Kâr hırsı tiyatroyu bitiriyor

Tiyatro salonlarında son dönemde yaşanan seyirci mağduriyetleri, sahnelerin giderek ticari kaygılarla yönetilmesinin sonuçlarını bir kez daha gözler önüne serdi. Tanınmış oyuncuların rol aldığı büyük yapımlar yoğun ilgi görürken, organizasyon şirketlerinin daha fazla seyirciye ulaşmak amacıyla tercih ettiği yüksek kapasiteli salonlar yeni sorunları beraberinde getiriyor.

Binlerce lira ödeyerek bilet alan seyirciler, kimi zaman sahneyi göremeden salondan ayrılıyor. Yaşananlar, tiyatronun sanatsal gerekliliklerinin gişe gelirlerinin gerisinde bırakıldığı eleştirilerini güçlendiriyor.7 Kasım Cumartesi akşamı Ankara ATO Congresium’da sahnelenen, Demet Evgar’ın başrolünde olduğu “Afife” oyunundaydık.

Kampanyalı bilet satın alarak gittiğimiz için arka sıralardaki koltuklardaydık. Ancak sahneyi göremedik! Bilet alırken görüş açısına ilişkin herhangi bir uyarıyla da karşılaşmadık.“Afife”nin 16 Ekim’de İzmir Bornova Aşık Veysel Açıkhava Tiyatrosu’nda yapılan gösteriminin ardından da benzer bir şikâyet gündeme gelmişti.

Dördüncü kategoriden bilet alan bir izleyici, sahneyi doğrudan göremediğini belirterek ödediği ücretin iadesini talep etmişti. Tüm şikâyetler, turne organizasyonlarında koltuk yerleşiminin ve görüş açılarının yeterince gözetilip gözetilmediği sorusunu gündeme taşıdı.

BİNLERCE LİRALIK BİLET SAHNEYİ GÖRMEYE YETMİYORTiyatroda yükselen bilet fiyatları, seyircinin nitelikli bir gösterime ulaşmasını her zaman güvence altına almıyor. Büyük bütçeli yapımlarda fiyatlar binlerce liraya ulaşırken, görüş açısı sınırlı koltuklar da satışa sunuluyor.

Zorlu PSM’de sahnelenen “Satıcının Ölümü” oyununun biletleri 5 bin 500 liraya kadar çıkıyor. Oyunun satış sayfasında, görüş açısı kısıtlı koltuklar için de bin 750 liradan 4 bin 500 liraya kadar değişen fiyatlar bulunuyor.

Bu kategorilerin satış sırasında belirtilmesi önemli olmakla birlikte, yüksek bedeller karşılığında sahnenin yalnızca belirli bölümlerinin görülebildiği koltukların satışa sunulması da tartışma yaratıyor. Haluk Bilginer ve Zuhal Olcay’ın rol aldığı “Kel Diva” oyununun Ankara MEB Şura Salonu’ndaki gösteriminde de bazı sorunlar yaşandı.

Özellikle salondaki ses sisteminin yetersizliği ve akustiğin iyi olmaması izleyenlerin oyunu duymakta güçlük yaşamasına neden oldu. KONGRE SALONLARI SAHNENİN YERİNİ TUTMUYORYaşanan mağduriyetlerin önemli nedenlerinden biri de tiyatro gösterimleri için tasarlanmamış salonların kullanılması.

Kongre, toplantı ve benzeri etkinliklere ev sahipliği yapan çok amaçlı mekânlar, her tiyatro yapımının sahne düzenine ve teknik gereksinimlerine genellikle uygun olmuyor. Tiyatro salonlarında seyircinin sahneyi görebilmesi için oturma düzeni, sıralar arasındaki yükseklik farkı ve sahneyle kurulan açı büyük önem taşıyor.

Ancak zemini yeterince yükselmeyen ya da sahneye uzaklığı fazla olan salonlarda, ön sıralarda oturan seyirciler arkadakilerin görüşünü engelliyor. Leyla Gencer Opera ve Sanat Merkezi’ndeki “Don Kişot” gösteriminde ön sıralardaki seyircilerin yüksek dekor nedeniyle oyuncuları görmekte zorlandıklarına ilişkin şikâyetler de sahne tasarımıyla seyirci yerleşiminin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.

Sorun yalnızca görüş açısıyla da sınırlı değil. Geleneksel tiyatro sahnelerinde dekorların yukarı çekilmesini ve sahne değişimlerinin yapılmasını sağlayan sofita gibi teknik bölümler, her çok amaçlı salonda bulunmuyor. Oysa tiyatroyu diğer gösteri sanatlarından ayıran temel özelliklerden biri, oyuncuyla seyircinin aynı mekânda kurduğu canlı ilişki.

Sahneyi göremeyen, oyuncunun sesini ve ifadesini yeterince algılayamayan seyirci için bu ilişkinin kurulması da güçleşiyor. SEYİRCİNİNHAKKI NE OLACAK?Tiyatro biletlerinin satışında yaşanan sorunlar, tüketici hakları açısından da önem taşıyor.

6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 13. maddesi, tüketicinin hizmetten makul olarak beklediği yararı azaltan veya ortadan kaldıran eksiklikleri ayıplı hizmet kapsamında değerlendiriyor. Buna göre, sahneyi görmenin ciddi ölçüde engellendiği bir koltuğun, görüş kısıtı konusunda yeterli bilgilendirme yapılmadan satılması, somut olayın koşullarına göre ayıplı hizmet tartışmasını gündeme getirebiliyor.

Bu tür durumlarda izleyiciler bedel indirimi veya ücret iadesi gibi yasal haklarını arayabiliyor. İzmir Kültürpark Açıkhava Tiyatrosu’ndaki “Jekyll & Hyde” müzikalinde de taşıyıcı sütunların arkasında kalan C5 blok koltuklarına standart kategoriden bilet aldıklarını belirten seyirciler, sahneyi göremedikleri gerekçesiyle organizasyona itiraz etmişti.

Bazı izleyicilerin konuyu hukuki yollara taşıma girişiminde bulunduğu aktarıldı. Sahne görüşüne ilişkin tartışmalar yeni de değil. İstanbul Kongre Merkezi’nde sahnelenen “Gırgıriye Müzikali”nde yaşananlar, sorunun ulaştığı boyutu göstermişti.

Sahneyi göremediğini söyleyen bir seyircinin tepkisi üzerine salonda gerginlik çıkmış, Müjdat Gezen’in rahatsızlanmasının ardından gösteri iptal edilmişti.