Turistten Milyarlarca Avro: Dünyada Yeni Vergi Yarışı Başladı

Kyoto’dan Barselona’ya, Malta’dan Maldivler’e kadar dünyanın birçok turizm destinasyonu, ziyaretçilerden alınan vergileri artırıyor. Mali baskı altındaki yerel ve merkezi yönetimler, hem yeni gelir kaynakları yaratmak hem de rekor seviyelere ulaşan turist yoğunluğunu kontrol altına almak amacıyla turist vergilerine daha fazla başvuruyor.

Fransa ve İtalya, turist vergilerinden yılda kişi başına 1 milyar avronun üzerinde gelir elde ederken, Yunanistan’ın turist vergisi gelirleri geçen yıl yaklaşık üçte iki oranında arttı. Birleşik Krallık ise bu ay yerel yönetimlere ve belediye başkanlarına ek turist vergileri veya ücretleri uygulama konusunda geniş yetkiler verilmesini öngören bir adım attı.

Turizmde Nicelikten Niteliğe Geçiş

Barselona Turizm Tanıtım Kurumu Turisme de Barcelona’nın Genel Müdürü Mateu Hernández, Nisan ayından itibaren kişi başı gecelik 12 avroya kadar çıkan turist vergisinin olumlu sonuçlar doğurduğunu belirtti. Avrupa'nın en yüksek turist vergileri arasında yer alan uygulamadan elde edilen gelirlerin, sıcak hava dalgalarından etkilenen devlet okullarındaki klima sistemlerinin finansmanına katkı sağladığını söyleyen Hernández, bunun turizmde “nicelikten niteliğe geçiş” sürecinin bir parçası olduğunu ifade etti.

Dünya Seyahat ve Turizm Konseyi (WTTC) verilerine göre, geçen yıl dünya genelinde 1,54 milyar uluslararası gecelemeli ziyaret gerçekleşti. Pandemi sonrasında turizm yeniden zirve seviyelere ulaşırken, bazı bölgeler ziyaretçi yoğunluğunu azaltmak amacıyla vergileri bir araç olarak kullanmaya başladı.

Vergiler Gelir Sağlıyor, Ancak Kalabalığı Azaltmakta Yetersiz Kalıyor

2011 yılında konaklama vergisi uygulamaya başlayan Venedik, 2024 yılında günübirlik ziyaretçiler için de ücret uygulamaya koyarak dünyada emsal oluşturan bir adım attı. ABD’de San Diego ve Columbus ile İngiltere’de Manchester gibi şehirler ise bu vergilerden elde edilen gelirleri turizm tanıtımı ve pazarlama faaliyetlerine aktarıyor.

Bugüne kadar elde edilen sonuçlar, turist vergilerinin aşırı kalabalığın önüne geçmekten ziyade kamu bütçelerine ek gelir yaratma konusunda daha başarılı olduğunu gösteriyor. Ancak sektör temsilcileri, maliyetlerin sonunda konaklama işletmeleri tarafından üstlenileceği veya yüksek vergilerin turistleri daha az popüler destinasyonlara yönlendireceği konusunda uyarılarda bulunuyor.

Edinburgh’da Turist Vergisi Kültür Organizasyonlarını Etkiledi

İskoçya’da turist vergilerinin etkileri kültür sanat alanında da hissedilmeye başladı. Scottish Ballet, Edinburgh’daki yüksek konaklama maliyetlerinin yeni turist vergisiyle daha da artması nedeniyle, Noel döneminde sahnelemeyi planladığı “Cinders!” adlı yapımın süresini uzatma planlarından vazgeçti.

Tax Policy Associates kurucusu Dan Neidle, yerel yönetimlerin ciddi bir finansman sıkıntısıyla karşı karşıya olduğunu belirterek, turist vergilerinin seçmenleri doğrudan vergilendirmeden gelir elde etmenin kolay bir yolu olarak görüldüğünü söyledi. Ancak Neidle, bu vergilerin ekonomik yükünün nihayetinde kimin üzerinde kalacağına ilişkin yeterli kamu analizinin bulunmadığını savundu.

OECD: Daha Fazla Ülke Turizm Vergilerini Artırıyor

OECD’nin bu yaz yayımladığı rapora göre Yeni Zelanda, Japonya, Malta, Yunanistan ve Maldivler son iki yıl içinde turizm sektörüne yönelik vergi ve harçları artırdı.

Şehir bazında bakıldığında ise Kyoto, Mart ayında azami konaklama vergilerini yaklaşık 10 kat yükseltirken, Amsterdam Haziran ayında 2030 yılına kadar konaklamalar üzerinden yüzde 20 oranında vergi alınmasını öngören planını açıkladı. Bu oran hayata geçirilirse Avrupa’nın en yüksek turist vergilerinden biri olacak.

Leuven Katolik Üniversitesi’nde turizm yönetimi profesörü Jan van der Borg, turist vergilerinin küresel ölçekte giderek yaygınlaştığını belirterek, hükümetlerin bu uygulamaları “sihirli çözüm” olarak görmemesi gerektiğini söyledi. Borg’a göre vergi oranlarının doğru belirlenmesi kritik önem taşıyor; düşük oranlar gelir fırsatlarının kaçırılmasına yol açarken, aşırı yüksek oranlar turizm ekonomisine zarar verebiliyor.

Gecelik Vergiler mi, Günübirlik Ziyaretçi Ücretleri mi?

Van der Borg, Avrupa’da yaygın şekilde uygulanan gecelik konaklama vergilerinin ziyaretçi yoğunluğunu azaltmak isteyen yönetimler için doğru araç olmayabileceğine dikkat çekiyor. Çünkü bu sistemler, yerel ekonomiye sınırlı katkı sağlayan günübirlik ziyaretçileri kapsam dışı bırakırken, şehirde birkaç gece konaklayıp harcama yapan turistleri olumsuz etkileyebiliyor.

Örneğin Amsterdam’da turist vergileri, yıllık ziyaretçi sayısını 20 milyonun altında tutma hedefiyle ilişkilendiriliyor. Ancak uzmanlar, şehirde daha uzun süre kalıp yerel ekonomiye katkı sağlayan ziyaretçilerin bu uygulamalardan olumsuz etkilenebileceğini belirtiyor.

İtalya ve Japonya Vergilerden Milyarlarca Avro Gelir Elde Ediyor

Turist vergilerinin en eski örneklerinden biri İtalya’da bulunuyor. İlk kez 1910 yılında kaplıca ve sağlık merkezlerinde uygulanan vergiler, 1930’lu yıllarda ülke geneline yayılmıştı. 1990 Dünya Kupası öncesinde kaldırılan sistem, 2010’lu yıllarda yeniden yürürlüğe girdi.

İtalyan turizm danışmanlık şirketi JFC’ye göre, bugün 1.000’den fazla belediyede uygulanan turist vergileri, yerel yönetimlerin en önemli gelir kaynaklarından biri haline geldi. Vergilerden 2025 yılında yaklaşık 1,19 milyar avro gelir elde edildi.

Benzer şekilde Japonya da son yıllarda turist vergilerini önemli ölçüde artırdı. Uluslararası ziyaretçi sayısını 2005’te 7 milyondan 2025’te 43 milyona çıkaran ülke, 2019’da yürürlüğe koyduğu çıkış vergisini bu yıl üç kat artırarak 3.000 yene yükseltti.

Dünyadan Turist Vergisi Örnekleri

Dünyanın farklı bölgelerinde uygulanan turist vergileri şu şekilde sıralanıyor:

Kyoto: Kişi başı gecelik 200 ila 10.000 yen arasında konaklama vergisi ve ülke genelinde uygulanan 3.000 yen çıkış vergisi.

Amsterdam: KDV hariç konaklama bedelinin yüzde 12,5’i ve kruvaziyer yolcularından 15 avro.

Yunan Adaları: Dört yıldızlı otellerde gecelik 10 avro, beş yıldızlı oteller ve lüks villalarda 15 avro, kruvaziyer ziyaretçilerinde 20 avro.

Barselona: Konaklama türüne göre gecelik 7 ila 12 avro; kruvaziyer ziyaretçilerinden 9 ila 11 avro.

Paris: Kişi başına gecelik 15,93 avroya kadar vergi.

Aşırı Turizm Tartışmaları Sürüyor

Turizm vergilerinden elde edilen gelirler birçok bölgede altyapı ve çevre yatırımlarında kullanılıyor. İspanya’nın Balear Adaları’nda sürdürülebilir turizm vergisinden elde edilen gelirler, deniz suyunun arıtılması, su yönetimi ve güvenlik sistemleri gibi projelerde değerlendiriliyor.

Buna rağmen yerel halkın tepkileri sürüyor. Mallorca’da bu yaz binlerce kişi, turizmin konut fiyatlarını artırdığı, kamu hizmetleri üzerinde baskı yarattığı ve çevresel sorunları derinleştirdiği gerekçesiyle protesto gösterileri düzenledi.

Venedik’te ise günübirlik ziyaretçilerden alınan ücretlerin turist sayısını azaltmaya yetmediği görüldü. Yetkililer, daha önce 5 ila 10 avro arasında uygulanan giriş ücretini gelecekte 30 avroya kadar çıkarma seçeneğini değerlendiriyor.

Otelciler Endişeli

Turist vergileri en çok konaklama sektörü tarafından eleştiriliyor. Sektör uzmanlarına göre oteller, müşteri kaybetmemek için çoğu zaman yeni vergilerin bir bölümünü üstlenmek zorunda kalıyor ve bu durum kârlılıklarını azaltıyor.

CoStar Analitik Direktörü Kelsey Fenerty, araştırmaların otellerin vergi kaynaklı gelir kayıplarını telafi edebilmesinin ortalama bir yıl sürdüğünü gösterdiğini belirtiyor. Ancak doluluk oranları çoğu durumda ciddi şekilde etkilenmiyor.

Uzmanlara göre turist vergilerinin uygulanış biçimi de büyük önem taşıyor. Barselona, Lizbon ve Roma gibi şehirlerde verginin rezervasyon fiyatına dahil edilmeyip tesis girişinde tahsil edilmesi, ziyaretçilerin kararlarını etkilemesini büyük ölçüde engelliyor. Buna karşın Birleşik Krallık’ta tüm zorunlu ücretlerin önceden açıklanması zorunlu olduğu için turist vergileri daha görünür hale geliyor.

WTTC tarafından yapılan bir ankete göre katılımcıların yaklaşık yüzde 20’si mevcut turist vergileri nedeniyle seyahat planlarını değiştirerek farklı bir destinasyon seçmek zorunda kaldığını belirtti.

Uzmanlar, Venedik veya Paris gibi küresel marka haline gelmiş destinasyonların yüksek turist vergilerine rağmen ziyaretçi çekmeye devam edeceğini, ancak sahil kasabaları veya ikinci plandaki turizm destinasyonlarının rekabet avantajını kaybedebileceğini ifade ediyor. Dan Neidle’ın sözleriyle, “Her destinasyonun cazibesi aynı değildir; Blackpool, Venedik değildir.”