Bilge Kağan'ın saray şehri için 800 yıllık iz
- Türk tarihine ilişkin dikkat çekici bir araştırma yayımlandı
- İki Türk akademisyen, 13
Türk tarihinin önemli hükümdarlarından Bilge Kağan'ın Orhun Vadisi'nde bir saray şehri inşa ettirdiğine ilişkin yeni bir araştırma yayımlandı. Prof. Dr. Gürhan Kirilen ve Doç. Dr. Hayrettin İhsan Erkoç'un birlikte hazırladığı çalışma, Gök Türklerin şehirleşme tarihi konusunda yeni bilgiler sunuyor.
Araştırmacılar, yaklaşık 800 yıllık bir tarihî metin ile günümüz uydu görüntülerini karşılaştırarak saray şehrinin Moğolistan'daki olası konumunu belirledi. Uluslararası Toplumsal Bilimler Dergisi'nde (TOBİDER) yayımlanan "Bilge Kağan'ın Sarayı" başlıklı makalenin sonuçlarını sosyal medya hesabından duyuran Erkoç şu ifadeleri kullandı:“Değerli meslektaşım Prof.
Dr. Gürhan Kirilen’le heyecan verici yeni keşfimizi duyurmaktan gurur duyuyoruz: Bilge Kağan’ın Saray Şehri Birlikte kaleme aldığımız ve biraz önce yayımlanan makalemizde Bilge Kağan’ın Orhun Vadisi’nde bir saray şehri yaptırdığını ortaya çıkardık.
Kuşkusuz bu çalışmamız, Gök Türklerde şehircilik konusundaki pek çok ezber bilgiyi bozacaktır.”800 YILLIK KAYITTA SARAY ŞEHRİNİN YERİ ANLATILIYORAraştırmanın merkezinde, 1221-1285 yılları arasında yaşamış devlet adamı, âlim ve şair Yelü Zhu'nun Shuangxi Zuiyin adlı şiir derlemesi bulunuyor. Yelü Zhu'nun eserindeki bir açıklama, Bilge Kağan'ın saray şehrine ilişkin önemli bir coğrafi tarif içeriyor.
Buna göre saray şehrinin kalıntıları, tarihî Kara Korum kentinin yaklaşık 35 kilometre kuzeybatısında, Köl Tigin Anıtı'nın ise yaklaşık 35 kilometre güneybatısında yer alıyor. Kirilen ve Erkoç, şimdiye kadar üzerinde yeterince durulmadığını belirttikleri bu kayıttan hareketle saray şehrinin izini sürdü.
UYDU GÖRÜNTÜLERİNDE DİKKAT ÇEKEN KALINTILARAraştırmacılar, Yelü Zhu'nun verdiği mesafe ve yön bilgilerini günümüz haritalarıyla karşılaştırdı. Google Earth üzerinden yapılan incelemelerde, Moğolistan'ın Arhangay eyaletine bağlı Hotont kasabasının kuzeydoğusunda tarihî bir yapı kompleksinin izlerine rastlandı.
Uydu görüntülerinde surlarla çevrili bir kale ve çevresinde başka yapı kalıntıları görüldü. Araştırmacılar, bu alandaki yapılardan bazılarının saray mimarisiyle ilişkili olabileceğini değerlendirdi. Çalışmada, Hotont kasabası ve çevresinde belirlenen başka tarihî yapı izlerine de yer verildi.
Bununla birlikte söz konusu kalıntıların Bilge Kağan dönemine ait olup olmadığı henüz kesinleşmiş değil. GÖK TÜRKLERDE ŞEHİRCİLİK TARTIŞMASIAraştırmanın önemli sonuçlarından biri de Gök Türklerin yaşam biçimine ilişkin yaygın görüşleri yeniden tartışmaya açması oldu.
Türk şehircilik tarihinin başlangıcı çoğunlukla Uygur Kağanlığı ile ilişkilendiriliyor. Çin kaynaklarında ise Bilge Kağan'ın surlarla çevrili bir şehir kurmak istediği, ancak Tonyukuk'un itirazı üzerine bu düşüncesinden vazgeçtiği anlatılıyor.
Kirilen ve Erkoç, bu anlatının yalnızca Çin kaynaklarında bulunduğuna dikkat çekiyor. Araştırmacılara göre Orhun Yazıtları'nda geçen Togu Balık ve Amga Kalesi gibi yerleşim adları da Gök Türklerin yalnızca konargöçer bir yaşam sürmediğini gösteren veriler arasında bulunuyor.
Erkoç, araştırmanın önemini sosyal medya paylaşımında şu sözlerle vurguladı:"Kuşkusuz bu çalışmamız, Gök Türklerde şehircilik konusundaki pek çok ezber bilgiyi bozacaktır."KESİN SONUÇ İÇİN ARKEOLOJİK KAZI GEREKİYORAraştırmada, Hotont yakınındaki yapı kompleksinin daha önce Japon bir ekip tarafından incelendiğine ve Geç Orta Çağ dönemine tarihlendirildiğine ilişkin bilgiye de yer verildi. Bununla birlikte mevcut kalıntıların altında daha eski, Gök Türk dönemine ait yapı katmanlarının bulunabileceği ihtimali üzerinde duruluyor.
Bu nedenle Bilge Kağan'ın saray şehriyle ilgili tarihî kaydın, bölgede yapılacak yüzey araştırmaları ve arkeolojik kazılarla değerlendirilmesi gerekiyor. Kirilen ve Erkoç'un çalışması, saray şehrinin yerinin belirlenmesinin yanı sıra Orhun Vadisi'ndeki şehirleşmenin Uygurlardan önce Gök Türkler döneminde başlamış olabileceği görüşünü de güçlendirmeyi amaçlıyor.
Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.


Kategori: Genel · Bölge: Tekirdağ/Saray
Yayın: 16 Kasım 2026 12:54 · Kaynak: aydinlik.com.tr