Hani Ölen, Hani Sofralı Gelen

Son günlerde Elbistan’ın il olmasıyla ilgili haberler, yorumlar ve dosyalar medyada yeniden gündeme geldi. “100 il, 1000 ilçe” söylemiyle birlikte, Elbistan il olursa hangi ilçeler kendisine bağlanır, hangi ilçeler yeni idari yapılanmanın içinde yer alır, bunlar konuşuluyor.

Elbistan’a sınırı olan bazı ilçelerin isimleri geçiyor. Bunlardan biri de Darende…

Elbette insanın yaşadığı yere, doğup büyüdüğü toprağa karşı bir aidiyet duygusu olur. İnsan memleketini sever, sahiplenir. Buna kimsenin diyeceği yok. Ancak ortada Darende’nin Elbistan’a bağlanmasıyla ilgili kesinleşmiş bir karar yok.

Belki gündem değiştirmek için ortaya atılmış bir konu, belki de siyasi bir hesap… Henüz belli değil.

Bizim yörede böyle durumlar için çok güzel bir söz vardır: “Doğmamış çocuğa don biçmek.”

Daha ortada doğmuş bir çocuk yokken ona don biçmeye kalkıyoruz. Henüz ne olacağı belli olmayan bir ihtimal üzerinden birbirimizi kırıyor, incitiyoruz. Biraz sabırlı olup gelişmeleri beklemek varken bu telaş niye?

Darende ile Elbistan birbirine uzak iki yerleşim yeri değil. Coğrafi yakınlıkları kadar tarihî ve toplumsal bağları da güçlü.

Yüzlerce yıl boyunca iki belde arasında göçler yaşanmış, ticari ilişkiler kurulmuş, kız alınıp verilmiş. Aileler birbirine karışmış, insanlar bir beldeden diğerine yerleşmiş, iş kurmuş, yuva kurmuş. Düğünde, cenazede, iyi günde kötü günde birbirlerinin yanında olmuşlar. Nice akrabalıklar, dostluklar ve ortak hatıralar birikmiş.

Bugün Elbistan’da yıllardır yaşayan, ticaret yapan, iş yeri açmış çok sayıda Darendeli var. Esnafı, iş insanı, memuru, emekçisi… Ekmeğini Elbistan’da kazanan, çocuğunu orada büyüten, Elbistan’ın hayatına karışmış insanlar.

Onlar bu ilçenin yabancısı mı? Aynı sokaklarda yürümüş, aynı çarşıda alışveriş yapmış, aynı sofralara oturmuşlar. Demek ki Elbistan ile Darende arasında yalnızca coğrafi bir yakınlık değil, yılların oluşturduğu güçlü bir insan bağı da var.

Peki, Darende’nin Elbistan’a bağlanma ihtimali neden bu kadar tepki çekiyor? Bir ilçenin başka bir ile bağlanması, başka bir ülkeye bağlanmak mıdır? İdari sınırlar değişebilir ama bir yerin adı, tarihi, kültürü, insanı değişir mi?

Darende de Elbistan da öyle sıradan, dün kurulmuş yerleşim yerleri değil. İkisinin de binlerce yıllık geçmişi var.

Darende, Anadolu’nun çok eski yerleşim merkezlerinden biri. Bu topraklar Hititlerden Asurlulara, Perslerden Makedonyalılara, Roma ve Bizans dönemlerinden Emevilere, Abbasilere, Selçuklulara, Danişmendlilere, İlhanlılara, Eretna Beyliği’ne, Dulkadiroğullarına ve Memlüklere kadar pek çok devletin ve beyliğin izlerini taşıyor.

Elbistan’ın tarihi de binlerce yıl öncesine dayanıyor. Hititler, Akkadlar, Sümerler, Asurlular, Persler, Makedonyalılar, Romalılar, Bizanslılar, Araplar, Selçuklular, Memlükler, Moğollar ve Dulkadiroğulları bu topraklarda iz bırakmış. Elbistan, 1085 yılında Türklerin hâkimiyetine geçmiştir.

Üstelik iki kadim beldenin ortak bir tarihi de var. 1337 yılında kurulan Dulkadiroğulları Beyliği’nin önemli merkezlerinden biri Elbistan olmuş. Darende de bu beyliğin hâkimiyet alanında yer almış. 1515 yılında Osmanlı hâkimiyetine geçen bu topraklar, daha sonra Osmanlı idaresinde yeni bir döneme girmiş.

Dulkadiroğulları Beyliği'nin Osmanlılarla kurduğu akrabalık bağı da bu ortak tarihin önemli örneklerinden biridir. Beyliğin hükümdarı Süleyman Bey'in kızı Sitti Mükrime Hatun, 1450 yılında Şehzade Mehmed ile evlenmiştir.

Henüz şehzade olan Mehmed, ileride Fatih Sultan Mehmed olarak Osmanlı tahtına çıkacaktır. Elbistan'dan Edirne'ye gelin giden Sitti Mükrime Hatun'un düğününün üç ay sürdüğü anlatılır. Bu evlilik, Elbistan'ın yalnızca bölgesel değil, Osmanlı tarihi açısından da önemli bir yere sahip olduğunu gösterir.

Binlerce yıllık geçmişe sahip bu topraklar tarih boyunca nice devlete, beyliğe ve uygarlığa ev sahipliği yapmış. Sınırlar değişmiş, yönetimler değişmiş, idari bağlılıklar değişmiş.

Darende’nin geçmişine baktığımızda bunu açıkça görüyoruz. Osmanlı döneminde uzun yıllar Sivas Vilayeti’ne bağlı olan Darende, 9 Aralık 1933 tarihinde kabul edilen kanunla, 1 Haziran 1934’ten itibaren Malatya’ya bağlanmış.

Yani Darende’nin bugün Malatya’ya bağlı olması, tarih boyunca hep Malatya’ya bağlı olduğu anlamına gelmiyor.

Şimdi soruyorum: Darende Sivas’a bağlıyken has Sivaslı mıydı? Malatya’ya bağlanınca Darende olmaktan mı çıktı? Hayır! Darende yine Darende kaldı. Tarihiyle, kültürüyle, insanıyla…

Elbistan da aynı şekilde kendi tarihini, kimliğini ve kültürünü taşıyor.

Elbistan’a can veren Ceyhan Nehri, ülkemizin en büyük ovalarından biri olan Elbistan Ovası’na hayat veriyor. Üç coğrafi bölgenin kesiştiği önemli bir konumda bulunan bu kadim ilçemiz, tarih boyunca şiddetli savaşlar ve depremler nedeniyle defalarca yıkılmış, yeniden kurulmuş.

2023 depreminde ağır yara almasına rağmen yeniden ayağa kalkmak için mücadele ediyor. Bütün bu özellikleriyle Elbistan’ın il olmayı hak eden ilçelerimizin başında geldiğini düşünüyorum.

Ben bu tartışmaya uzaktan bakan biri değilim. Babam Darendeli, annem Elbistanlı. Ben iki kadim beldenin kızıyım. Yıllardır Elbistan’ın insanını da tanıyorum, Darende’nin insanını da… İkisinin de geçmişini, kültürünü, değerlerini önemsiyorum. Birinin güzelliğini anlatırken ötekinin değerini eksiltmek aklımdan bile geçmez.

Elbistan’ın il olma meselesine gelince… Verimli toprakları, bereketli ovası ve coğrafi konumuyla Elbistan’ın il olabilecek özelliklere sahip olduğunu düşünüyorum. Maraş ve Malatya merkezlerine uzaklığı da bölge halkı için önemli bir konu.

Elbistan’ın il olma isteği ve beklentisi yıllardır sürüyor. Ancak bu meselenin nasıl sonuçlanacağını zaman gösterecek.

Asıl mesele, daha gerçekleşip gerçekleşmeyeceği belli olmayan bir ihtimal üzerinden insanların birbirini incitmesi. Bir ilçenin hangi ile bağlanacağı idari bir karardır. İnsanların memleket sevgisi ise yüreğinde taşıdığı bir duygudur. Bir yeri sevmek için ötekini küçümsemek gerekmez.

“Has Malatyalıyız” demek bir aidiyet ifadesi olabilir. Ama insan kendi memleketini yüceltirken komşusunu neden incitsin? Malatyalı olmak da, Darendeli olmak da, Elbistanlı olmak da bir değerdir. Birinin değer kazanması için ötekinin değersizleştirilmesine gerek yok.

Darende Elbistan’a bağlanır mı, bağlanmaz mı, bunu zaman gösterir. Belki bu konuşulanlar yarın unutulup gidecek. Ama bugün söylenen kırıcı sözler insanların gönlünde kalacak.

Bizim yörede çok sevdiğim bir söz vardır. Böyle zamanlarda söylenir:

Ortada daha ne ölen var ne de sofralı gelen! Öyleyse bu telaş, bu kırgınlık, bu birbirini incitme niye?

İnsan memleketini sevsin, sevmeye de devam etsin. Ama komşusunu, akrabasını, yıllardır aynı yollarda yürüdüğü insanları da incitmesin.

Çünkü sınırlar değişebilir, idari bağlılıklar değişebilir. Bir yerin tabelası değişebilir. Ama o toprağın geçmişi, kültürü, hatıraları ve insanlarının gönül bağları kolay kolay değişmez.

Memleket sevgisi insanın yüreğinde taşınır, tabelasında değil.

Yorumunuz için teşekkürler, en kısa sürede gözden geçirilip yayınlanacaktır

Yeşilyurt Mahallesi Seyhun Sokak’da bulunun müstakil 2+1, ısı yalıtımlı, doğalgazlı dairem kiralıktır. Tel: 0 530 788 71 77

Köprübaşı Mahallesi Ceyhan Sokak Tuana Sitesi Kat.1 3+1 Daire Satılıktır.