolojinin bilgisayar sistemlerine yönelik yasa dışı faaliyetlerde kullanılmasına karşı mevcut federal yasaların uygulanmasını öne çıkarıyor. YAPAY ZEKA NASIL DENETLENEBİLİR?Yapay zekâ düzenlemesi yalnızca teknolojinin geliştirilmesini durdurmak veya devam ettirmek şeklinde iki seçenekten oluşmuyor. Düzenleme modellerinde sistemlerin kullanıma sunulmadan önce test edilmesi, güvenlik açıklarının değerlendirilmesi, risklerin belgelenmesi, kullanım sırasında performansın izlenmesi ve ciddi sorunlar ortaya çıktığında müdahale mekanizmalarının işletilmesi gibi yöntemler bulunuyor. ABD Ulusal Standartlar ve Teknoloji Enstitüsü’nün (NIST) Yapay Zekâ Risk Yönetimi Çerçevesi de risklerin belirlenmesi, ölçülmesi, yönetilmesi ve sistemlerin düzenli şekilde değerlendirilmesi yaklaşımını esas alıyor. Söz konusu çerçeve gönüllü nitelikte olmakla birlikte şirketler ve kamu kurumları için teknik bir risk yönetimi modeli sunuyor. AVRUPA BİRLİĞİ FARKLI BİR MODEL İZLİYORABD’de yenilik ve rekabet gücünü koruma yaklaşımı öne çıkarken Avrupa Birliği daha kapsamlı ve risk temelli bir düzenleme modelini hayata geçiriyor. AB Yapay Zekâ Yasası kapsamında sistemlerin oluşturduğu risk düzeyine göre farklı yükümlülükler uygulanırken, bazı yapay zekâ uygulamalarına ilişkin yasaklar, genel amaçlı yapay zekâ modellerine yönelik kurallar ve belirli şeffaflık hükümleri kademeli biçimde yürürlüğe giriyor. Bu model, tüm yapay zekâ sistemlerine aynı kuralların uygulanması yerine kullanım alanı ve potansiyel zarar düzeyine göre farklı denetim mekanizmaları oluşturulmasının dünyadaki en belirgin örneklerinden biri olarak öne çıkıyor. ABD-ÇİN REKABETİNİN MERKEZİNDE YAPAY ZEKA VARDüzenleme tartışmasının Washington açısından en önemli boyutlarından birini Çin ile rekabet oluşturuyor. İki ülke yapay zekâyı yalnızca teknoloji sektörü açısından değil, ekonomik büyüme, yarı iletkenler, siber güvenlik ve askeri kapasite bakımından da stratejik bir alan olarak değerlendiriyor. Reuters’ın aktardığına göre Washington ile Pekin arasındaki başlıca anlaşmazlıklar gelişmiş çiplere erişim, teknoloji transferi ve yapay zekâ sektörünün nasıl yönetileceği gibi başlıklarda yoğunlaşıyor. Buna karşılık iki taraf arasında gelişmiş yapay zekâ sistemlerinin yaratabileceği ortak güvenlik risklerinin görüşülmesine yönelik temaslar da sürüyor. Bu nedenle olası bir düzenlemenin kapsamı, yalnızca teknoloji şirketlerinin faaliyetlerini değil küresel güç dengesini de etkileyebilecek bir konu olarak görülüyor. Çok katı kuralların inovasyon ve yatırım üzerinde baskı yaratabileceğini savunanlar bulunurken, diğer tarafta ileri düzey sistemlerin kontrol dışı davranışları, siber saldırılar, yanlış bilgi üretimi ve kritik altyapılarda oluşturabileceği riskler nedeniyle daha güçlü güvenlik mekanizmaları isteyen kesimler bulunuyor. ABD’deki tartışmanın temel düğüm noktası da teknolojik liderliği kaybetmeden bu risklerin nasıl sınırlandırılabileceği sorusunda toplanıyor. GÖZLER TRUMP-Şİ CİNPİNG GÖRÜŞMESİNDETrump ayrıca Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile gerçekleştirilmesi planlanan görüşmenin iptal edilmesi ihtimalinden endişe duymadığını ve Çin lideriyle ilişkilerinin “çok iyi” olduğunu söyledi. Güncel diplomatik hazırlıklarda yapay zekânın da ABD-Çin görüşmelerinin önemli başlıklarından biri olması bekleniyor. Reuters ve Associated Press’in aktardığı bilgilere göre iki ülke arasında yapay zekâ güvenliği ve yönetişimi konusunda temaslar gündemde bulunurken, ekonomik ve stratejik rekabet nedeniyle kapsamlı bir mutabakata ulaşılmasının önünde önemli görüş ayrılıkları bulunuyor. Trump’ın son sözleri de Washington’ın önceliğinin şimdilik yapay zekâ yarışını yavaşlatmaktan çok ABD’nin teknolojik üstünlüğünü korumak olduğunu gösteriyor.